A dulzaina é un instrumento de vento (aerófono) de lingüeta dobre pertencente á familia do óboe, empregado nalgunhas xeografías da música tradicional española.
Exemplo:
A dulzaina é un instrumento habitual nas festas do San Fermín, acompañando os xigantes e as danzas tradicionais.
Tamboril
Definición:
O tamboril é un instrumento de percusión membranófono de forma cilíndrica, estreito e pequeno. É un instrumento tradicional da Península Ibérica que se toca cunha soa baqueta se vai acompañado dun pito. Cólgase do brazo ou a cintura e é moi empregado no folclore castelán e galego.
Exemplo:
O tamboril utilízase para marcar o ritmo, ás veces tocado por un só músico que utiliza o tamboril cunha soa man mentres que coa outra toca o pito.
Danza de paus
As danzas de paus, tamén coñecidas como paloteos, son bailes tradicionais presentes en moitas zonas de España, como Huelva, Castela e León, Cataluña, Navarra ou Aragón. Nalgúns lugares están declaradas Ben de Interese Cultural (BIC).
Caracterízanse polo choque rítmico de paus de madeira entre os bailaríns, integrado en coreografías con cambios de disposición ou mudanzas.
Estas danzas están ligadas a antigas tradicións guerreiras, pastorís e rituais, e adoitan interpretarse en festas patronais. Na súa orixe eran bailadas principalmente por homes.
O vestiario adoita incluír traxes brancos, bandas cruzadas e faixas de cores, e o acompañamento musical realízase con frautas ou pitos, tamborís e dulzainas.
Tradición
Existen numerosos tipos de paloteos, é unha tradición que está moi viva e, por tanto, podemos atopar moitos exemplos para que te fagas unha idea de como poden ser estas danzas.
Música actual
Tamén podedes atopar exemplos de grupos de música actual que utilizan as danzas de paus para crear música moderna
Outro exemplo
Na seguinte canción pódese ver a utilización destes ritmos:
Lectura facilitada
As danzas de paus tamén se chaman paloteos. Son bailes tradicionais de España.
Existen en Huelva, Castela e León, Cataluña, Navarra e Aragón. Nalgúns lugares son Ben de Interese Cultural.
Os bailaríns usan paus de madeira. Chocan os paus seguindo a música. Tamén fan diferentes movementos.
Estas danzas están nas festas populares. Teñen orixe en tradicións antigas. Antes bailábanas sobre todo os homes.
Os bailaríns levan roupa branca. Tamén levan bandas de cores.
A música faise con frautas, pitos, tamborís e dulzainas.
Hoxe en día esta tradición segue viva.
Audio
Colle os paus e practica
Agora ides practicar en equipo unha danza de paus.
Precisades uns paus. Pódense usar unhas chaves ou outros tipos de paus como os que se atopan en tendas de manualidades.
Poñédevos no centro da clase, collede os paus ou claves que tedes para poder batelos entre si e practicar unha danza de paus sinxela.
En primeiro lugar ídesvos poñer en dúas filas. Mirade á persoa que tedes diante. Practicade un ritmo de negras mantido e tranquilo, batede entre si os vosos paus primeiro, posteriormente chocade a vosa man dereita coa man dereita da persoa compañeira. De novo, batede entre si os vosos propios paus e chocade entre as vosas mans esquerdas e as das compañeiras.
Agora ides probar outro ritmo: dúas corcheas e tres negras. Chocade as mans nas corcheas coa persoa que tedes diante, comezando pola man dereita. Batede a negra do segundo pulso cos vosos propios paus e, nas dúas negras seguintes do compás, chocade coa persoa de diante coa mesma man. Finalmente, practicade a secuencia comezando pola esquerda.
Agora traballaredes outro ritmo completamente diferente. Cada corchea vai ser usada para chocar coa persoa que tedes diante e a negra para chocar entre si as vosas dúas mans, alternando a man que choca coa outra persoa. Cando teñades practicado este ritmo probade ao revés: primeiro chocade entre si as vosas mans na corchea e posteriormente chocade coa outra persoa na negra, alternando a man dereita coa esquerda. Que estrutura credes que vai mellor para representar este ritmo?
