♔ Filipe V➜♔ Fernando VI➜♔ Carlos III

A pesar de concentrar un enorme poder como monarca absoluto, Filipe V caracterizouse por un temperamento inestable e unha personalidade influenciable. Nos últimos anos do seu reinado estivo especialmente condicionado pola súa segunda esposa, Isabel de Farnese, quen desenvolveu un papel moi relevante na orientación da política exterior española. A raíña buscaba asegurar territorios italianos para os seus fillos, o que marcou boa parte das decisións diplomáticas e militares da época.

A política exterior:

Filipe V centrouse fundamentalmente en dous grandes obxectivos.

• Recuperar os territorios europeos que España perdera tras a Guerra de Sucesión Española e que quedaron definitivamente cedidos nos tratados de Utrecht (1713) e Rastatt (1714). Estes acordos supuxeron a perda de posesións como Flandres, Milán, Nápoles ou Sicilia, así como Xibraltar e Menorca, que pasaron ao control británico. A monarquía borbónica consideraba estas perdas unha diminución do prestixio internacional de España.
• Manter e defender o extenso imperio colonial americano, para iso España aliouse con Francia a través dos chamados Pactos de Familia. Estas alianzas baseábanse nos vínculos dinásticos entre as dúas monarquías borbónicas e pretendían facer fronte común contra Gran Bretaña. Asináronse tres pactos: dous durante o reinado de Filipe V (en 1733 e 1743) e un terceiro no reinado de Carlos III de España en 1761. Grazas a estas alianzas, España participou en distintos conflitos europeos co obxectivo de reforzar a súa posición internacional e recuperar influencia.

Na política interior:

• Implántanse os Decretos de Nova Planta, que eliminaron as leis e institucións propias da Coroa de Aragón e reforzaron a centralización do poder.
• Divídese o territorio en intendencias e capitanías xerais.
• Modernízase o exército coa fundación de academias militares e a construción de novos barcos.
• Introdúcese a Lei Sálica, en 1713 e que daba preferencia aos varóns na liña sucesoria.

O reinado de Fernando VI de España (1746-1759) caracterizouse por ser unha etapa de estabilidade e paz exterior. Fernando VI apostou por unha política de neutralidade que permitiu dedicar máis recursos e atención ás reformas internas do Estado iniciadas polo seu pai, Filipe V.

Continúa coa política do regalismo, é dicir, coa defensa da autoridade do monarca fronte ao poder do papado nos asuntos relixiosos. O regalismo pretendía reforzar o control da Coroa sobre a Igrexa en España, limitando a influencia do Papa e afirmando o dereito do rei a intervir en cuestións eclesiásticas, como o nomeamento de cargos ou a administración de bens.

Un dos feitos máis destacados desta etapa foi a elaboración dun amplo estudo estatístico coñecido como Catastro de Ensenada, impulsado polo marqués da Ensenada. Consistiu nun detallado rexistro da poboación, das propiedades e das riquezas da Coroa de Castela. O seu principal obxectivo era reformar o sistema fiscal, substituíndo a complexa variedade de impostos existentes por unha única contribución proporcional á riqueza de cada territorio, como xa ocorría na Coroa de Aragón. Isto supuxo un importante avance na modernización administrativa e no coñecemento da realidade económica do reino.

En 1759 accedeu ao trono español Carlos III de España que gobernaba en Italia como rei de Nápoles e Sicilia desde 1734. A súa experiencia política previa influíu notablemente no seu estilo de goberno en España. Carlos III é considerado o máximo representante do despotismo ilustrado na monarquía española, xa que impulsou reformas destinadas a modernizar o país e mellorar a economía, a administración e as condicións de vida da poboación, aínda que sen renunciar ao poder absoluto do rei.

Rodeouse dun grupo de ministros reformistas e ilustrados, entre os que destacaron o marqués de Esquilache, Campomanes, Floridablanca e Aranda. Estes colaboradores promoveron cambios en diversos ámbitos: fomentaron a agricultura, impulsaron o comercio, favoreceron a creación de manufacturas e apoiaron iniciativas culturais como as Sociedades Económicas de Amigos do País. Tamén intentaron reducir o poder da Igrexa e modernizar a educación. Algunhas destas reformas provocaron oposición, como ocorreu co Motín de Esquilache (1766), que amosou o malestar popular ante determinadas medidas.

No ámbito internacional, Carlos III mantivo como obxectivos principais recuperar o prestixio perdido por España tras a Guerra de Sucesión e os tratados de Utrecht, así como defender e reorganizar o imperio americano fronte á crecente ameaza británica. Para iso, reforzou a alianza con Francia mediante a sinatura do Terceiro Pacto de Familia en 1761. Esta alianza levou a España a participar en conflitos contra Gran Bretaña, principal potencia naval da época.

Aínda que inicialmente España sufriu derrotas, finalmente conseguiu recuperar Menorca, no Tratado de París de 1783, que puxo fin á guerra relacionada coa independencia dos Estados Unidos. Ademais, durante o seu reinado reorganizouse a administración colonial americana para facer máis eficaz a recadación de impostos e o control político.