# Cambios nos modos de vida e na diversidade social

## Glosario

## Escolarización

Definición:

  Proceso polo que unha persoa accede ao sistema educativo e participa nel, asistindo de maneira regular ás clases e actividades dun centro escolar.

Exemplo:

  A escolarización obrigatoria é unha maneira de loitar contra a explotación infantil.

## Familia reconstituída

Definición:

  Unidade familiar formada por unha parella na que, polo menos, unha das persoas ten fillas ou fillos dunha relación anterior, convivindo todas xuntas nun novo fogar.

Exemplo:

  As familias reconstituídas amosan que ás veces a vida cambia, e as persoas constrúen novos fogares nos que conviven fillos e fillas de relacións distintas.

## INE

Definición:

  Siglas do Instituto Nacional de Estatística, o organismo público encargado de recoller, analizar e publicar datos oficiais sobre a poboación, a economía e o territorio en España.

Exemplo:

  Para facer o meu traballo de Xeografía consultarei os datos no INE.

# O mesmo sitio pero distinta realidade

Nos últimos sesenta anos, Galicia e España cambiaron tanto que, se comparades a vosa vida coa dos vosos avós cando tiñan a vosa idade, parece que falamos de dous mundos diferentes. A forma de convivir, de traballar, de estudar e mesmo de relacionármonos mudou profundamente. Estes cambios afectan tamén á demografía e ao territorio, é dicir, a cantas persoas viven nun lugar e como se organiza o espazo.

## Como era a vida hai 60 anos?

Daquela, a maioría da poboación vivía no rural ou en vilas pequenas. As familias eran moi numerosas: o tamaño medio do fogar español nos anos 60 superaba os 4,5 membros, mentres que hoxe apenas chega a 2,4 (INE, 2024). Era habitual convivir con avós, pais, irmáns, tíos… case todos baixo o mesmo teito.

A esperanza de vida era máis baixa: arredor de 70 anos en España a comezos dos 70, fronte aos 83 anos actuais. Isto significa que moitas persoas non chegaron a coñecer unha terceira xeración.

A escolarización tamén era distinta. Moitos nenos e nenas —incluídos moitos dos vosos avós— deixaban a escola con 12 ou 14 anos para comezar a traballar ou axudar na casa. Só unha minoría estudaba Bacharelato, e menos aínda chegaban á universidade.

No día a día, o ocio era moi limitado: radio, romarías, festas locais e cine ocasional. A televisión non chegou a moitas casas galegas ata a década de 1970.

## Como vivimos agora?

O panorama cambiou radicalmente. A cifra de fogares unipersoais é unha das máis sorprendentes: en Galicia representan arredor do 28 % do total (INE, 2024). Isto significa que cada vez hai máis persoas que viven soas, xa sexa por independencia, mobilidade laboral ou idade.

As familias teñen menos fillos: en Galicia a taxa de fecundidade é de 1,05 fillos por muller, unha das máis baixas de España. A media estatal é de 1,16 (INE, 2023). Estes valores están moi por debaixo dos 2,1 necesarios para manter a poboación sen descender.

A educación ampliouse: hoxe todo o alumnado debe cursar estudos ata os 16 anos, e o acceso ao Bacharelato e á Formación Profesional é moito máis amplo e común. Cada vez máis xente chega á universidade: máis do 42 % das persoas novas completan estudos superiores, fronte a menos do 10 % na xeración dos avós.

Tamén cambiou o mundo laboral. Hoxe, máis do 77 % da poboación ocupada en Galicia traballa no sector servizos; só un 4 % permanece no sector primario. Isto contrasta coa xeración dos avós, onde boa parte das familias dependían da agricultura, da pesca ou dunha pequena explotación gandeira.

E o ocio? Videoxogos, plataformas dixitais, cine, música en streaming, deportes, viaxes, redes sociais… Nada que ver co que había hai medio século.

## Lectura facilitada

Galicia e España cambiaron moito.

Agora, as persoas viven doutro xeito.

Estes cambios afectan á poboación.
Tamén afectan ao territorio.

## Como era a vida hai 60 anos?

Antes, a maioría das persoas vivían no rural
ou en vilas pequenas.

As familias eran grandes.
Moitas persoas vivían na mesma casa.

As persoas vivían menos anos ca agora.

A escola era diferente.
Moitos nenos e nenas deixaban de estudar cedo
para traballar ou axudar na casa.

No tempo libre había poucas actividades.
A xente escoitaba a radio
e participaba nas festas locais.
A televisión chegou máis tarde
e non estaba en todas as casas.

