Fisterra
Esta peza é un bo exemplo de como funciona a música tradicional galega, onde letra e música poden ter orixes diferentes e ir cambiando co paso do tempo.
Historia da peza
Orixe literaria
A letra do retrouso procede dun poema de Manuel Curros Enríquez (1851–1908), unha das figuras máis importantes do Rexurdimento galego. O poema chámase Ten a serena o canto, aínda que tamén se popularizou como Os teus ollos.
(...) Cando se pon a lúa
tras dos penedos,
choran as estreliñas
todas do ceo.
Tamén eu choro
cando non me alumean
eses teus ollos.
O poema completo foi musicado para voz e piano polo compositor galego José Castro Chané (1856–1917) baixo o título Os teus ollos. A súa partitura consérvase na Biblioteca Nacional de España e pode consultarse na súa colección dixital.
Porén, esta non é a melodía que chegou ata nós pola tradición oral.
Versión moderna
A versión que hoxe coñecemos está máis próxima á interpretación realizada por Suso Vaamonde (1950–2000). Este autor publicou a peza co nome de “Miña nai” no ano 1981, nun single editado durante o seu exilio, polo tanto non tivo unha gran difusión no seu momento.
Suso Vaamonde emprega no retrouso a frase final dos versos do poema de Curros, nas estrofas outros textos cunha melodía diferente, crear unha nova canción a partir de materiais tradicionais e literarios.
Difusión
Anos máis tarde, Treixadura recuperou parte da peza e contribuíu á súa popularización. A súa versión de Miña nai foi publicada co nome de Fisterra no ano 2006 no seu disco Unha semaniña enteira.
Un exemplo de tradición viva
Esta peza amosa que a música tradicional non é algo fixo. A letra pode ter unha orixe literaria ou ben popular, a música pode cambiar, e as versións van evolucionando co tempo segundo quen as interpreta. Por iso, o que hoxe temos é o resultado dun proceso longo, no que se mesturan tradición oral e creación.
Lectura facilitada
A canción vén dun poema.
O poema é de Curros Enríquez.
Chámase “Os teus ollos”.
Un compositor puxo música ao poema.
Pero esa non é a versión actual.
Máis tarde, Suso Vaamonde fixo a versión que hoxe é coñecida.
Usou parte do poema pero engadiu cousas novas.
Despois, o grupo Treixadura levou a canción ao éxito en Galicia.
Esta canción amosa algo importante.
A música tradicional cambia co tempo.
Cada persoa pode facer a súa versión.
Audio
Versión 1: Suso Vaamonde (1981)
Versión 2: Treixadura (2006)
Letra completa
Fisterra
Fisterra vai na proa
Camariñas vai no mare
Santa Uxía de Ribeira
Pobra do Caramiñale.
RETROUSO:
Eu tamén choro
Eu tamén choro
Cando non me alumean meu ben,
eses teus ollos (x3)
Cando non me alumean meu ben
Eses teus ollos
Se queres que brille a lúa
Pecha os ollos meu amore
Que mentras os tes abertos
A lúa pensa que hai sol-e
RETROUSO
Para sardiñas Aguiño
Para bolos Castiñeira
Para rapazas bonitas
Santa Uxía de Ribeira.
RETROUSO
