UDI_3_SOCIAL_actividades
Actividad
Non lle é necesario a un príncipe ter todas as calidades mencionadas, pero debe aparentalas. Así a todo, atreveríame a dicir que é prexudicial que as teña; mentres que aparentándoas son útiles. O será parecer clemente, fiel, humano, íntegro, relixioso, e aínda serio; pero hai que estar sempre co ánimo disposto a proceder de modo contrario, se é necesario. Debe considerarse que un príncipe, sobre todo se é novo, non pode observar todas as regras polas cales un home é tido por bo, atopándose a miúdo na necesidade, para conservar o Estado, de obrar en contra da fidelidade, da caridade, da humanidade e da relixión.
N. MAQUIAVELO, O príncipe, 1513. (Adaptado)
- Que calidades debe reunir un príncipe segundo Maquiavelo? Cales debe aparentar?
- Por que un príncipe non debe observar as calidades polas que é tido por bo?
Visualización da película Gladiator
Duración: 155 minutos.
A película narra a historia de Máximo, xeneral do Imperio Romano e favorito do Emperador Marco Aurelio. Tras a morte deste asasinado polo seu fillo Cómodo, o xeneral é declarado traidor, e el e a súa familia son condenados á morte. Finalmente consegue escapar, pero non así a súa muller e o seu fillo. Iníciase así unha aventura que acabará con Máximo como Gladiador de prestixio no Coliseo de Roma, onde tentará consumar a súa vinganza e liberar ao Imperio da tiranía do Emperador Cómodo.
- Aula de Audiovisuais.
- Aula do grupo.
- Reprodutor de DVD
- Cadernos e lapis para ir tomando notas, xa que se lle pedirá aosalumnado que vaia tomando nota dos aspectos que lle resultan máis significativos desta película.
- Computadores e conexión a internet para buscar información.
- Coñecer o Imperio Romano. A súa xénese, evolución e decadencia.
- Coñecer os acontecementos políticos máis importantes do período histórico no que se desenvolve a trama da película, isto é, o século II d.d.C.
- Estudar a sociedade e a cultura romana en todos os seus aspectos, incidindo especialmente naqueles relacionados cos espectáculos públicos como os realizados en Anfiteatros como o Coliseo.
- Adquirir unha visión máis ampla de que é a Historia e quen a protagoniza, tratando de facerlles comprender que a historia que nos chegou pode ser partidista e tendenciosa.
- Tomar conciencia da importancia da violencia dentro da sociedade romana, a cal posuía un importante compoñente militar, e establecer na medida do posible un paralelismo coa sociedade actual.
- Asimilar o gran poder que reunían personaxes como os emperadores romanos, e a influencia que podían ter as súas decisións na evolución histórica dos pobos baixo o seu dominio.
Durante o visionado da película, fixarémonos nos seguintes puntos:
- Análise da batalla contra os xermanos.
- Personaxs de Marco Aurelio e Cómodo, e que formas de goberno pretenden instaurar un e outro.
- Torneos e contendas que se disputan ao longo da película e lugares onde suceden.
- Época histórica na que se sitúa a película.
- Distinción das principais formas de goberno ao longo da Historia de Roma, con especial atención ao período republicano e imperial.
- Características da sociedade romana e en especial a situación dos escravos dentro dela.
- Os distintos espectáculos públicos e os edificios creados para eles.
1ª. Busca información sobre as lexións romanas e a súa organización interna e responde ás seguintes cuestións:
- Como se denominaba á unidade básica dunha lexión?
- Que diferenza existía entre infantería e cabalería?
- Segundo o visto na película usaban algún tipo de artefacto ou maquinaria bélica durante a batalla?
2ª. Redacta, coa axuda dunha enciclopedia virtual ou en formato papel, unha breve biografía sobre estes dous emperadores romanos e observando as súas diferenzas e similitudes, sobre todo en canto á súa forma de goberno.
3ª. Realiza un traballo de investigación sobre o Coliseo Romano e as actividades que nel se realizaban.
Actividad
Al-Ándalus. A herdanza cultural
A época árabe na Península Ibérica foi de gran influencia cultural e dunha riqueza e variedade moi importantes que hoxe en día seguen vixentes na cultura española. Os árabes trouxeron á Península Ibérica os avances máis importantes en matemáticas, medicina, astronomía, xeografía ou literatura. A arquitectura islámica estará representada pola Mesquita, centro relixioso cuxo expoñente máximo en España será a Mesquita de Córdoba, a Alhambra de Granada, residencia real e recinto amurallado e a cidade-palacio de Madinat Al-Zahra en Córdoba. A artesanía será outro dos elementos característicos da arte islámico. A escultura e pintura estaban relegadas debido á prohibición de realizar figuras humanas. A herdanza árabe tamén será fundamental na propia lingua española, con gran número de palabras que se achega ás 4000, especialmente as referidas a termos xurídicos, comerciais, agrícolas ou oficios que non existían en lingua cristiá, como alcalde, laranxa ou aceite. Por todo iso, a influencia da Al-Ándalus durante 700 anos marcará a historia de España profundamente.
