2. Contextualización curricular

Contextualización do REA na programación de materia

Este REA forma parte da proposta cREAgal para a materia de Xeografía e Historia en 3.º da ESO. O seu deseño parte da programación modelo publicada por Proens versión 2 publicada na plataforma en maio de 2025, a cal se achega en formato PDF para facilitar a súa consulta.

A proposta de REA de cREAgal agrupa dúas unidades didácticas en cada recurso. A planificación completa contempla un total de seis REA.

Relación dos REA coa programación modelo de Proens

Número de REA e título	Unidade/s didáctica/s (Proens)	Criterios de avaliación traballados	% (Orientación de Proens)	Temporalización
REA 1: "Salvemos Aldea Vella"	UD 1 Relacións entre a natureza e a sociedade. A pegada humana no medio e ameazas á Terra e o contorno próximo de España e Galicia. UD 3 O espazo natural, rural e urbano. Formas de poboamento e a súa transformación. Evolución en España e Galicia e retos do futuro.	CA 1.2, CA 1.3, CA 1.4, CA 2.3, CA 2.5, CA 3.6, CA 3.7	10 %	1.º trimestre
REA 2: "Amadou, da guerra á escola"	UD 2 Globalización, movementos migratorios e interculturalidade. UD 4 Organización política das sociedades e ordenamento normativo autonómico, constitucional e supranacional.	CA 1.1, CA 1.3, CA 1.5, CA 1.6, CA 2.1, CA 2.6, CA 2.8, CA 3.1, CA 3.4, CA 3.6, CA 3.7, CA 3.8	15 %	1.º trimestre
REA 3: "Do trigo á IA: a economía, o motor do mundo"	UD 5 Actividade económica e sectores produtivos. Axentes económicos. A economía globalizada e o desenvolvemento sostible. UD 7 Os sistemas económicos. A distribución desigual dos recursos e do traballo nun mundo globalizado.	CA 1.4, CA 1.6, CA 2.1, CA 2.5, CA 3.1, CA 3.2, CA 3.3, CA 3.7, CA 3.8	20 %	2.º trimestre
REA 4: "Todas as persoas suman: construíndo un mundo diverso"	UD 6 Paisaxes humanizadas e os sectores produtivos na Unión Europea, España e Galicia. UD 8 A poboación e o poboamento en España e en Galicia. Diversidade social, multiculturalidade e igualdade de xénero.	CA 1.2, CA 1.4, CA 1.5, CA 1.6, CA 2.3, CA 2.5, CA 2.7, CA 2.8, CA 3.2, CA 3.3, CA 3.6, CA 3.7	20 %	2.º trimestre
REA 5: "Pensar, gobernar e crear: A Ilustración e o século das luces"	UD 9 O século da Razón. Transformación política. Da servidume á cidadanía. UD 12 Os movementos artísticos. As artes na época da Ilustración. Rococó, Neoclasicismo, Romanticismo. A figura de Goya.	CA 1.1, CA 1.3, CA 2.1, CA 2.2, CA 2.3, CA 2.4, CA 2.6, CA 2.8, CA 3.1, CA 3.3	15 %	3.º trimestre
REA 6: "Revolución! Noticias dun novo mundo"	UD 10 As Revolucións burguesas. A Revolución industrial e a mentalidade capitalista dunha nova organización social de clases. UD 11 A chegada dunha nova dinastía en España. Uniformismo e reformismo borbónico. Crise do Antigo Réxime en España e Galicia ata 1814.	CA 1.1, CA 1.2, CA 1.6, CA 2.2, CA 2.3, CA 2.4, CA 3.1, CA 3.3, CA 3.5	20 %	3.º trimestre

Eixes da proposta didáctica

Esta proposta didáctica artéllase a través dos seguintes eixes:

Traballar de forma colaborativa e individual para adquirir unha serie de competencias que lle axude o alumnado a reflexionar e a coñecer de forma profunda os contidos traballados.
Ampliar o coñecemento e poñer en práctica os principais ODS da axenda 2030 traballados de forma transversal no REA.
Coñecer as dinámicas da poboación das sociedades modernas.
Analizar os procesos de económicos e a súa influencia na vida diaria das persoas.
Recoñecer a importancia da igualdade de xénero na sociedade actual.
Acadar unha sociedade na que destaquen os valores da paz, da igualdade e da xustiza.
Poñer en valor a diversidade social e a multiculturalidade.

Por outra banda, o REA está pensado para traballar de xeito transversal moitos dos ODS da Axenda 2030, como, por exemplo; -saúde e benestar (obxectivo 3)-, -educación de calidade (obxectivo 4)-, -igualdade de xénero (obxectivo 5), -traballo decente e crecemento económico (obxectivo 8)-, -industria, innovación e infraestruturas (obxectivo 9), -redución das desigualdades (obxectivo 10)-, -paz, xustiza e institucións sólidas (obxectivo 16) e -alianzas para acadar os obxectivos (obxectivo 17)-.

