Eliminación de barreiras e restricións ao comercio e en xeral ás transaccións económicas.
Exemplo:
A liberalización comercial facilita o comercio mundial.
Multinacional
Definición:
Empresas con sede nun país e divisións ou filiais noutros.
Exemplo:
As empresas multinacionais venden en case todos os países.
Proteccionismo
Definición:
Política económica contraria á libre circulación de bens e servizos.
Exemplo:
Os aranceis impostos nas fronteiras son sistemas básicos do proteccionismo para limitar a entrada de produtos estranxeiros.
A globalización
A globalización é un fenómeno histórico, social, cultural e tecnolóxico que fai que o mundo estea cada vez máis conectado. Por iso, moitas veces fálase de que vivimos nunha auténtica aldea global, na que se intercambian bens, servizos, capitais, tecnoloxías, información e persoas. A interconexión entre distintas áreas do mundo sempre existiu, pero desde mediados do século XX acelerouse debido a factores como:
A modernización dos medios de transporte, que os fixo máis rápidos e baratos.
A expansión das TIC (Tecnoloxías da Información e da Comunicación), que permiten o fluxo instantáneo de información ou transaccións financeiras.
A sinatura de tratados comerciais internacionais que facilitaron o tránsito de mercadorías.
Os ámbitos nos que a globalización ten maior capacidade de influencia son os seguintes:
Ámbito económico
Dende un punto de vista económico, o proceso globalizador supón unha progresiva liberalización do comercio; é dicir, cada vez hai menos barreiras e resulta máis sinxelo comprar e vender entre distintos países. Tamén implica unha notable expansión dos investimentos de capital procedentes de diferentes partes do mundo, o que permite que as empresas dun país poidan investir noutro e así medrar.
Actualmente EUA está desenvolvendo unha política contraria, chamada proteccionista: para defender a súa produción interna pon trabas á entrada de mercadorías estranxeiras. Está por ver como vai afectar a nivel mundial.
A globalización económica tamén favorece a aparición de mercados globais nos que é posible atopar produtos procedentes de lugares moi afastados, así como o crecemento das empresas multinacionais, que teñen filiais repartidas por diferentes continentes.
Ámbito cultural
Vivir nun mundo globalizado facilita o intercambio cultural grazas aos medios de comunicación e ás redes sociais, que nos permiten coñecer outros países, os seus costumes e a súa cultura sen saír do sofá. Ademais, as migracións e a actividade turística tamén favorecen este intercambio, porque, cando viaxamos ou recibimos turistas e inmigrantes, entramos en contacto directo con outras culturas.
Ámbito político
A globalización tamén afecta aos eidos da política e da cooperación internacional. Organismos como a Organización das Nacións Unidas (ONU), a Unión Europea (UE) ou a Organización Mundial do Comercio (OMC) son boas probas do proceso globalizador, xa que mostran como os distintos países toman decisións colectivas nun mundo cada vez máis conectado.
Ámbito social e ambiental
Unhas economías expansivas e un consumo crecente afectarán de maneira moi considerable tanto ao medio natural como ás diferentes sociedades. Exemplos claros das importantes repercusións sociais e ambientais son a perda de biodiversidade e sobreexplotación de recursos. Tamén inflúe na vida das persoas, xa que pode ocasionar cambios culturais e potenciar a desigualdade económica.
Ámbito tecnolóxico e comunicativo
As rápidas melloras das TIC (Tecnoloxías da Información e a Comunicación), e principalmente da Internet, permiten unha rápida e fluída comunicación entre persoas e empresas sen importar onde se atopen. Grazas a isto, xa é posible enviar mensaxes, participar en reunións virtuais e compartir documentos dunha punta a outra do mundo en tempo real.
Non podemos esquecer que a interconexión global tamén facilita ocomercio electrónico e favorece a formación internacional de estudantes e profesionais.
Comprender o proceso globalizador, e as súas posibles consecuencias, é de grande importancia para adoptar as medidas máis adecuadas, de maneira que se maximicen os beneficios e se minimicen os riscos asociados.