Contesta ás seguintes preguntas:
- Cal é a influencia que tivo Al-Ándalus na historia de España?
- Enumera en que campos do coñecemento eran expertos os árabes.
- Cal é a representación artística máis importante?
Actividad
Le os seguintes textos e contesta as preguntas:
A batalla de Covadonga segundo as fontes cristiás
"Pelayo dirixiuse cara á terra montañosa, arrastrou consigo a cuantos atopou camiño dunha asemblea e con eles subiu a un monte chamado Auseva e refuxiouse na ladeira da devandita montaña, nunha cova que sabía era segura. Desde ela enviou mensaxeiros a todos os astures, que se congregaron nunha xunta e elixírono príncipe. Alqama, o dirixente musulmán, mandou entón comezar o combate e os soldados tomaron as armas. Levantáronse os fundíbulos, preparáronse as fondas, brillaron as espadas, encrespáronse as lanzas e incesantemente lanzáronse saetas. Pero ao momento mostráronse as magnificencias do Señor: as pedras que saían dos fundíbulos e chegaban á casa da Santa Virxe María, que estaba dentro da cova, volvíanse contra os que as disparaban e mataban aos caldeos. E como Deus non necesita as lanzas, senón que dá a vitoria a quen quere, os cristiáns saíron da cova para loitar contra os caldeos; emprenderon estes a fuga, dividiuse en dúas a súa hoste, e alí mesmo foi ao momento morto Alqama. No mesmo lugar morreron 125000 caldeos".
Crónica de Afonso III
A batalla de Covadonga segundo as fontes musulmás
"Di Isa ben Ahmand Al-Razi que en tempos de Anbasa ben Suhaim Al-Qalbi, levantouse en terra de Galicia un asno salvaxe chamado Pelayo. Desde entón empezaron os cristiáns na Al-Andalus a defender contra os musulmáns as terras que aínda quedaban na súa poder, o que non esperaran lograr. Os islamitas, loitando contra os politeístas e forzándoos a emigrar, apoderáronse do seu país ata chegar a Ariyula, da terra dos francos, e conquistaran Pamplona en Galicia e non quedara senón a roca onde se refuxiou o rei chamado Pelayo con trescentos homes.
Texto tomado do tomo III da Historia de España de Historia 16, p. 92
Sinala as ideas principais e busca no dicionario as palabras que non entendas.
Tras a lectura do primeiro texto, quen crees que é o gañador da batalla? e tras ler o segundo texto?
Cal dos dous textos consideras que é máis crible?
Que detalle ou detalles che fai dubidar da veracidade dun ou outro texto?
Utilizando os dous textos tenta redactar unha nova visión sobre o que crees que ocorreu realmente.
Actividad
Le o seguinte documento, que é un pacto que estableceron a comezos do século VIII os musulmáns, recentemente chegados á península, co hispanorromano Teodomiro:
Escritura que outorga Abd ao-Aziz ibn Musa ibn Nusayr a Tudmir (Teodomiro), polo que recoñece que este se rendeu mediante capitulación e acóllese ao Pacto instituído por Deus e á protección do seu Profeta, que El bendiga e salve, que lle garanten que non cambiará nin a súa situación nin a da súa xente, nin se lles privará das súas propiedades, nin serán asasinados, nin reducidos á escravitude, nin separados dos seus fillos ou as súas mulleres, nin forzados a abandonar a súa relixión, nin se lles queimarán as súas igrexas. Teodomiro non será desposuído do seu dominio mentres sexa leal e respecte as condicións que lle impuxemos. Teodomiro establece o Pacto en nome de sete cidades, que son Uryûla, B.n.t î-a, Laqant, Mûla, Bnayra, Iyih e Lûrqa. Non deberá dar acubillo a ninguén que fuxa de nós, nin a ningún adversario noso; non atacará a ninguén que teña a nosa protección; non nos ocultará ningunha noticia achega do inimigo que chegase ao seu coñecemento.
Quedan obrigados el e os seus a entregar cada ano un dinar, catro almudes de trigo, catro de cebada, catro medidas de mosto, catro de vinagre, dúas medidas de mel e dous de aceite. Os seus servos deberán pagar a metade de tales cantidades.
Foi escrito no mes de rayab do ano 94 da Hégira.
