2. Resumo de contidos

Un mundo global

O mundo actual está integrado por diferentes países, relixións, culturas, organizacións políticas e empresas que interactúan nunha rede de relacións económicas, políticas, tecnolóxicas e culturais.

Globalización das actividades humanas

• Económica: interdependencia comercial. Características:

• Comercio internacional.

• Mundialización da produción.

• Internacionalización dos fluxos financeiros e movementos especulativos.

• Transportes e comunicacións avanzadas.

• Tecnolóxica: das TIC.

• Sociocultural: das ideas e dos costumes.

• Política: organizada por rexións de influencia económica.

Funcionamento do mercado

• Rexido pola lei da oferta e da demanda.

• Economía de mercado ou capitalismo:

• Propiedade privada dos medios de produción.

• Beneficio máximo.

• Mercado libre: oferta e demanda.

• Monopolios e oligopolios: impiden a liberdade comercial.

• A produción masiva de manufacturas desde hai 70 anos:

• Mellorou as condicións de vida das persoas.

• Potenciou as técnicas de comercialización.

• Asociou consumo e felicidade.

• Dilapida enerxía e recursos naturais.

Intercambios comerciais

• Intercambios necesarios para o mercado:

• De materias primas.

• De bens de consumo.

• De servizos.

• De capitais.

• De información.

• Os países desenvolvidos elaboran o 80 % dos produtos.

• Os países subdesenvolvidos achegan o 80 % das materias primas.

Multinacionais

• Empresas multinacionais ou transnacionais:

• Grupos industriais, comerciais ou financeiros.

• Desenvolven actividades diversificadas.

• Operan en todo o mundo mediante filiais.

• Vantaxes:

• Aforran salarios.

• Abastécense de materias primas.

• Reducen custos.

• Melloran o produto.

• Teñen competitividadde.

• Conseguen mercados afastados.

• Inconvenientes:

• Paro creado pola automatización.

• Reconversión industrial.

• Aumento da economía somerxida.

• Dominio dos mercados.

Estratexias e fins das multinacionais

• Despregarse no estranxeiro e acceder aos grandes mercados.

• Facilitar a proximidade aos clientes.

• Reducir os custos de produción.

• Subcontratar empresas doutros países.

• Concentrar empresas a escala mundial.

• Deslocalizar unidades de produción.

• Descentralizar tarefas.

• Realizar intercambios internacionais entre empresas.

• Fixar tarifas con independencia do mercado.

Clasificación das multinacionais

• Integradas horizontalmente: mesmo produto en países diferentes.

• Integradas verticalmente: bens intermedios nuns países, produción final noutros.

• Corporacións diversificadas: diferentes bens en distintos países.

• Cartel: acordo entre empresas do mesmo sector para eliminar a competencia.

• Trust: conxunto de empresas baixo a mesma dirección para controlar as vendas e a comercialización.

• Holding: compañía ou sociedade que controla varias empresas, participando no seu capital e controlando as accións.

División da Terra segundo criterios económicos

• Primeiro Mundo ou Norte: 20 % da poboación e 80 % da riqueza.

• Terceiro Mundo ou Sur: 80 % da poboación e 20 % da riqueza.

Repartición inxusta: o benestar do Norte crea miseria no Sur.

Causas do desigual acceso ao desenvolvemento

• Desigual crecemento da poboación:

• Alta natalidade nos países pobres.

• Desequilibrios mundo urbano /mundo rural.

• Desigualdade home / muller.

• Escravitude e emigración.

• Desequilibrio económico:

• Inxusta distribución da riqueza.

• Malnutrición.

• Recursos enerxéticos e mineiros: países desenvolvidos.

• Débeda externa.

• Desiguais intercambios comerciais.

• Conflitos xeopolíticos: nos países pobres.

• Dependencia tecnolóxica: dos países pobres.

• Problemas ambientais:

• Acceso á auga potable: difícil nos países pobres.

• Cambio climático: desertización, perda de biodiversidade.

• Difícil acceso á sanidade: doenzas e fames deciman os países pobres.

• Difícil acceso á educación: o 98 % do analfabetismo concéntrase nos países subdesenvolvidos.

Mundialización e desenvolvemento

• Mundialización = desequilibrio entre:

• Países desenvolvidos: centro.

• Países subdesenvolvidos: periferia.

• Países subdesenvolvidos: atraso económico e baixo nivel de vida:

• Economías precarias, baseadas sobre todo no sector primario: subsectores agrícolas, explotación forestal, extracción mineira.

• Posúen as materias primas, que se transforman no estranxeiro.

• Necesitan importar.

• Dependencia industrial, tecnolóxica e financeira dos países subdesenvolvidos respecto dos países ricos.

• Endebedamento progresivo.

• Son países dominados.

• Países desenvolvidos:

• Explotan os recursos dos países pobres.

• Aproveitan e transforman as riquezas dos países pobres.

• Fixan os prezos das materias primas dos países subdesenvolvidos.

• Conceden préstamos aos países pobres.

