O Barroco é o movemento artístico e cultural que se estende por Europa e América durante o século XVII e a primeira metade do XVIII, aproximadamente. É en boa medida consecuencia da Reforma e da Contrarreforma, como o Renacemento fora a arte do Humanismo. Polo tanto, trátase dunha arte cun gran compoñente relixioso. Mais tamén é o estilo das monarquías absolutas, que queren expresar o seu poder a través dunha arte luxosa e recargada. Nos países católicos o Barroco amosa unha nova relixiosidade mística que gusta da expresión dos sentimentos, a miúdo con gran dramatismo. Nos protestantes está máis condicionado polo individualismo da burguesía. É, en liñas xerais, un estilo caracterizado pola expresividade, o movemento, os contrastes e a teatralidade.

O XVII é unha etapa de grande esplendor para cultura en diferentes manifestacións: arte, literatura..., o que deu pé a que se coñeza como o Século de Ouro. As artes plásticas convértense en instrumentos propagandísticos dos principios da Contrarreforma. Así, a pintura desenvolve un marcado realismo, con expresión de sentimentos –sobre todo en referencia a unha relixiosidade mística- e frecuentes claroscuros para acentuar o dramatismo. Destacan pintores como Ribera, Zurbarán e Murillo. Pero o nome máis relevante é o de Velázquez, un dos mellores artistas de todos os tempos. Vinculado á corte de Felipe IV, cultivou o retrato, a pintura relixiosa e a de historia, con exemplos tan recoñecibles como As meninas ou A rendición de Breda. Nos seus cadros acada un nivel de perfección técnica sen igual, manexando con mestría a luz e a psicoloxía dos personaxes para conseguir un resultado de gran realismo.

A escultura barroca española expresa mellor que outras artes as ideas xurdidas do Concilio de Trento, con imaxes pensadas para estimular a relixiosidade cristiá. A temática é case exclusivamente relixiosa, tanto en retablos como na imaxinaría en madeira policromada, cun realismo e dramatismo exacerbado que buscan conmover os sentimentos das persoas espectadoras. Como artistas importantes destacan Gregorio Fernández, Luísa Roldán ou Francisco Salzillo.

En Galicia o Barroco foi un período especialmente produtivo, con obras e artistas de gran relevancia, sobre todo na arquitectura relixiosa. O gran centro artístico será a cidade de Santiago de Compostela, con exemplos nos que a Igrexa expresa todo o seu poder.

Un dos primeiros grandes arquitectos é Domingo de Andrade, autor da Torre do reloxo da catedral de Santiago de Compostela, onde fai gala do seu estilo decorativo con formas vexetais. Andrade proxecta tamén a escaleira do convento de San Domingos de Bonaval, cunha tripla rampla helicoidal que a fai única no mundo.

No século XVIII o nome máis senlleiro é o de Fernando de Casas Novoa, autor da fachada do Obradoiro. A magnífica ornamentación, os xogos de luces e as súas dimensións conseguen un efecto de teatralidade que fan desta obra o mellor exemplo do barroco galego. Na arquitectura compostelá do XVIII sobresae outra tendencia, coñecida como Barroco de placas.  Baséase no emprego de grandes volumes xeométricos nas fachadas –cilindros, placas...- que conseguen contrastes de claroscuro e un dinamismo moi acusado. É bo exemplo a fachada do convento de Santa Clara, de Simón Rodríguez.