Todos os patróns anteriores podémolos repetir varias veces empregando a estrutura desta canción que emprega música folclórica galega xunto con linguaxes actuais da música electrónica:
Lectura facilitada
Práctica dunha danza de paus Agora ides practicar en equipo unha danza de paus.
Precisades dous paus. Podedes usar unhas claves ou outros paus como os que se atopan nas tendas de traballos manuais.
Poñédevos no centro da clase e collede os paus para poder bater entre si.
Primeiro ritmo: negras Poñédevos en dúas filas. Mirade á persoa que tedes diante. Practicade un ritmo de negras, mantido e tranquilo.
Secuencia 1
Batede entre si os vosos paus. Chocade a man dereita coa man dereita da persoa compañeira. Volvede a bater entre si os vosos paus. Chocade a man esquerda coa man esquerda da persoa compañeira. Ritmo de negras básico para traballar cos paus.
Secuencia 2: dúas corcheas e tres negras Agora ides probar outro ritmo.
As dúas corcheas fanse coa persoa que tedes diante, comezando pola man dereita. A negra do segundo pulso faise cos vosos propios paus. Nas dúas negras seguintes do compás, chocade coa persoa de diante coa mesma man. Finalmente, repetide a secuencia comezando pola esquerda. Práctica rítmica cos paus: dúas corcheas e tres negras.
Secuencia 3 Agora traballaredes outro ritmo diferente.
Cada corchea utilízase para chocar coa persoa que tedes diante. A negra utilízase para chocar entre si as vosas dúas mans. Debedes alternar a man coa que chocades coa outra persoa.
Variación do ritmo Cando teñades practicado este ritmo, probade ao revés:
Primeiro chocade entre si as vosas mans na corchea. Despois chocade coa outra persoa na negra. Alternade man dereita e man esquerda.
Audio
A bailar!
Materiais
Collede os paus de novo.
Hai que ter coidado cando traballamos con paus e facer un uso responsable. Non golpeedes nin fagades movementos bruscos, podédesvos mancar a vós mesmos ou a outra persoa.
Coreografía
Agora xa sabedes a forma da canción coa que imos facer o noso paloteo, fixádevos na estrutura que se vos propón:
Agora poñédevos en dúas filas e practicade cada unha das partes do paloteo seguindo as indicacións.
Visualizade un exemplo
Aquí podedes observar un colexio de primaria que fixo esta actividade. Este vídeo pode axudarvos a traballar a danza.
Agora en pequenos grupos ides propoñer unha coreografía diferente para o noso paloteo. Xa sabedes a forma da canción, así que debedes propoñer algo distinto para cada parte, utilizando os paus.
O primeiro que tedes que pensar é a disposición na que van estar os bailaríns: corro, filas, parellas, espallados polo espazo etc.
Se hai cambios de disposición como se van producir.
Que utilización lle ides dar aos paus. Se ides facer ritmos, recordádeos ben (podedes escribilos nunha folla para non os esquecer)
Practicade vosa versión.
Unha vez presentadas as vosas versións, decidide en grupo que coreografía ides bailar.
Finalmente, con todos os elementos que tedes traballado con esta danza, decidide cal vai ser a vosa propia versión da canción.
Ides facela en grupo todos xuntos. Ensinade vosa versión ao resto de compañeiras e compañeiros.
Audio
O diario de aprendizaxe colle ritmo
Agora que xa comezamos o proxecto, imos dar un paso máis: escoitar, observar e entender mellor a música e a danza tradicional. Para poder aprender, interpretar ou ensinar unha peza, non chega con repetila. É importante recoñecer como está construída: que partes se repiten, como se organiza o ritmo ou como se relaciona coa danza. Nesta fase imos fixarnos neses elementos e tamén nas diferentes danzas que forman parte da nosa cultura. Antes de continuar, reflexiona sobre o que xa sabes e a túa experiencia coa música e o baile tradicional. Responde ás seguintes preguntas para seguir avanzando no teu diario de aprendizaxe.