Contextualización do REA na programación de materia

Este REA forma parte da proposta cREAgal para a materia de Xeografía e Historia en 2º da ESO. O seu deseño parte da programación modelo publicada por Proens e vixente en xuño de 2024, a cal se achega en formato PDF para facilitar a súa consulta e garantir a coherencia coa planificación curricular.

Na proposta de REA de cREAgal agrúpanse varias unidades didácticas en algúns recursos, configurando unha secuencia coherente ao longo do curso. A planificación completa inclúe un total de seis REA, cunha distribución de dous por trimestre. O único cambio significativo respecto á programación modelo de Proens utilizada como base afecta á temporalización da UD 8, que se traslada do segundo ao terceiro trimestre.

Relación dos REA coa programación modelo de Proens

Número de REA e título	Unidade/s didáctica/s (Proens)	Criterios de avaliación traballados	% Peso Materia (Orientación de Proens)	Temporalización
REA 1: "Misterio no mosteiro: a Alta Idade Media na Península Ibérica"	UD1 Os reinos altomedievais UD4 A Península Ibérica na Idade Media e o reino medieval de Galicia	CA1.3, CA1.5, CA2.1, CA2.2, CA2.3, CA2.4, CA2.7, CA 3.6	13%	1º trimestre
REA 2: "Unha luminosa Idade Media"	UD2 A Europa feudal UD3 Románico, gótico e arte islámica	CA1.5, CA2.1, CA2.2, CA2.5, CA2.6, CA2.8, CA3.2, CA3.6, CA3.7	12%	1º trimestre
REA 3: "A crise da Baixa Idade Media: cando algo se pode torcer... tórcese"	UD5 Crise feudal e Baixa Idade Media	CA1.6, CA2.1, CA2.3 CA2.5, CA3.2, CA3.3	10%	2º trimestre
REA 4: "Unha historia paralela: os pobos precolombianos e a Monarquía Hispánica"	UD6 A Monarquía Hispánica UD7 A conquista e colonización de América	CA1.2, CA1.3, CA2.1, CA2.4, CA2.5, CA2.7, CA3.3	20%	2 trimestre
REA 5: "Combatendo trolas: os avances do ser humano"	UD8 Renacemento e Reforma UD9 O século do Barroco	CA1.1, CA1.2, CA1.3, CA1.4, CA1.6, CA1.7, CA2.5, CA3.1, CA3.2, CA3.4, CA3.5, CA3.7, CA3.8	18%	3º trimestre
REA 6: "Un mundo cheo pero desigualmente repartido"	UD10 Os desafíos demográficos UD11 Un mundo de cidades UD12 Desigualdade e cooperación	CA1.1, CA1.2, CA1.3, CA1.4, CA1.6, CA1.7, CA2.5, CA3.1, CA3.2, CA3.4, CA3.5, CA3.7, CA3.8	27%	3º trimestre

Eixes da proposta didáctica

Paralelamente ao fornecemento do coñecemento xeográfico, o traballo desenvolvido tamén contribuirá a acadar determinados obxectivos dos ODS entre eles os seguintes:

1: Fin da pobreza.

3: Saúde e benestar.

4: Educación de calidade.

5: Igualdade de xénero.

10: Redución das desigualdades, cidades e comunidades sostibles.

13: Acción polo clima.

16: Paz, xustiza e institucións sólidas.

17: Alianzas para lograr os obxectivos.

Contidos, obxectivos específicos e competencias clave

Este REA está baseado na programación didáctica que PROENS propón para a materia de Xeografía e Historia de 2º de E.S.O. O material recolle contidos de tres unidades:

Unidade 10: Os desafíos demográficos.

Unidade 11: Un mundo de cidades.

