# 3.1. As crises agraria e demográfica

## Glosario

## Pequena Idade de Xeo

Definición:

  Período frío que abarcou dende comezos do século XIV ata mediados do XIX.

Exemplo:

  Durante algúns momentos da Pequena Idade de Xeo os londinienses podían patinar sobre o Támese.

## Peste negra

Definición:

  Epidemia de peste bubónica que asolou Europa dende 1347.

Exemplo:

  Os xudeus chegaron a ser acusados de provocar a peste negra.

## Plena Idade Media

Definición:

  Período central da Idade media. Comprende os séculos XI, XII e XIII.

Exemplo:

  Na plena Idade Media tanto a poboación como o comercio, a agricultura ou a artesanía rexistraron un notable desenvolvemento.

# A crise agraria

O arrefriamento xeneralizado contribuíu á redución das colleitas.

Durante o século XIV tiveron lugar en Europa diferentes ciclos de malas colleitas provocados pola acción combinada de varios factores:

- Condicións meteorolóxicas adversas: no século XIV iniciouse a coñecida como Pequena Idade de Xeo que trouxo consigo anos de moitas precipitacións e frío intenso que reducían as colleitas. Documentos da época falan de “colleitas podres”.
- Cesamento de novas cavaduras por terse chegado ao límite das terras cultivables tras os séculos previos de expansión.
- Polo mesmo motivo, esgotamento das terras tras longos anos de explotación cunha fertilización moi escasa.
- Limitado desenvolvemento técnico.
- Substitución de cultivos: diferentes plantas téxtiles de gran demanda e elevado prezo, como o liño, foron desprazando cultivos destinados á produción de alimentos xa que estes eran menos rendibles.

Estes condicionantes negativos xeraron un gran descenso das producións agrarias, un importante incremento do prezo dos produtos agrícolas e polo tanto graves problemas de abastecemento e episodios de fame. Por exemplo, en 1315-17 tivo lugar en Europa a chamada Gran Fame.

## Lectura facilitada

Crise agraria:

En Europa tiveron lugar varios ciclos de malas colleitas.

Estas malas colleitas producíronse por diversas causas:

• Malas condicións meteorolóxicas: anos de frío e neve,

coñecidos como “Pequena Idade de Xeo”.

O frío intenso fixo reducir moito as colleitas.

• Para alimentar á crecente poboación caváronse moitas terras.

Pero chegou un momento no que non se podían cavar máis.

• As terras esgotáronse por non se puideron explotar máis.

A fertilización era escasa. As terras pobres producían moi pouco.

• Había poucas máquinas ou aparellos no campo.

• Substituíronse cultivos de alimentación por outros téxtiles,

que eran máis rendibles.

Estas malas condicións

crearon un descenso da produción de alimentos.

## Audio

audio/mpeg

## Sabías que...

Nesta época de arrefriamento os viquingos terminaron abandonando as costas americanas e Groenlandia, na procura de terras máis cálidas e aptas para o cultivo.

Viquingos desprazándose nos seus drakkars.
Recreación de vivendas viquingas en Anse aux Meadows (Terranova).

## Lectura facilitada

Polo arrefriamento os viquingos

abandonaron Groenlandia e América do Norte.

Buscaban terras máis cálidas.

# A crise demográfica

A fame e a desnutrición xa fixeron aumentar a mortalidade a comezos do século XIV, e a poboación descendeu. Pero o peor estaba por chegar.

Entre 1347 e 1351 unha terrible epidemia denominada peste negra asolou Europa. Nalgunhas cidades e pobos morreu máis do 80% da poboación. Non se lembraba algo igual. Uns pensaron que os xudeus foran os causantes, outros creron que a enfermidade era un castigo de Deus polos pecados dos homes. Pero non, a culpable resultou ser unha bacteria que chegou a Italia dende Crimea a bordo de barcos xenoveses. En ditos barcos non só viaxaban mariñeiros e mercadorías senón tamén ratas infectadas. Chegadas as embarcacións a portos italianos a peste foi rapidamente contaxiada ás persoas mediante a picadura das pulgas que previamente se contaxiaran a través do sangue das ratas.

Cidadáns de Tournai enterrando mortos da peste negra.

Nun curto período de tempo a peste, altamente contaxiosa e especialmente agresiva nas cidades, estendeuse por boa parte de Europa e matou a uns 25 millóns de persoas, polo menos a cuarta parte da poboación europea. No mapa podes observar por onde se estendía a peste negra no ano 1351. Preme sobre el e poderás ver como foi a expansión da enfermidade polo continente europeo.

## Lectura facilitada

Crise demográfica:

A principios do século XIV aumentou a mortalidade por culpa da fame.

A poboación descendeu moito por non ter que comer.

Pero a situación aínda se puxo peor

porque entre 1347 e 1351 chegou a Europa unha terrible enfermidade.

Esta epidemia chamouse a Peste Negra.

Morreu unha gran cantidade de homes e mulleres.

En moitos lugares morreu máis da metade da poboación.

A “Peste Negra” chegou a Italia en barcos dende Crimea.

Nos barcos había ratas infectadas coa bacteria da enfermidade.

A peste contaxiouse rapidamente

porque as pulgas das ratas picaban á xente.

Morreron, sobre todo nas cidades, arredor de 25 millóns de persoas.

(Unha cuarta parte da poboación de Europa).

## Audio

audio/mpeg

## Sabías que...

A peste negra foi provocada pola bacteria Yersinia pestis. Coñecíase deste xeito porque a pel e as chagas dos enfermos adoitaban poñerse desa cor. Houbo tres tipos de peste: a bubónica, a pneumónica e a septicémica. A primeira era a máis común e provocaba unha grave inflamación dos ganglios linfáticos (bubóns). A segunda afectaba aos pulmóns e a terceira causaba unha infección do sangue.

Clásica representación dos médicos da peste negra. O peteiro da careta ía cheo de herbas aromáticas para limitar o cheiro dos enfermos.
.

## Lectura facilitada

A enfermidade provocábaa unha bacteria

A bacteria chamábase Yersinia pestis.

Produce tres tipos da enfermidade:

- A peste bubónica, que causa chagas na pel ou bubóns.
- A peste pneumónica, que afecta aos pulmóns.
- A peste septicémica, que produce infección no sangue.

## Audio

audio/mpeg

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)