1.4 Os medios de comunicación: o cuarto poder

Os medios de comunicación contribúen permanentemente a crear un espazo xeográfico mundial. A radio, a televisión e internet reducen os espazos físicos e temporais; as noticias chegan no momento en que suceden.

“O home deste tempo vive diante do que acontece no mundo enteiro. E faino a través dos periodistas; eles son as testemuñas; quen nos narran os acontecementos. Por suposto que cada un deles a través da súa cultura, dos medios que ten nas súas mans para analizar”.

 

Ernesto Sábato

 

O concepto cuarto poder foi cuñado pouco antes da Revolución Francesa, para definir a influencia da prensa nos grandes cambios producidos na Francia de finais do século XVIII. Actualmente esta expresión fai referencia aos medios de comunicación en xeral.

O proceso de homoxeneización do pensamento

As novas tecnolóxicas permiten coñecer noticias de todos os lugares do planeta en directo, no mesmo momento en que se producen. A televisión converteuse no principal medio de información e entretemento, destacando moitas veces o extravagante e o absurdo.

O poder dos medios de comunicación é real, polo impacto que teñen sobre a sociedade e a facilidade coa que manipulan o consciente e o subconsciente colectivos; un poder que vai medrando día a día.

O proceso de globalización tende a implantar o pensamento único, é dicir, que todos teñamos ideas e opinións semellantes sobre os problemas que nos afectan. Canto menor sexa o número de fontes de información, máis doada será esa homoxeneización do pensamento.

Os multimedia

Chamamos multimedia a calquera sistema que utiliza o texto, o son, as imaxes, a animación e o vídeo para informar ou entreter ao usuario.

Os poderosos grupos empresariais tentan dominar os medios de comunicación para conseguir intereses económicos, políticos e sociais.

En resposta a estes grandes grupos da comunicación xorden as redes de información autodenominadas independentes, normalmente grupos de voluntarios sen fins lucrativos.

A linguaxe da publicidade

A publicidade é a arte de convencer. Con ela téntase conseguir que o consumidor merque un obxecto e teña del unha idea favorable. Os anuncios publicitarios fan crer que a vida, os costumes e ata o país son como eles os presentan.

A publicidade chega a cambiar as modas, os valores sociais e o comportamento das persoas. Crea prexuízos e necesidades que non había. Coa publicidade véndense, xunto cos obxectos, ideoloxías, imaxe persoal e modelos de roles sociais.

A publicidade actual desenvólvese nos máis variados medios e soportes: radio, televisión, Internet, cartas persoais, prensa, revistas, autobuses, anuncios luminosos, roupa, marquesiñas, campos de deportes…

 Os anuncios adoitan combinar a imaxe e o texto. O slogan é xeralmente breve e directo. Preténdese captar a atención do receptor, conmover ou emocionar, e convencer.

Xuízo á publicidade
Defensores da publicidade	Detractores da publicidade
É un servizo público. Informa e orienta o consumidor. Democratiza o consumo, xa que todos poden utilizar todos os produtos. Abarata os prezos, porque o aumento de vendas permite producir en serie e abaratar os custos. É soporte económico de moitos medios de comunicación, que sen publicidade desaparecerían. Sen medios de comunicación non se popularizaría a cultura.	É negativa para o individuo e para a sociedade. Non vende obxectos, senón símbolos, polos que o consumidor forma unha imaxe de si mesmo. Perpetúa a insatisfacción e a desigualdade social, porque crea necesidades psicolóxicas e sociais que non sempre se poden satisfacer. Encarece os prezos, pois os custos da publicidade pasan a engrosar o custo global. Condiciona e quita liberdade a moitos medios de comunicación que son custeados pola publicidade. Integra o individuo nun determinado tipo de sociedade e encadéao a obxectos que, posuídos, lle dan a súa autoestima e valoración social, pois a xente recoñécese a si mesma nas comodidades.
VEREDICTO: culpable ou inocente?

A través da televisión axúdase a crear hábitos nutricionais perniciosos: o consumo abusivo de determinados produtos alimenticios xeran sobrepeso e, nalgúns casos, obesidade.

Realidade e ofertas da publicidade
Quere vender	Ofrece
Deterxente. Limpafogares. Electrodomésticos. Dentífrico. Desodorizante. Suavizantes. Alimentos dietéticos. Auga mineral. Medias. Roupa interior. Alimentos básicos. Colonias. Masaxes. Perfumes. Viaxes. Xoguetes. Bebidas alcohólicas. Roupa vaqueira. Lambetadas. Locións. Coche. Turrón.	Superbrancura. Muller, escrava da casa. Liberación da muller. Tempo de lecer. Fermosura. Seguridade persoal. Bicos. Intimidade. Agarimo. Amor materno. Seguridade. Liberación da obesidade. Liña lanzal. Seguridade. Pernas elegantes. Sensacións íntimas. Sabores distintos aos da competencia. Erotismo. Atracción sexual. Aventuras nunca vividas. Mundo idealizado. Aventura amorosa. Independencia. Compañeirismo. Sensacións pracenteiras. Liberdade. Independencia. Status social. Cariño. Prestixio. Riqueza.

Cartel publicitario dunha cámara estereoscópica a principios do século XX. A publicidade utilizou sempre a muller como consumidora ou como símbolo erótico para todo tipo de anuncios.