# O territorio: do éxodo rural á concentración urbana

## Glosario

## Área metropolitana

Definición:

  Territorio formado por unha cidade principal e os concellos próximos que están moi conectados con ela por traballo, estudos, servizos e transportes.

Exemplo:

  A área metropolitana da Coruña medra cada ano porque moitas persoas viven en concellos próximos pero traballan ou estudan na cidade.

## Comarca

Definición:

  Territorio formado por varios concellos próximos que comparten características naturais, económicas ou culturais.

Exemplo:

  A comarca do Salnés destaca polo produción de viño e o turismo.

## Éxodo rural

Definición:

  Marcha masiva de persoas do campo ás cidades en busca de traballo e servizos.

Exemplo:

  O éxodo rural en Galicia durante o século XX provocou que moitas aldeas quedasen case baleiras.

## Mosaico agrario

Definición:

  Paisaxe formada pola combinación de diferentes usos do solo no rural, como leiras de cultivo, prados, hortas, viñedos, zonas de monte, todo disposto en pequenas parcelas variadas.

Exemplo:

  En moitas zonas rurais galegas o mosaico agrario está desaparecendo porque se abandonan as terras de cultivo.

# Da aldea á cidade

7 de cada 10

Durante o século XX produciuse en Galicia un gran éxodo rural (migración masiva do campo ás cidades), motivado pola busca de emprego e servizos básicos. Como resultado, máis do 70 % da poboación galega vive hoxe en zonas urbanas e costeiras, mentres que moitas comarcas do interior teñen densidades inferiores a 30 hab./km², o que indica unha ocupación moi baixa do territorio.

En España ocorreu un proceso similar: a poboación concéntrase nas áreas metropolitanas (Madrid, Barcelona, Valencia, Sevilla), que reúnen a maior parte das oportunidades laborais, mentres o interior experimenta despoboamento e envellecemento. Isto supón a redución de servizos, o peche de escolas e comercios e unha menor dinamización social e económica.

## Lectura facilitada

Durante o século XX, moita xente deixou o campo e foi vivir ás cidades.
Buscaban traballo e servizos básicos.

Hoxe, máis do 70 % da poboación galega vive en cidades e zonas da costa.
O interior ten pouca xente e pouca actividade.

En España pasou algo parecido.
A xente concéntrase nas grandes cidades como Madrid, Barcelona ou Valencia.
O interior queda con menos servizos, escolas e comercios.

## Audio

audio/mpeg

## Apoio visual

# A pegada humana e a protección do medio

Os cambios demográficos e a expansión das cidades deixan unha pegada clara no medio natural. O abandono de terras agrícolas e do monte provoca:

- Maior risco de incendios
- Perda de mosaico agrario
- Desaparición de patrimonio cultural asociado ás aldeas

Nas zonas urbanas, pola contra, o crecemento da poboación aumenta o consumo de solo, a contaminación e a presión sobre recursos e infraestruturas.

Por iso, a ordenación do territorio (forma de planificar que usos se lle dá a cada espazo) é fundamental para equilibrar desenvolvemento e sostibilidade: recuperar espazos públicos, mellorar o acceso a servizos no rural, conservar áreas naturais e promover un uso máis responsable do territorio.

## Lectura facilitada

Os cambios na poboación afectan á natureza.

Se se abandona a agricultura e o monte, hai:

- Máis risco de incendios
- Perda de campos variados
- Desaparición de lugares e tradicións das aldeas

Nas cidades, o crecemento da poboación provoca:

- Máis necesidade de solo
- Máis contaminación
- Máis presión sobre recursos e servizos

É importante planificar os usos que se lle dá a cada espazo.
Axuda a equilibrar o crecemento das cidades coa protección da natureza.

## Audio

audio/mpeg

## Apoio visual

# Que din as novas?

A continuación tedes uns vídeos que tratan algúns dos temas que estudamos relacionados coa poboación e o éxodo rural.

##

##

##

## Audio

audio/mpeg

# Reflexionade e expoñede ideas en gran grupo

Despois de ver os vídeos, podemos organizar un debate de repaso en gran grupo. Estas preguntas poden axudar a organizar a información para tratar todos os temas relevantes:

## 1. O éxodo rural

- Que se entende por éxodo rural? Cales foron as principais causas deste movemento de poboación?
- Por que cres que, durante décadas, tanta xente marchou das aldeas ás cidades?
- Que ofrecían as cidades que non ofrecían as vilas?

## 2. As súas consecuencias

- Que consecuencias ten para unha comarca que perda poboación nova?
- Como afecta o despoboamento á escola, ao transporte, aos servizos sanitarios ou ao comercio?
- Pensades que o despoboamento é só un problema económico ou tamén social e cultural? Por que?

## 3. O valor do rural

- Que ofrece hoxe o rural que poida resultar atractivo para vivir?
- Cres que o rural é só agricultura e gando, ou hai outras oportunidades económicas?
- Como inflúe o medio natural e a calidade de vida na decisión de vivir nunha zona rural?

## 4. O retorno ao rural

- Por que algunhas persoas novas deciden volver ou instalarse por primeira vez no rural?
- Que cambios sociais (teletraballo, prezos da vivenda, busca de tranquilidade…) poden explicar este retorno?
- Que dificultades atopa quen decide vivir no rural? Son máis importantes as vantaxes ou os inconvenientes?

## 5. Valorade criticamente

- Que medidas pensades que poderían frear o despoboamento rural?
- É responsabilidade das administracións, da sociedade ou de ambas as dúas?
- Cres que o rural galego ten futuro? De que depende?

## Audio

audio/mpeg

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)