# 2.3. Quen manda? Como manda?

## Glosario

## Democracia

Definición:

  Sistema de goberno no que o poder teno a cidadanía.

Exemplo:

  Nunha democracia, mediante as eleccións os cidadáns escollen aos seus representantes.

## Eleccións

Definición:

  Proceso no que os cidadáns escollen os seus representantes.

Exemplo:

  Cada catro anos celébranse en Galicia eleccións para escoller deputados e deputadas.

## Goberno

Definición:

  Conxunto de persoas e institucións que toman decisións e organizan como se xestiona o país. Constitúe o chamado poder executivo.

Exemplo:

  O goberno está composto por un presidente ou presidenta e varios ministros e ministras.

## Parlamento

Definición:

  O parlamento é a sede do poder lexislativo, é dicir, ten por función aprobar as leis, así como controlar ao poder executivo. Os seus membros son elixidos polo pobo.

Exemplo:

  Os deputados e deputadas aproban as leis no parlamento.

# Os Estados e os organismos internacionais

Un Estado é unha forma de organización política que controla e dirixe un territorio e a súa poboación, organiza a vida das persoas e procura que a sociedade funcione do mellor xeito posible.

Está formado por un territorio concreto, unha cidadanía que reside nel, unhas leis de obrigado cumprimento (a máis importante é a Constitución) e unhas institucións que toman decisións e velan polo correcto uso das normas.

Quen tipos de Estados hai? Que funcións teñen os Estados?

## Segundo quen exerza a xefatura do Estado

### Monarquía

Unha raíña é a xefa de Estado nunha monarquía

O xefe ou a xefa de Estado é un rei ou unha raíña. Non os escolle o pobo, senón que o seu cargo é hereditario.

### República

O xefe ou a xefa de Estado é un presidente ou unha presidenta que a cidadanía escolle nas eleccións.

## Segundo quen exerza o goberno

### Democracia:

Nas democracias os cidadáns participan na vida política mediante as eleccións

O poder está repartido entre o Parlamento, o Goberno e os tribunais de xustiza. A cidadanía participa votando nas eleccións e, ademais, posúe unha ampla serie de dereitos.

### Ditadura:

O poder está concentrado nunha persoa ou nun pequeno grupo. A cidadanía non participa na vida política, os dereitos da poboación están moi limitados e a oposición é perseguida polas autoridades.

## Funcións dos Estados

###

- Elaborar e facer cumprir as leis.
- Garantir a seguridade (policía e exército).
- Proporcionar servizos básicos á comunidade (educación, sanidade etc.).
- Encargarse das relacións internacionais.

## Lectura facilitada

Un Estado é un organismo que controla e dirixe un territorio.

Un Estado tamén dirixe á súa poboación.

O seu obxectivo é organizar a vida das persoas

e facer que a sociedade funcione ben.

O Estado está formado por:

- Un territorio concreto
- Unha cidadanía que vive nese territorio
- Un conxunto de leis obrigatorias

A lei máis importante é a Constitución.

- Unhas institucións que toman decisións
- As institucións tamén fan cumprir as normas

Tipos de Estados:

Os estados clasifícanse de diferentes formas:

Segundo quen exerza a xefatura do Estado:
Monarquía:

- O xefe ou a xefa do Estado é un rei ou unha raíña.
- Non é elixido polo pobo,
- É un cargo hereditario (pasa de pais a fillos).

República:

- O xefe ou a xefa do Estado é un presidente ou unha presidenta.
- É elixido pola cidadanía mediante eleccións.

Segundo quen exerza o goberno

Democracia

- As persoas participan na política mediante eleccións libres.
- O poder está repartido entre o Parlamento, o Goberno

e os tribunais de xustiza.

- A cidadanía vota e ten dereitos recoñecidos por lei.

Ditadura

- O poder está concentrado nunha soa persoa

ou nun pequeno grupo.

- A poboación non pode participar na política.
- Os dereitos están moi limitados.
- A oposición é perseguida polas autoridades.

Funcións do Estado

O Estado ten varias tarefas importantes:

- Elaborar e facer cumprir as leis.
- Garantir a seguridade da poboación (policía e exército).
- Ofrecer servizos básicos á comunidade,

como educación e sanidade.

- Xestionar as relacións con outros países.

## Audio

audio/mpeg

# Organizando o que sabedes sobre.... estados

Descarga os esquemas e complétaos.