Lectura facilitada
A globalización é un fenómeno histórico, social, cultural e tecnolóxico.
A globalización fai que o mundo estea cada vez máis conectado.
Por iso, ás veces dise que vivimos nunha aldea global.
Os ámbitos nos que a globalización ten máis influencia son:
Ámbito económico:
A globalización económica implica menos barreiras
para comprar e vender entre países.
Tamén permite que as empresas invistan noutros países e medren.
Actualmente, EUA aplica unha política proteccionista.
Con esta política quere defender a súa produción interna.
A globalización económica tamén favorece:
-Os mercados globais, con produtos de lugares afastados.
-As empresas multinacionais, con fábricas en diferentes continentes.
Ámbito cultural:
Un mundo globalizado facilita o intercambio cultural.
Os medios de comunicación e as redes sociais
permiten coñecer outros países
e tamén outras culturas sen saír de casa.
O turismo tamén favorece o contacto con outras culturas.
Ámbito tecnolóxico e comunicativo:
As TIC (Tecnoloxías da Información e Comunicación)
e a Internet,
permiten comunicarse rápido en todo o mundo.
Pódense enviar mensaxes,
facer reunións virtuais
e compartir documentos en tempo real.
A interconexión global tamén facilita:
-O comercio electrónico
-A formación internacional de estudantes e profesionais
Ámbito político:
A globalización afecta á política e á cooperación internacional.
Exemplos de organismos globais: ONU, UE, OMC,
que mostran como os países toman decisións colectivas.
Ámbito social e ambiental:
O crecemento económico e o aumento do consumo
afectan ao medio natural.
Tamén afectan á sociedade.
Exemplos:
-Perda de biodiversidade
-Sobreexplotación de recursos
-Tamén inflúe na vida das persoas
podendo causar cambios culturais e desigualdade económica.
Comprender a globalización e as súas consecuencias é importante para:
Maximizar beneficios (máis beneficios)
Minimizar riscos (menos riscos)
Audio
Apoio visual
Efectos da globalización
Na seguinte táboa quedarán reflectidos algúns dos efectos positivos e negativos do fenómeno da globalización.
Efectos da globalización
Positivos
Negativos
A globalización podería...
Promover o crecemento económico.
Fomentar o comercio internacional.
Xerar emprego.
Facilitar o acceso a bens e servizos máis variados.
Impulsar a innovación tecnolóxica.
Favorecer a investigación científica.
Incrementar a accesibilidade á información.
Mellorar a comunicación global.
Facilitar a diversidade cultural.
Favorecer o acceso á educación.
Favorecer a mobilidade social e cultural.
Facilitar a colaboración internacional.
Fomentar solucións coordinadas a problemas globais.
Estimular a cooperación medioambiental.
Promover os dereitos humanos.
Mellorar o nivel de vida das persoas.
Facilitar o acceso á sanidade.
A globalización podería...
Acrecentar as diferenzas de desenvolvemento entre os países ricos e pobres, e entre os cidadáns de cada país.
Aumentar a dependencia económica.
Prexudicar ás pequenas empresas por non poderen competir coas grandes multinacionais.
Limitar a soberanía dos Estados.
Favorecer os intereses das grandes potencias sobre os países máis pequenos.
Xerar explotación dos traballadores en países con lexislación laboral débil.
Ser causa de migracións masivas.
Causar homoxeneización ou estandarización cultural.
Facer perderse tradicións locais.
Aumentar a dependencia tecnolóxica dos países menos desenvolvidos.
Incrementar a proliferación de falsas novas.
Provocar problemas de privacidade.
Incrementar a fenda dixital.
Aumentar os ciberataques.
Provocar perda de biodiversidade.
Causar unha explotación abusiva dos recursos naturais.
Incrementar a contaminación.
Facilitar o contaxio de distintas enfermidades.
Lectura facilitada
Efectos positivos e negativos da globalización:
Efectos positivos:
A globalización podería...
Promover o crecemento económico.
