O Eixe Atlántico é a gran faixa urbana e económica que percorre a fachada atlántica de Galicia e conecta as cidades de A Coruña, Ferrol, Santiago de Compostela, Pontevedra e Vigo.
É a zona máis poboada e dinámica do país: concentra industria, servizos, universidades, portos, centros de transporte e boa parte da actividade económica e cultural galega.
Exemplo:
O Eixe Atlántico facilita a comunicación e o intercambio económico entre A Coruña e Vigo.
Relevo xeracional
Definición:
O relevo xeracional é o proceso polo cal as xeracións máis novas van substituíndo ás máis vellas nos distintos ámbitos da sociedade: no emprego, nas responsabilidades familiares, na participación social e política e no mantemento do estado do benestar.
Exemplo:
Sen relevo xeracional, moitos servizos esenciais como escolas, centros de saúde ou pequenos comercios non poden manterse nun territorio.
Fíxate no titular da prensa. Este é só un exemplo da realidade galega a comezos deste século. Unha tendencia que veredes que non é nova. O século XX foi unha época de cambio na realidade social galega. O abandono do campo, a industrialización, a emigración cara o exterior... fixo que a poboación se desprazara desde as provincias interiores, Lugo e Ourense cara as exteriores, A Coruña e Pontevedra.
Sempre foi así? Galicia sempre foi un territorio despoboado? Imos ver!
Fagamos un breve repaso. En 1787 levouse a cabo o primeiro censo considerado fiable na historia de España, coñecido como o Censo de Floridablanca, e nel Galicia destacaba polo seu gran peso demográfico. As catro provincias galegas eran zonas moi poboadas e profundamente rurais. Só tres cidades superaban os 10.000 habitantes: Ferrol (24.993, grazas á base naval), A Coruña (13.500) e Santiago (15.600). O resto do territorio estaba formado por unha extensa rede de aldeas e pequenas vilas que cubrían toda Galicia, de forma moi similar a como ocorre hoxe, aínda que naquela época con moita máis poboación.
A Coruña era, segundo os datos, a provincia máis poboada de toda España, con 426.539 habitantes (considerando os límites actuais, non os do censo orixinal, cando Galicia se dividía en sete provincias). Superaba con fartura a Madrid, Barcelona e Valencia, a pesar de que a propia cidade da Coruña apenas era unha vila, mentres que as capitais mencionadas contaban con 165.000, 100.000 e 93.000 habitantes, respectivamente.
No seu conxunto, Galicia chegaba aos 1.355.299 habitantes, o que representaba o 13,02 % da poboación total de España, que segundo o censo de Floridablanca (1787-1789) era de 10.409.879 persoas.
Noutras palabras, un de cada oito españois era galego.
Non obstante na actualidade Galicia ten unha das poboacións máis envellecidas de España e de Europa. Os concellos rurais galegos, sofren a despoboación, xa que a maioría da mocidade marcha a estudar ou a traballar noutras cidades ou mesmo países. Así mentras as cidades (Santiago, Vigo, A Coruña) manteñen ou aumentan habitantes, o rural ve como as seus escasos nacementos marchan, engrosando outros padróns municipais.
Máis dun 26 – 27 % das persoas teñen 65 anos ou máis. (Fonte: IGE, podes consultalos aquí)
A poboación infantil (0–14 anos) é arredor do 10–11 %, unha porcentaxe moi baixa, que non garante o relevo xeracional.
A natalidade leva anos diminuíndo de xeito continuado, moito máis intensamente desde mediados do século pasado, como podes comprobar co lido neste apartado.
Cal pode ser o motivo deste cambio en menos de 250 anos?
Dende o século XV ata 1833, Galicia estivo dividida en 7 provincias: Santiago, A Coruña, Betanzos, Lugo, Mondoñedo, Ourense e Tui.
Lectura facilitada
No ano 1787 realizouse en España o primeiro censo fiable. Chamouse Censo de Floridablanca.
Naquela época, Galicia estaba moi poboada. A maior parte da poboación vivía no rural.
Só tres cidades superaban os 10.000 habitantes:
Ferrol
Santiago de Compostela
A Coruña
O resto da poboación vivía en aldeas e pequenas vilas.
Galicia era un dos territorios máis poboados de España.
Tiña máis de 1.300.000 habitantes.
Unha de cada oito persoas de España vivía en Galicia.
Hoxe a situación é moi diferente.
Galicia é unha das rexións máis envellecidas de España e de Europa.
Moitos concellos rurais perden poboación porque a xente nova marcha:
a estudar
a traballar
ou a vivir noutros lugares
Ao mesmo tempo, as cidades concentran cada vez máis habitantes.
Hai poucos nacementos e cada vez hai máis persoas maiores.
Por iso, Galicia perde poboación e moitas zonas do interior quedan cada vez máis baleiras.
Por que cambiou tanto a poboación de Galicia nos últimos 250 anos?