Contesta ás seguintes preguntas sobre o texto:
a) Cal era a situación da Península Ibérica a comezos do século VIII? Que pasara dous anos antes de escribirse este documento?
b) Cales son os principais puntos deste acordo? Que gañan Teodomiro e os seus asinando este pacto? Que gañan os musulmáns?
c) Indica a que alude a seguinte frase do texto: "Quedan obrigados el e os seus a entregar cada ano un dinar, catro almudes de trigo, catro de cebada, catro medidas de mosto, catro de vinagre, dúas medidas de mel e dous de aceite"
d) Quen crees que era Teodomiro? Segundo o que se le no texto, en que tipo de sociedade vivía? Que posición debía ocupar Teodomiro nesa sociedade?
Actividad
Busca nun dicionario (virtual, como o da RAE http://dle.rae.es/?w=diccionario ou ben en formato papel) ou nunha enciclopedia o significado dos seguintes termos do léxico español que proceden da lingua árabe:
a) agricultura: acequia, alcachofa, algodón, azúcar, noria, albaricoque, aceite, albahaca
b) guerra: alférez, tambor, alfanje, adalid, almirante, arsenal
c) comercio e manufacturas: aduana, tarifa, arancel, arroba, tarea, alfarero, alcancía, abalorio, alhaja, alicates
d) cociña: alfajor, albóndiga, almíbar, almirez, arrope, taza
e) construción: adoquín, alcázar, alcoba, alféizar, aljibe, adobe, alcantarilla, azotea, azulejo
f) topónimos: Alcalá, Albacete, Guadalquivir, Algeciras, Gibraltar, Murcia, Guadalajara, Guadiana
g) matemáticas: cifra, álgebra, algoritmo, guarismo
h) astronomía: cénit, nadir, Aldebarán, Rigel, almanaque, azimut
i) alquimia: azufre, alambique, redoma, elixir, álcali, azogue
j) medicina: nuca, jaqueca, jarabe
Actividad
O Camiño de Santiago significou, a partir do século IX, a apertura da Península a Europa e un gran desenvolvemento dos reinos cristiáns: impulsouse Reconquista, xurdiron novas cidades, desenvolvéronse a artesanía e o comercio, construíronse igrexas e mosteiros de estilo Románico e roduciuse un intercambio cultural sen precedentes.
Despois de once séculos, miles de persoas continúan realizando esta peregrinación influídas por motivos diversos.
Elabora un informe sobre o Camiño de Santiago na actualidade, buscando a información na internet e seguindo estas directrices:
- Diferentes motivos que animan os/as peregrinos/as actuais a realizar o camiño.
- Rutas que se seguen e medios de transporte empregados.
- Consecuencias económicas para os lugares de tránsito.
- Achegas culturais actuais.
- Santiago de Compostela como núcleo cultural e turístico.
- O Camiño en Asturias.
Actividade de lectura
Lee el siguiente texto y responde a las preguntas que aparecen al final:
El Camino de Santiago es una ruta que recorren los peregrinos procedentes de España y de toda Europa para llegar a la ciudad de Santiago de Compostela, donde se veneran las reliquias del apóstol Santiago el Mayor. Durante toda la Edad Media fue muy concurrido, después fue ligeramente olvidado y en la época actual ha vuelto a tomar un gran auge.
El Camino de Santiago ha sido declarado por la UNESCO Patrimonio de la Humanidad; Itinerario Cultural Europeo por el Consejo de Europa y ha recibido el título honorífico de Calle mayor de Europa.
Los orígenes del culto a Santiago en Hispania permanecen en la oscuridad de los tiempos. Ocho siglos después de la muerte del Apóstol Santiago, en el año 813, un ermitaño llamado Pelayo, vio una estrella posada en el bosque Libredón. Se lo comunicó al obispo de Iria Flavia, hoy Padrón. Fueron allí y descubrieron en la espesura la antigua capilla, donde existe un cementerio de época romana.
Aproximadamente a partir del 814 con el hallazgo de las reliquias del apóstol, Compostela se convertirá progresivamente en un centro de peregrinaje que recibirá su impulso definitivo durante la primera mitad del siglo XII. Muy pronto, la noticia se extiende por toda la Europa cristiana y los peregrinos comienzan a llegar al, lugar del sepulcro, el denominado “Campus Stellae”, que degenerará en el término Compostela.
El privilegio concedido, y confirmado por Alejandro III, consiste en que el año en que el 25 de julio, fiesta de Santiago el Mayor, cae en domingo se podrán ganar en la Iglesia de Compostela las mismas gracias que se ganan en Roma los años jubilares.
1. ¿Quién es “Santiago el Mayor”?
2. ¿A partir de qué año tomó importancia el Camino de Santiago?
3. ¿Por qué se hace el Camino de Santiago?
4. ¿Qué significa en latín “Campus Stellae”?
5. ¿Sabes que es una “bula”? ¿Y un año “jubilar? Busca en el diccionario o en internet.
6. Elaborad en grupos un itinerario por los monumentos más importantes del Camino de Santiago.