Fomentar o comercio internacional.
Xerar emprego.
Facilitar o acceso a bens e servizos máis variados e accesibles.
Impulsar a innovación tecnolóxica.
Favorecer a investigación científica.
Incrementar a accesibilidade á información.
Mellorar a comunicación global.
Facilitar a diversidade cultural.
Favorecer o acceso á educación.
Favorecer a mobilidade social e cultural.
Facilitar a colaboración internacional.
Fomentar solucións coordinadas a problemas globais.
Estimular a cooperación medioambiental.
Promover os dereitos humanos.
Mellorar o nivel de vida das persoas.
Facilitar o acceso á saúde.
Efectos negativos:
A globalización podería...
Acrecentar as diferenzas entre os países ricos e pobres.
Aumentar a dependencia económica.
Provocar dependencia das pequenas empresas respecto das multinacionais.
Limitar a soberanía dos Estados.
Favorecer os intereses das grandes potencias sobre os países máis pequenos.
Xerar explotación dos traballadores.
Ser causa de migracións masivas.
Causar homoxeneización cultural.
Facer perderse tradicións locais.
Aumentar a dependencia tecnolóxica dos países menos desenvolvidos.
Incrementar a proliferación de falsas novas.
Provocar problemas de privacidade.
Incrementar a fenda dixital.
Aumentar os ciberataques.
Provocar perda de biodiversidade.
Causar unha explotación abusiva dos recursos naturais.
Incrementar a contaminación.
Facilitar o contaxio de distintas enfermidades.
Audio
Non todo brilla na globalización
A globalización é un proceso imparable, pero ten tamén o seu lado escuro. Imos ver algúns exemplos.
Uns (poucos) tanto e outros (moitos) tan pouco
O proceso de globalización foi acompañado dunha enorme concentración da riqueza en mans dunha minoría moi pequena de persoas multimillonarias, e o proceso parece estarse acelerando nos países máis desenvolvidos. A continuación tedes un gráfico que mostra como se distribuíron en 2024 a poboación e a riqueza do mundo entre catro grandes grupos sociais segundo o seu nivel de renda. Chama a atención que o 1,6 % da poboación mundial acumule case a metade da riqueza (48 %), mentres que no outro extremo o 40 % da poboación máis pobre do planeta só reúne o 0,6 % da riqueza mundial. Os datos son do Global Wealth Report de 2025. Por se tedes curiosidade por saber se en España sucede o mesmo, podedes ler esta noticia de prensa.
Empresas máis grandes que estados
Un dos resultados da globalización é a expansión das empresas multinacionais. Algunhas delas acadan dimensións económicas superiores ás da maioría dos estados do mundo, e iso significa tamén moito poder e moita capacidade de influír na lexislación e nas decisións dos estados, e non sempre para beneficiar á sociedade. Neste gráfico podedes ver como as principais multinacionais do mundo teñen ingresos comparables aos de moitos países. E só figuran os 57 países con maior PIB do mundo! Por certo, fixádevos que catro das empresas son chinesas. Premede enriba da imaxe para vela máis grande.
A trampa do barato
As grandes empresas poden producir en calquera parte do mundo, e adoitan elixir países con man de obra moi barata e pouca protección legal dos traballadores. Así conseguen encher o planeta con produtos moi baratos, ao que contribúen as grandes plataformas de comercio na rede. Parece bo para os consumidores, pero moitas pequenas empresas pechan por non poder competir con estes prezos. As demais, para manter a competencia, tenden a reducir custos laborais (salarios) e incrementar a precariedade e inestabilidade laboral. No gráfico podedes ver a evolución (con datos en base 100, sendo a base 1990) da produtividade do traballo e do salario real en España e nos países do G-T entre 1990 e 2019. Fixádevos que o aumento do salario é progresivamente menor que o da produtividade.