Contidos, obxectivos específicos e competencias clave

O marco curricular no que se desenvolve esta situación de aprendizaxe é o das unidades didácticas UD 6 "Paisaxes humanizadas e os sectores produtivos na Unión Europea, España e Galicia" e UD 8 "A poboación e o poboamento en España e en Galicia. Diversidade social, multiculturalidade e igualdade de xénero", propostas na programación modelo PROENS da Consellería de Educación, Ciencia, Universidades e Formación Profesional na comunidade autónoma de Galicia.
Este REA contextualízase no segundo trimestre do curso, constituíndo o cuarto REA desta proposta cREAgal.

A continuación expóñense os contidos específicos traballados dentro do recurso:

Contidos	Bloque da materia
C1.1 - Obxectivos de desenvolvemento sostible. Emerxencia climática e sostibilidade. Relación entre factores naturais e antrópicos. Modificacións, efectos e ameazas na Terra e a contorna próxima de España e Galicia. Os avances tecnolóxicos e a conciencia ecosocial. C1.5 - O global e o local. A investigación en ciencias sociais. O estudo multicausal e a análise comparada do espazo natural, rural e urbano. A súa evolución en España e Galicia e os retos de futuro. C1.6 - Análise e interpretación de conceptos espaciais: localización, escala, conexión e proximidade espacial. C1.7 - Estruturas económicas no mundo actual: unha economía globalizada. Os sectores produtivos na Unión Europea, España e Galicia, a súa transformación e evolución. A Unión Europea como exemplo do funcionamento dos mercados. A eurorrexión Galicia-Norte de Portugal. C1.8 - Dilemas e incertezas ante o crecemento, a empregabilidade e a sostibilidade. C1.9 - Igualdade de xénero e formas de violencia contra as mulleres. Actitudes e comportamentos sexistas. C1.10 - Diversidade social, etnocultural e de xénero. Migracións, multiculturalidade e mestizaxe en sociedades abertas. Historia e recoñecemento do pobo xitano e outras minorías étnicas do noso país. España, país de migrantes. Novas formas de identificación cultural.	Bloque 1 Retos do mundo actual
C2.6 - A transformación humana do territorio e a distribución desigual dos recursos e do traballo. C2.7 - Os ciclos e réximes demográficos. O reto demográfico en España e Galicia: Envellecemento e políticas demográficas. Cambios dos modos de vida e dos modelos de organización social. C2.8 - Interpretación do territorio e da paisaxe. Do éxodo rural á concentración urbana. O problema do despoboamento rural no ámbito estatal e autonómico. Ordenación do territorio e transformación do espazo. A importancia do espazo público. A pegada humana e a protección do medio natural.	Bloque 2 Sociedades e territorios
C3.1 - Diversidade social e multiculturalidade. Integración e cohesión social. Medidas e accións en favor da igualdade e da plena inclusión. C3.2 - Implicación na defensa e protección do ambiente. Acción e posición ante a emerxencia climática. C3.4 - Emprego e traballo na sociedade da información, aprendizaxe permanente e ao longo de toda a vida. C3.5 - A transformación humana do territorio e a distribución desigual dos recursos e do traballo. Evolución dos sistemas económicos, dos ciclos demográficos, dos modos de vida e dos modelos de organización social. A loita polos dereitos laborais e sociais: o Estado do benestar.	Bloque 3 Compromiso cívico e global

Contidos

Bloque da materia

C1.1 - Obxectivos de desenvolvemento sostible. Emerxencia climática e sostibilidade. Relación entre factores naturais e antrópicos. Modificacións, efectos e ameazas na Terra e a contorna próxima de España e Galicia. Os avances tecnolóxicos e a conciencia ecosocial.
C1.5 - O global e o local. A investigación en ciencias sociais. O estudo multicausal e a análise comparada do espazo natural, rural e urbano. A súa evolución en España e Galicia e os retos de futuro.
C1.6 - Análise e interpretación de conceptos espaciais: localización, escala, conexión e proximidade espacial.
C1.7 - Estruturas económicas no mundo actual: unha economía globalizada. Os sectores produtivos na Unión Europea, España e Galicia, a súa transformación e evolución. A Unión Europea como exemplo do funcionamento dos mercados. A eurorrexión Galicia-Norte de Portugal.
C1.8 - Dilemas e incertezas ante o crecemento, a empregabilidade e a sostibilidade.
C1.9 - Igualdade de xénero e formas de violencia contra as mulleres. Actitudes e comportamentos sexistas.
C1.10 - Diversidade social, etnocultural e de xénero. Migracións, multiculturalidade e mestizaxe en sociedades abertas. Historia e recoñecemento do pobo xitano e outras minorías étnicas do noso país. España, país de migrantes. Novas formas de identificación cultural.