Unidade 12: Desigualdade e cooperación

Contidos específicos traballados dentro de cada bloque xeral de contido

Contidos	Bloque da materia
Desafíos demográficos no mundo actual. Causalidade e comparación no estudo da diversidade social e cultural e das estruturas demográficas en distintas escalas: da global á local. Dinámica demográfica de Galicia. Aglomeracións urbanas e ruralidade. O despoboamento e o sostemento do mundo rural. O desenvolvemento urbano sustentable: a cidade, o espazo de convivencia. Modos e estilos de vida no contexto da globalización. Competencia e conflito polos recursos e o territorio. Mercados rexionais, políticas comerciais e movementos migratorios. Tensións internacionais, choques e alianzas entre civilizacións. Concentración e distribución da riqueza. Formas e modos de percibir e representar a desigualdade. Liñas de acción para unha repartición xusta. A cuestión do mínimo vital. Igualdade. Situacións discriminatorias das nenas e das mulleres no mundo. Roles de xénero e a súa manifestación en todos os ámbitos da sociedade e da cultura. A contribución do Estado e as súas institucións á paz, á seguridade integral, cidadá e á convivencia social.	Bloque 1
A transformación humana do territorio e a distribución desigual dos recursos e do traballo. Evolución dos sistemas económicos, dos ciclos demográficos, dos modos de vida e dos modelos de organización social. A loita pola supervivencia e o status social durante a Idade Media e a Idade Moderna.	Bloque 2
Dignidade humana e dereitos universais. Convención sobre os Dereitos do Neno. Alteridade: respecto e aceptación «do outro». Comportamentos non discriminatorios e contrarios a calquera actitude diferenciadora e segregadora. Igualdade de xénero. Manifestacións e condutas non sexistas. Interese ante os retos e problemas de actualidade na contorna local e global. As redes sociais. Seguridade e prevención ante os riscos e perigos do uso das tecnoloxías da información e da comunicación. Convivencia cívica e cultura democrática. Incorporación e implicación na sociedade civil en procesos democráticos. Participación en proxectos comunitarios. Solidariedade, empatía e accións de apoio a colectivos en situacións de pobreza, vulnerabilidade e exclusión social. Identificación e xestión das emocións e a súa repercusión en comportamentos individuais e colectivos. Ciclos vitais, uso do tempo libre e hábitos de consumo. Diferenzas e cambios nas formas de vida nas sociedades actuais e nas do pasado. Cidadanía europea. Ideas e actitudes no proxecto de construción dunha identidade común. A seguridade e a cooperación internacional.	Bloque 3

Obxectivos da materia traballados especificamente no REA

Obxectivos	Descrición
OBX 2	Indagar, argumentar e elaborar produtos propios sobre problemas xeográficos, históricos e sociais que resulten relevantes na actualidade, desde o local ao global, para desenvolver un pensamento crítico, respectuoso coas diferenzas, que contribúa á construción da propia identidade e a enriquecer o acervo común.
OBX 3	Coñecer os principais desafíos aos cales se enfrontaron distintas sociedades ao longo do tempo, identificando as causas e consecuencias dos cambios producidos e os problemas a que se enfrontan na actualidade, mediante o desenvolvemento de proxectos de investigación e o uso de fontes fiables, para realizar propostas que contribúan ao desenvolvemento sustentable.
OBX 4	Identificar e analizar os elementos da paisaxe e a súa articulación en sistemas complexos naturais, rurais e urbanos, así como a súa evolución no tempo, interpretando as causas das transformacións e valorando o grao de equilibrio existente nos distintos ecosistemas, para promover a súa conservación, mellora e uso sustentable.
OBX 5	Analizar de forma crítica formulacións históricas e xeográficas explicando a construción dos sistemas democráticos e os principios constitucionais que rexen a vida en comunidade, así como asumindo os deberes e dereitos propios do noso marco de convivencia, para promover a participación cidadá e a cohesión social.
OBX 6	Comprender os procesos xeográficos, históricos e culturais que conformaron a realidade multicultural en que vivimos, coñecendo e difundindo a historia e a cultura das minorías étnicas presentes no noso país, e valorando a achega dos movementos en defensa da igualdade e da inclusión, para reducir estereotipos, evitar calquera tipo de discriminación e violencia, e recoñecer a riqueza da diversidade.
OBX 8	Tomar conciencia do papel dos ciclos demográficos, o ciclo vital, as formas de vida e as relacións interxeracionais e de dependencia na sociedade actual e a súa evolución ao longo do tempo, analizándoas de forma crítica, para promover alternativas saudables, sustentables, enriquecedoras e respectuosas coa dignidade humana e o compromiso coa sociedade e coa contorna.
OBX 9	Coñecer e valorar a importancia da seguridade integral cidadá na cultura de convivencia nacional e internacional, recoñecendo a contribución do Estado, das súas institucións e doutras entidades sociais á cidadanía global, á paz, á cooperación internacional e ao desenvolvemento sustentable, para promover a consecución dun mundo máis seguro, solidario, sustentable e xusto.

Competencias clave e os descritores operativos traballados

Competencias clave	Clave dos descritores operativos
Competencia en comunicación lingüística (CCL)	CCL 1, CCL 2, CCL 5
Competencia matemática, en ciencia, tecnoloxía e enxeñería (STEM)	STEM 3, STEM 4, STEM 5
Competencia dixital (CD)	CD 2, CD 4
Competencia persoal, social e de aprender a aprender (CPSAA)	CPSAA 2, CPSAA 3, CPSAA 5
Competencia cidadá (CC)	CC 1, CC 2, CC 3, CC 4
Competencia emprendedora (CE)	CE 1, CE3
Competencia en conciencia e expresión culturais (CCEC)	CCEC 1, CCEC 3