- Os estados en ODT. Descarga o documento. (Nova xanela)
- Os estados en PDF. Abre en nova xanela. (Nova xanela)

# O estado do benestar

## Sabías que...

Algúns estados recoñecen o dereito dos seus cidadáns a gozar de servizos básicos como a educación e a sanidade, e a ter o que se coñece como seguridade social (por exemplo, baixas por enfermidade retribuídas e pensións). Nese caso, falamos dos denominados estados sociais ou estados do benestar. España pertence a este grupo de estados, como en xeral os da Unión Europea. Nos últimos anos o custo de soster o estado do benestar fai que haxa correntes políticas que o cuestionen.

## Lectura facilitada

Algúns estados recoñecen o dereito dos seus cidadáns

a gozar de servizos básicos como a educación e a sanidade,

e a ter o que se coñece como seguridade social

(por exemplo, baixas por enfermidade retribuídas e pensións).

Nese caso, falamos dos denominados estados sociais ou estados do benestar.

España pertence a este grupo de estados, como en xeral os da Unión Europea.

Nos últimos anos o custo de soster o estado do benestar

fai que haxa correntes políticas que o cuestionen.

## Audio

audio/mpeg

# Xuntos máis fortes: a ONU e a UE

De forma voluntaria, os países crean organizacións internacionais para colaborar entre si, unir forzas e atopar solucións a problemas comúns. Existen numerosas organizacións deste tipo, pero destacan dúas: a Organización das Nacións Unidas (ONU) e a Unión Europea (UE).

## ONU

A ONU é unha organización formada pola maioría dos países. Naceu despois da II Guerra Mundial e ten como obxectivos principais manter a paz, defender os dereitos humanos e favorecer a cooperación internacional en ámbitos como a educación, a cultura, a sanidade ou a alimentación. Porén, tal e como vemos a miúdo nos telexornais, non sempre consegue acadar estes obxectivos, especialmente no mantemento da paz mundial e na defensa dos dereitos humanos.

Unha bandeira azul cunha imaxe do mapa do mundo rodeado por un ramo de oliveira, símbolo da paz, conforman os símbolos da ONU

## UE

A UE é unha organización integrada por 27 países europeos que traballan xuntos para facilitar a mobilidade de persoas, bens, servizos, tecnoloxía e capitais. Tamén busca resolver problemas comúns e fomentar a cooperación en ámbitos como a educación, a cultura e a protección do medio natural.

Unha bandeira azul e un círculo de 12 estrelas amarelas é o símbolo máis recoñecible da UE

## Lectura facilitada

Os países xúntanse en organizacións internacionais.

Xúntanse para colaborar entre si.

Deste modo poden buscar solucións a problemas comúns.

Existen moitas organizacións internacionais.

As máis importantes son:

a Organización das Nacións Unidas (ONU)

e a Unión Europea (UE).

A Organización das Nacións Unidas

Na ONU participan a maioría dos países.

Naceu despois da Segunda Guerra Mundial.

Os seus obxectivos principais son:

- Manter a paz mundial.
- Defender os dereitos humanos.
- Favorecer a cooperación internacional

en temas como a educación, a cultura,

ou sanidade e a alimentación.

Porén, non sempre consegue cumprir estes obxectivos,

sobre todo no mantemento da paz

e na defensa dos dereitos humanos.

A Unión Europea (UE)

A UE está formada por 27 países europeos.

Estes países traballan xuntos para:

- Facilitar a mobilidade de persoas,

dos bens, servizos, tecnoloxía e dos capitais.

- Resolver problemas comúns.
- Colaborar en educación, cultura

e na protección do medio natural.

## Audio

audio/mpeg

# Tes memoria de elefante

Preme sobre as cartas, le e di, empregando as iconas de acerto e erro, se é verdadeiro ou falso.

{"typeGame":"FlipCards","author":"","randomCards":true,"instructions":"

Preme sobre as cartas, le e di, empregando as iconas de acerto e erro, se é verdadeiro ou falso.