• Incrementan os negocios tolerando e negociando con réximes ditatoriais de moitos países subdesenvolvidos.

• Actúan como países dominantes.

Indicadores de desenvolvemento

• Produto interior bruto (PIB) = Consumo + investimentos + gasto público + exportacións + importacións

• Renda per cápita: PIB dividido entre o número de habitantes dun país. Hai países:

• Desenvolvidos economicamente.

• En vías de desenvolvemento.

• Subdesenvolvidos.

• Índice de desenvolvemento humano (IDH). Factores considerados:

• Vida longa e saudable.

• Educación.

• Nivel de vida digno. Hai países con: IDH alto, medio e baixo.

A pegada ecolóxica

• Indicador que determina a área bioloxicamente produtiva necesaria para:

• Xerar os recursos que consome unha persoa.

• Absorber os refugallos que xera.

• En reparto equitativo, a cada persoa corresponderían 1,8 hectáreas.

• Media mundial: 2,23 hectáreas.

Estratexia dos tres erres

Ante a cantidade de residuos sólidos urbanos (RSU): 1 kg por persoa e día, convén readaptar, reutilizar e reciclar para reducir refugallos.

Organismos internacionais

A globalización económica creou institucións supranacionais para adoptar medidas: Banco Mundial (BM), Fondo Monetario Internacional (FMI), G7, G8, Organización Mundial do Comercio (OMC), Organización de Cooperación e Desenvolvemento do Comercio (OCDE).

Movementos antiglobalización

Son movementos internacionais nados a finais do século XX. Critican a globalización e o pensamento único.

• Foro Económico Mundial. Para contribuír a resolver os problemas do noso tempo.

• Foro Social Mundial. Altermundismo ou alterglobalización.

Os movementos antiglobalización critican:

• O libre comercio.

• A mercantilización da sociedade.

• As grandes institucións financeiras.

• As multinacionais.

• A banca.

Posibles solucións

• Desenvolvemento global:

• Nova orde económica.

• Creación de organismos globais democráticos para redistribuír a riqueza.

• Cesión de competencias, por parte dos organismos estatais, rexionais e supranacionais, a organismos mundiais e locais.

• Condonación da débeda externa.

• Libre circulación de persoas.

• Control das multinacionais.

• Máis importancia ao IDH.

• Desenvolvemento sustentable: é a xestión responsable dos recursos do planeta que salvagarde as necesidades da poboación actual e da poboación futura. O camiño para o desenvolvemento sustentable:

• Consumir os recursos renovables a ritmo máis lento cá súa taxa de renovación.

• Consumir recursos non renovables en proporción que non exceda o da súa substitución por recursos renovables.

• Verter ao medio natural só os residuos absorbibles polos ecosistemas.

• Manter a biodiversidade do patrimonio xenético dos ecosistemas.

• Protocolo de Kioto: acordo mundial para tentar reducir un 5% a emisión á atmosfera de gases contaminantes. Segundo a ONU, é imparable o cambio climático se non se reducen as emisións de gases como o CO₂.

• Microcréditos: pequenos préstamos, con xuros baixos, para financiar proxectos laborais dos máis pobres.

• Comercio xusto. Promóveno algunhas ONG, con valores alternativos ao capitalismo:

• Transparencia.

• Condicións laborais éticas e eficaces.

• Igualdade de oportunidades no emprego.

• Respecto á persoa e ao seu contorno.

Medios de comunicación: cuarto poder

• Os medios de comunicación crearon un espazo xeográfico mundial. Reduciron os espazos físicos e temporais.

• Chámanse cuarto poder pola influencia que poden exercer sobre a sociedade.

• Os medios de comunicación tenden á globalización e esta ao pensamento único.

• Multimedia: utilizan texto, son, imaxe, animación e vídeo.

• Os grupos empresariais poderosos tentan dominar os medios de comunicación. As redes de información autodenominadas independentes critican a monopolización dos medios.

Linguaxe da publicidade

• Chega a cambiar as modas, os valores sociais, e o comportamento das persoas.

• Desenvólvese nos máis variados medios e soportes.

• Os anuncios combinan texto e imaxe, para:

• Captar a atención.

• Conmover ou emocionar.

• Convencer.

Comunicacións, información e mobilidade

As tecnoloxías da información e da comunicación (TIC) definen a terceira revolución industrial, que propicia cambios importantísimos:

• Redución dos custos de produción e distribución.

• Aparición das multinacionais.

• Automatización industrial.

• Persoal cualificado.

• Intervención na economía de distintos países simultaneamente.

• Resultado desta revolución: aldea global.

Investimento I + D + i

Para Tapani Esko:

• Investigación: investir diñeiro para obter coñecemento.

• Innovación: investir coñecemento para obter diñeiro.

• I+D+i: investigación, desenvolvemento e innovación tecnolóxica.

• Os países tentan potenciar o I + D + i, porque mellora a calidade de vida dos cidadáns e das cidadás, o medio natural e a saúde.