Bloque 1

Retos do mundo actual

C2.6 - A transformación humana do territorio e a distribución desigual dos recursos e do traballo.
C2.7 - Os ciclos e réximes demográficos. O reto demográfico en España e Galicia: Envellecemento e políticas demográficas. Cambios dos modos de vida e dos modelos de organización social.
C2.8 - Interpretación do territorio e da paisaxe. Do éxodo rural á concentración urbana. O problema do despoboamento rural no ámbito estatal e autonómico. Ordenación do territorio e transformación do espazo. A importancia do espazo público. A pegada humana e a protección do medio natural.

Bloque 2

Sociedades e territorios

C3.1 - Diversidade social e multiculturalidade. Integración e cohesión social. Medidas e accións en favor da igualdade e da plena inclusión.
C3.2 - Implicación na defensa e protección do ambiente. Acción e posición ante a emerxencia climática.
C3.4 - Emprego e traballo na sociedade da información, aprendizaxe permanente e ao longo de toda a vida.
C3.5 - A transformación humana do territorio e a distribución desigual dos recursos e do traballo. Evolución dos sistemas económicos, dos ciclos demográficos, dos modos de vida e dos modelos de organización social. A loita polos dereitos laborais e sociais: o Estado do benestar.

Bloque 3

Compromiso cívico e global

Obxectivos da materia traballados especificamente no REA

Obxectivos	Descrición
OBX 1	Buscar, seleccionar, tratar e organizar información sobre temas relevantes do presente e do pasado, usando criticamente fontes históricas e xeográficas, para adquirir coñecementos, elaborar e expresar contidos en varios formatos.
OBX 2	Indagar, argumentar e elaborar produtos propios sobre problemas xeográficos, históricos e sociais que resulten relevantes na actualidade, desde o local ao global, para desenvolver un pensamento crítico, respectuoso coas diferenzas, que contribúa á construción da propia identidade e a enriquecer o acervo común.
OBX 3	Coñecer os principais desafíos aos cales se enfrontaron distintas sociedades ao longo do tempo, identificando as causas e consecuencias dos cambios producidos e os problemas a que se enfrontan na actualidade, mediante o desenvolvemento de proxectos de investigación e o uso de fontes fiables, para realizar propostas que contribúan ao desenvolvemento sostible.
OBX 4	Identificar e analizar os elementos da paisaxe e a súa articulación en sistemas complexos naturais, rurais e urbanos, así como a súa evolución no tempo, interpretando as causas das transformacións e valorando o grao de equilibrio existente nos distintos ecosistemas, para promover a súa conservación, mellora e uso sostible.
OBX5	Analizar de forma crítica formulacións históricas e xeográficas explicando a construción dos sistemas democráticos e os principios constitucionais que rexen a vida en comunidade, así como asumindo os deberes e dereitos propios do noso marco de convivencia, para promover a participación cidadá e a cohesión social.
OBX6	Comprender os procesos xeográficos, históricos e culturais que conformaron a realidade multicultural en que vivimos, coñecendo e difundindo a historia e a cultura das minorías étnicas presentes no noso país, e valorando a achega dos movementos en defensa da igualdade e da inclusión, para reducir estereotipos, evitar calquera tipo de discriminación e violencia, e recoñecer a riqueza da diversidade.
OBX7	Identificar os fundamentos que sosteñen as diversas identidades propias e as alleas, a través do coñecemento e posta en valor do patrimonio material e inmaterial que compartimos para conservalo e respectar os sentimentos de pertenza, así como para favorecer procesos que contribúan á cohesión e solidariedade territorial no tocante aos valores do europeísmo e da Declaración Universal dos Dereitos Humanos.
OBX8	Tomar conciencia do papel dos ciclos demográficos, o ciclo vital, as formas de vida e as relacións interxeracionais e de dependencia na sociedade actual e a súa evolución ao longo do tempo, analizándoas de forma crítica, para promover alternativas saudables, sostibles, enriquecedoras e respectuosas coa dignidade humana e o compromiso coa sociedade e coa contorna.

Competencias clave e os descritores operativos traballados:

Competencias clave	Clave dos descritores operativos
Competencia en comunicación lingüística (CCL)	CCL1, CCL2, CCL3, CCL5
Competencia plurilingüe (CP)	CP2, CP3
Competencia matemática e competencia en ciencia, tecnoloxía e enxeñaría (STEM)	STEM1, STEM2, STEM3, STEM4, STEM5
Competencia dixital (CD)	CD1, CD2, CD3, C4, CD5
Competencia persoal, social e de aprender a aprender (CPSAA)	CPSAA1, CPSAA2, CPSAA3, CPSAA4, CPSAA5
Competencia cidadá (CC)	CC1, CC2, CC3, CC4
Competencia emprendedora (CE)	CE1, CE3
Competencia en conciencia e expresións culturais (CCEC)	CCEC1, CCEC2, CCEC3, CCEC4

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0