![Teatro romano de Mérida Teatro romano de Mérida](TeatroMerida.jpg)
Coñécese como Hispania romana aos territorios da Península Ibérica durante o período histórico de dominación romana . Este período situase entre o ano 218 a.C. (data do desembarco romano en Ampurias) e o inicio do século V (cando os visigodos entran na Península, substituíndo a autoridade de Roma). Ao longo deste extenso período de algo máis de seis séculos, tanto a poboación como a organización política do territorio hispano sufriron profundos e irreversibles cambios, e quedaría marcado para sempre pola inconfundible pegada da cultura e os costumes romanos.
O que comezou a finais do século III a.C. como unha invasión estratéxica para cortar as liñas de abastecemento cartaxinesas, que apoiaban a invasión da península itálica por Aníbal durante a Segunda Guerra Púnica, pronto se converteu nunha invasión de conquista que nuns doce anos expulsara completamente ás forzas cartaxinesas da Península.
Con todo, Roma aínda tardaría case dous séculos en dominar toda a Península Ibérica, debido principalmente á forte resistencia que os pobos do interior (celtiberos, lusitanos, ástures, cántabros, etc.) ofreceron aos invasores. Dous séculos de guerras intermitentes pero extremadamente violentas e crueis, tras as cales as culturas prerromanas de Hispania foron exterminadas case por completo. A dominación romana duraría ata a entrada en Hispania das primeiras tribos bárbaras, xa no século V, formando unha poboación homoxénea en Hispania coñecida como " hispanorromana" durante os sete séculos de influencia romana.
Na época en que Roma estableceu o seu dominio sobre a Península Ibérica, tamén foi importante a súa particular forma de entender a vida: a súa economía, a súa lexislación, as infraestruturas que lle permitiron crear e conservar un imperio e as manifestacións artísticas de todo tipo. Un importante legado non só arqueolóxico, senón tamén cultural, que aínda perdura.
Un dos aspectos máis importantes da romanización na Península Ibérica foi a súa latinización. É dicir, o proceso que trouxo consigo a perda das linguas indíxenas, a excepción do éuscaro, e a substitución destas polo latín, do que derivarían posteriormente as linguas romances. A latinización de Hispania comezou a partir da chegada de Roma no ano 218 a.C., e continuou ata a conversión oficial de Hispania en parte do Imperio Romano no ano 19 a.C., durante o goberno de Augusto.