","showMinimize":false,"itinerary":{"showClue":false,"clueGame":"","percentageClue":40,"showCodeAccess":false,"codeAccess":"","messageCodeAccess":""},"cardsGame":[{"url":"","x":0,"y":0,"author":"","alt":"","audio":"","color":"#002b4a","backcolor":"#e5f2f9","eText":"Organismo%20que%20controla%20e%20dirixe%20un%20territorio%20e%20a%20s%C3%BAa%20poboaci%C3%B3n%2C%20organiza%20a%20vida%20das%20persoas.","urlBk":"","xBk":0,"yBk":0,"authorBk":"","altBk":"","audioBk":"","colorBk":"#e5f2f9","backcolorBk":"#002b4a","eTextBk":"Estado"},{"url":"","x":0,"y":0,"author":"","alt":"","audio":"","color":"#002b4a","backcolor":"#e5f2f9","eText":"Lei%20m%C3%A1is%20importante%20dun%20pa%C3%ADs.","urlBk":"","xBk":0,"yBk":0,"authorBk":"","altBk":"","audioBk":"","colorBk":"#e5f2f9","backcolorBk":"#002b2f","eTextBk":"Constituci%C3%B3n"},{"url":"","x":0,"y":0,"author":"","alt":"","audio":"","color":"#002b48","backcolor":"#e5f2f9","eText":"Estado%20no%20que%20o%20Xefe%20de%20Estado%20%C3%A9%20un%20rei%20ou%20unha%20ra%C3%AD%C3%B1a.","urlBk":"","xBk":0,"yBk":0,"authorBk":"","altBk":"","audioBk":"","colorBk":"#e5f2f9","backcolorBk":"#002b48","eTextBk":"Monarqu%C3%ADa"},{"url":"","x":0,"y":0,"author":"","alt":"","audio":"","color":"#002b48","backcolor":"#e5f2f9","eText":"%20Estado%20no%20que%20o%20Xefe%20de%20Estado%20%C3%A9%20un%20presidente%20ou%20unha%20presidenta.","urlBk":"","xBk":0,"yBk":0,"authorBk":"","altBk":"","audioBk":"","colorBk":"#e5f2f9","backcolorBk":"#002b48","eTextBk":"Rep%C3%BAblica"},{"url":"","x":0,"y":0,"author":"","alt":"","audio":"","color":"#002b48","backcolor":"#e5f2f9","eText":"Estado%20no%20que%20a%20cidadan%C3%ADa%20participa%20no%20seu%20goberno.","urlBk":"","xBk":0,"yBk":0,"authorBk":"","altBk":"","audioBk":"","colorBk":"#e5f2f9","backcolorBk":"#002b48","eTextBk":"Democracia"},{"url":"","x":0,"y":0,"author":"","alt":"","audio":"","color":"#002b48","backcolor":"#e5f2f9","eText":"Estado%20no%20que%20o%20poder%20est%C3%A1%20en%20mans%20dunha%20persoa.","urlBk":"","xBk":0,"yBk":0,"authorBk":"","altBk":"","audioBk":"","colorBk":"#e5f2f9","backcolorBk":"#002b31","eTextBk":"Ditadura"},{"url":"","x":0,"y":0,"author":"","alt":"","audio":"","color":"#002b48","backcolor":"#e5f2f9","eText":"Unha%20das%20funci%C3%B3ns%20dos%20estados%20%C3%A9...","urlBk":"","xBk":0,"yBk":0,"authorBk":"","altBk":"","audioBk":"","colorBk":"#e5f2f9","backcolorBk":"#002b48","eTextBk":"Dar%20servizos"}],"isScorm":1,"textButtonScorm":"Gardar a puntuación","repeatActivity":true,"textAfter":"","version":1.3,"percentajeCards":100,"type":2,"showSolution":true,"timeShowSolution":3,"time":3,"evaluation":false,"evaluationID":"","id":"2025105102418-120","msgs":{"msgSubmit":"Enviar","msgClue":"Xenial! A pista é:","msgCodeAccess":"Código de acceso","msgPlayAgain":"Xogar outra vez","msgPlayStart":"Preme aquí para xogar","msgScore":"Puntuación","msgErrors":"Erros","msgHits":"Acertos","msgMinimize":"Minimizar","msgMaximize":"Maximizar","msgCool":"Xenial!","msgFullScreen":"Pantalla completa","msgExitFullScreen":"Saír de pantalla completa","msgSuccesses":"Correcto! | Excelente! | Xenial! | Moi ben! | Perfecto!","msgFailures":"Non era iso! | Incorrecto! | Non é correcto! | Sentímolo! | Erro!","msgNoImage":"Pregunta sen imaxes","msgEndGameScore":"Antes de gardar a puntuación comece a partida.","msgScoreScorm":"A puntuación non se pode gardar porque esta páxina non forma parte dun paquete SCORM.","msgOnlySaveScore":"Só se pode gardar a puntuación unha vez!","msgOnlySave":"Só se pode gardar unha vez","msgInformation":"Información","msgYouScore":"A puntuación","msgAuthor":"Autoría","msgOnlySaveAuto":"A puntuación gardarase despois de cada pregunta. Só se pode xogar unha vez.","msgSaveAuto":"A puntuación gardarase automaticamente despois de cada pregunta.","msgSeveralScore":"Pódese gardar a puntuación tantas veces como se queira","msgYouLastScore":"A última puntuación gardada é","msgActityComply":"Xa realizaches esta actividade.","msgPlaySeveralTimes":"Pódese realizar esta actividade tantas veces como se queira","msgClose":"Pechar","msgAudio":"Audio","msgPreviousCard":"Anterior","msgNextCard":"Seguinte","msgNumQuestions":"Número de cartas","msgTrue":"Verdadeiro","msgFalse":"Falso","msgTryAgain":"Necesitas polo menos un %s% de respostas correctas para conseguir a información. Volve tentalo.","mgsAllQuestions":"Preguntas completadas!","msgTrue1":"Correcto. Esa é a carta.","msgTrue2":"Incorrecto. Esa non é a carta.","msgFalse1":"Correcto. Esa non é a carta.","msgFalse2":"Incorrecto. Esa é a carta.","mgsClickCard":"Preme na carta","msgEndTime":"Rematou o tempo do xogo. A túa puntuación é de %s.","msgEnd":"Finalizar","msgEndGameM":"Remataches o xogo. A túa puntuación é %s.","msgUncompletedActivity":"Actividade non completada","msgSuccessfulActivity":"Actividade superada. Puntuación: %s","msgUnsuccessfulActivity":"Actividade non superada. Puntuación: %s","msgTypeGame":"Cartas de memoria"}}
O navegador non é compatible con esta ferramenta.