Non sempre hai xogo xusto
No proceso de globalización non todos os países teñen a mesma influencia ou capacidade de tomar decisións. A nivel económico os máis febles entre os países do Sur Global só poden ofrecer man de obra barata e recursos naturais, dependendo dos capitais e da tecnoloxía de países e multinacionais estranxeiros. A isto chámaselle intercambio desigual. Os beneficios da explotación da man de obra e os recursos son exportados aos países de orixe das multinacionais, sen apenas beneficiar ao país ao que pertencen. Premede enriba da imaxe para vela máis grande.
A maldición dos recursos naturais
Como acabades de ver, en moitos países do Sur Global as riquezas naturais son explotadas por compañías multinacionais con sede no estranxeiro. Estas empresas e os países nos que teñen a súa sede central compiten entre si, e esta competencia alimenta en moitos casos conflitos armados para facerse co control das riquezas. África, continente moi rico en minerais de grande importancia, é un triste exemplo destas guerras polo control dos recursos. Comprobádeo nos seguintes mapas:
Pensade que África concentra o 80 % da reserva global de coltán (mineral necesario para a telefonía móbil e a electrónica, o 60 % das reservas de cobalto (necesario para as baterías dos coches), o 40 % das de ouro ou o 33 % das de diamantes. Mesmo as terras de cultivo africanas están sendo compradas por empresas estranxeiras, cun papel destacado de China.
En 2020 vimos outra consecuencia non desexada do proceso de globalización, causada polos millóns de desprazamentos diarios de poboación. Seguro que lembrades que un virus se espallou así desde China a todo o planeta, orixinando unha pandemia que paralizou o mundo.
Lectura facilitada
A globalización é imparable.
A globalización ten aspectos escuros.
A globalización fixo crecer moitas empresas. Chámanse multinacionais. Traballan en moitos países ao mesmo tempo. Algunhas son moi grandes e moi ricas. Gañan máis cartos que moitos países. Por iso teñen moito poder. Poden influír nos gobernos. Usan ese poder para o seu propio beneficio. Non sempre axudan á sociedade.
As multinacionais máis importantes
gañan tanto como algúns estados. E catro das empresas máis grandes son de China.
Na globalización non todos os países son iguais. Algúns teñen máis poder. Outros son máis pobres.
Os países pobres dan traballo barato e recursos naturais. Dependen das empresas estranxeiras. Estas empresas teñen máis diñeiro e tecnoloxía.
Os beneficios van para os países ricos. Os pobres reciben moi pouco. A isto chámaselle intercambio desigual.
As multinacionais explotan nos países pobres
os recursos naturais. Os países ricos e as empresas compiten entre si. Queren o control das riquezas. Isto causa conflitos e guerras.
O continente africano é un exemplo claro. África é moi rica en minerais. Ten moito coltán, cobalto, ouro e diamantes. Pero a maior parte non beneficia á xente africana. Mesmo as terras de cultivo son compradas por empresas estranxeiras. China ten un papel importante nisto.
A globalización tamén causa problemas na natureza. Hai moito comercio e moitos transportes. Por iso, animais e plantas viaxan a lugares novos. Así chegan as especies invasoras.
En Islandia agora hai mosquitos. Antes non os había. Chegaron nos barcos.
En España chegou o mexillón tigre. Entrou tamén pola auga dos barcos. Fai moito dano nos ríos.
Tamén hai problemas de saúde. As persoas viaxan moito polo mundo. Así espállanse as enfermidades. En 2020, un virus da China estendeuse por todo o planeta. Foi a pandemia da COVID-19. O mundo tivo que parar durante un tempo.
A globalización conéctanos a través de @@cinco@@ eidos clave: o @@económico@@, que @@liberaliza@@ o comercio e impulsa as multinacionais; o @@tecnolóxico@@, que facilita a @@comunicación@@ e o comercio electrónico en tempo real; e o @@cultural@@, que favorece o @@intercambio@@ de costumes mediante os medios e o turismo. A nivel @@político@@, obsérvase nunha maior @@cooperación@@ internacional (ONU, UE), mentres que o ámbito @@social e ambiental@@ afronta serios desafíos como a perda de @@biodiversidade@@ e o aumento da desigualdade.