## Como é a vida hoxe?

Agora, moitas persoas viven solas.

As familias teñen menos fillos e fillas.

A educación mellorou.
Agora todo o alumnado debe estudar ata os 16 anos.
Cada vez máis persoas chegan á universidade.

O traballo tamén cambiou.
A maioría traballa no sector servizos.
Poucas persoas traballan na agricultura ou pesca.

O tempo libre cambiou moito.
Agora hai videoxogos, cine, música, deportes, viaxes e redes sociais.

## Audio

audio/mpeg

# As claves da transformación

## Cambio demográfico

- Téñense menos fillos: fogares máis pequenos.
- Aumentou a esperanza de vida : máis persoas maiores e máis anos de convivencia interxeracional.
- Incrementouse a mobilidade: estudos ou traballo que obrigan a vivir noutras cidades.
- A inmigración: chegada de persoas doutros países que enriquecen a diversidade cultural.

## Cambios económicos

- A economía: pasou de depender do campo á industria e, hoxe, aos servizos.
- As mulleres: incorporáronse masivamente ao mercado laboral: a taxa de actividade feminina pasou do 28 % en 1977 ao 54 % en 2024.
- As familias: teñen máis ingresos e máis opcións de consumo.

## Cambios sociais e culturais

- As familias xa non teñen unha forma única: monoparentais, reconstituídas, adoptivas, parellas do mesmo sexo, persoas que viven soas…
  A mobilidade é maior: estudar ou traballar noutra cidade é habitual.
- As relacións sociais: non dependen só do barrio, senón tamén das redes dixitais e doutros espazos de encontro.
- A diversidade cultural: é maior e fai que a sociedade sexa máis plural.

## Lectura facilitada

## Cambio demográfico

As familias son máis pequenas.
Hai máis persoas maiores.
Moita xente vive noutras cidades.
Chega xente doutros países.

## Cambios económicos

A economía cambiou.
Antes dependía do campo, despois da industria, e agora dos servizos.

Hai máis mulleres traballando fóra da casa.

As familias teñen máis ingresos.
Poden gastar máis en bens e servizos.

## Cambios sociais e culturais

As familias son variadas e diferentes.

Moita xente vive noutras cidades por estudar ou traballar.

As relacións sociais tamén mudaron.
Non dependen só do barrio, senón tamén de Internet e outros lugares de encontro.

Hai máis diversidade cultural.
Isto fai a sociedade máis plural.

## Audio

audio/mpeg

## Apoio visual

# E se comparamos como vivían antes a como vivimos agora?

Aspecto comparado | Xeración das avoas e avós | Hoxe
--- | --- | ---
Tamaño das familias | Familias máis numerosas; en 1970 a media era superior a 3 fillos/as por fogar. | Hoxe a media é inferior a 1,2 fillos/as por muller en Galicia (INE, 2023).
Tipo de fogares | Maioría de fogares tradicionais con varias xeracións vivindo xuntas. | Galicia: 28 % de fogares unipersoais; máis persoas que viven soas (INE, 2024).
Traballo e estudos | Alta incorporación temperá ao traballo; só unha minoría chegaba a estudos superiores. | España: máis do 45 % da mocidade estuda formación superior ou profesional (INE).
Migracións | Éxodo rural moi intenso: moitas familias marcharon ás cidades ou ao estranxeiro. | Hoxe hai mobilidade, pero tamén chegada de persoas doutros países: máis de 180.000 persoas estranxeiras viven en Galicia.
Mulleres e traballo | As mulleres dedicábanse maioritariamente ao traballo doméstico e ao campo. | A taxa de actividade feminina duplicouse desde 1980; maior independencia económica.
Ocio e tecnoloxía | O ocio era local e presencial; non existía Internet nin videoxogos. | O 98 % da mocidade usa Internet a diario; aparecen novos modelos de ocio dixital.
Relación co territorio | A vida estaba máis ligada ao lugar de nacemento: pouca mobilidade. | Maior mobilidade e concentración nas cidades; despoboamento dalgunhas aldeas.