# Escolle ben o termo

Le, desprega, escolle e completa os enunciados.

De forma Encher ocos (1):
JXUwMDJlJXUwMDE5JXUwMDAzJXUwMDE5JXUwMDFiJXUwMDFhJXUwMDE1JXUwMDEzJXUwMDFiJXUwMDA4 , os países crean organizacións Encher ocos (2):
JXUwMDMxJXUwMDA3JXUwMDFhJXUwMDExJXUwMDE3JXUwMDFjJXUwMDBmJXUwMDAyJXUwMDBhJXUwMDA2JXUwMDAxJXUwMDBmJXUwMDA4JXUwMDFh para atopar Encher ocos (3):
JXUwMDJiJXUwMDFjJXUwMDAzJXUwMDE5JXUwMDE2JXUwMDBhJXUwMDlhJXUwMDlkJXUwMDFk a problemas comúns.

A Encher ocos (4):
JXUwMDE3JXUwMDAxJXUwMDFi é unha organización formada pola maioría dos países. Encher ocos (5):
JXUwMDE2JXUwMDJmJXUwMDAyJXUwMDA2JXUwMDEw despois da II Guerra Mundial e ten como Encher ocos (6):
JXUwMDM3JXUwMDBkJXUwMDFhJXUwMDFkJXUwMDA2JXUwMDE3JXUwMDFkJXUwMDFmJXUwMDE5JXUwMDFj principais manter a Encher ocos (7):
JXUwMDI4JXUwMDExJXUwMDFi , defender os Encher ocos (8):
JXUwMDNjJXUwMDAxJXUwMDE3JXUwMDE3JXUwMDBjJXUwMDFkJXUwMDFiJXUwMDFj humanos e favorecer a Encher ocos (9):
JXUwMDNiJXUwMDBjJXUwMDAwJXUwMDFmJXUwMDE1JXUwMDE3JXUwMDEzJXUwMDAyJXUwMDBhJXUwMDlhJXUwMDlk internacional.

A Encher ocos (10):
JXUwMDBkJXUwMDEw é unha organización integrada por 27 países Encher ocos (11):
JXUwMDNkJXUwMDEwJXUwMDA3JXUwMDFkJXUwMDFmJXUwMDE1JXUwMDBhJXUwMDFj que traballan xuntos para facilitar a Encher ocos (12):
JXUwMDM1JXUwMDAyJXUwMDBkJXUwMDBiJXUwMDA1JXUwMDA1JXUwMDBkJXUwMDA1JXUwMDA1JXUwMDAx de persoas, bens, servizos, tecnoloxía e Encher ocos (13):
JXUwMDNiJXUwMDAyJXUwMDExJXUwMDE5JXUwMDFkJXUwMDE1JXUwMDA4JXUwMDFh . Tamén busca resolver Encher ocos (14):
JXUwMDI4JXUwMDAyJXUwMDFkJXUwMDBkJXUwMDBlJXUwMDA5JXUwMDA4JXUwMDBjJXUwMDEyJXUwMDUzJXUwMDQzJXUwMDBjJXUwMDAyJXUwMDk3JXUwMDk0JXUwMDFk e fomentar a Encher ocos (15):
JXUwMDNiJXUwMDBjJXUwMDAwJXUwMDFmJXUwMDE1JXUwMDE3JXUwMDEzJXUwMDAyJXUwMDBhJXUwMDlhJXUwMDlk .

Activar JavaScript

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)