## Audio

audio/mpeg

# Relaciona

Relaciona cada concepto coa súa consecuencia:

{"typeGame":"Relaciona","author":"","randomCards":true,"instructions":"

Relaciona cada concepto coa súa consecuencia:

","showMinimize":false,"itinerary":{"showClue":false,"clueGame":"","percentageClue":40,"showCodeAccess":false,"codeAccess":"","messageCodeAccess":""},"cardsGame":[{"url":"","x":0,"y":0,"author":"","alt":"","audio":"","color":"#000000","backcolor":"#ffe0e0","eText":"Fogares%20m%C3%A1is%20pequenos","urlBk":"","xBk":0,"yBk":0,"authorBk":"","altBk":"","audioBk":"","colorBk":"#000000","backcolorBk":"#e0fffd","eTextBk":"M%C3%A1is%20vivendas%20individuais%2C%20sobre%20todo%20nas%20cidades"},{"url":"","x":0,"y":0,"author":"","alt":"","audio":"","color":"#000000","backcolor":"#d1ffdd","eText":"Envellecemento","urlBk":"","xBk":0,"yBk":0,"authorBk":"","altBk":"","audioBk":"","colorBk":"#000000","backcolorBk":"#fffdc2","eTextBk":"M%C3%A1is%20servizos%20de%20sa%C3%BAde%2C%20atenci%C3%B3n%20e%20coidados"},{"url":"","x":0,"y":0,"author":"","alt":"","audio":"","color":"#000000","backcolor":"#ffe5f9","eText":"Maior%20mobilidade","urlBk":"","xBk":0,"yBk":0,"authorBk":"","altBk":"","audioBk":"","colorBk":"#000000","backcolorBk":"#e5e6ff","eTextBk":"M%C3%A1is%20persoas%20de%20idades%20novas%20que%20viven%20f%C3%B3ra%20da%20s%C3%BAa%20localidade"},{"url":"","x":0,"y":0,"author":"","alt":"","audio":"","color":"#000000","backcolor":"#ebebeb","eText":"Diversidade%20cultural","urlBk":"","xBk":0,"yBk":0,"authorBk":"","altBk":"","audioBk":"","colorBk":"#000000","backcolorBk":"#fbd2b7","eTextBk":"Novas%20formas%20de%20convivencia%20e%20retos%20de%20inclusi%C3%B3n"},{"url":"","x":0,"y":0,"author":"","alt":"","audio":"","color":"#000000","backcolor":"#ffe0e5","eText":"Econom%C3%ADa%20moderna","urlBk":"","xBk":0,"yBk":0,"authorBk":"","altBk":"","audioBk":"","colorBk":"#000000","backcolorBk":"#fffceb","eTextBk":"Novos%20empregos%20e%20novos%20estilos%20de%20vida"}],"isScorm":1,"textButtonScorm":"Gardar a puntuación","repeatActivity":true,"textAfter":"","version":1.3,"percentajeCards":100,"type":1,"showSolution":true,"timeShowSolution":3,"time":3,"evaluation":false,"evaluationID":"","id":"20251115123737-60","msgs":{"msgSubmit":"Enviar","msgClue":"Xenial! A pista é:","msgCodeAccess":"Código de acceso","msgPlayStart":"Preme aquí para xogar","msgScore":"Puntuación","msgErrors":"Erros","msgHits":"Acertos","msgMinimize":"Minimizar","msgMaximize":"Maximizar","msgFullScreen":"Pantalla Completa","msgExitFullScreen":"Saír de pantalla completa","msgNoImage":"Pregunta sen imaxes","msgEndGameScore":"Antes de gardar a puntuación comece a partida.","msgScoreScorm":"A puntuación non se pode gardar porque esta páxina non forma parte dun paquete SCORM.","msgOnlySaveScore":"Só se pode gardar a puntuación unha vez!","msgOnlySave":"Só se pode gardar unha vez","msgInformation":"Información","msgYouScore":"A puntuación","msgAuthor":"Autoría","msgOnlySaveAuto":"A puntuación gardarase despois de cada pregunta. Só se pode xogar unha vez.","msgSaveAuto":"A puntuación gardarase automaticamente despois de cada pregunta.","msgSeveralScore":"Pódese gardar a puntuación tantas veces como se queira","msgYouLastScore":"A última puntuación gardada é","msgActityComply":"Xa realizaches esta actividade.","msgPlaySeveralTimes":"Pódese realizar esta actividade tantas veces como se queira","msgClose":"Pechar","msgAudio":"Audio","msgNumQuestions":"Número de cartas","msgTryAgain":"Necesitas polo menos un %s% de respostas correctas para conseguir a información. Volve tentalo.","msgEndGameM":"Remataches o xogo. A túa puntuación é %s.","msgUncompletedActivity":"Actividade non completada","msgSuccessfulActivity":"Actividade superada. Puntuación: %s","msgUnsuccessfulActivity":"Actividade non superada. Puntuación: %s","msgTypeGame":"Relaciona","msgCheck":"Comprobar","msgRestart":"Reiniciar"}}
O navegador non é compatible con esta ferramenta.

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)