# 3.2. Un Imperio de cidades e vías

## Glosario

## Calzada

Definición:

  Vía de comunicación pavimentada ou acondicionada para o tránsito de vehículos e persoas.

Exemplo:

  A calzada que baixaba ao río está moi desgastada.

## Cidade

Definición:

  Núcleo urbano de gran tamaño e poboación, que adoita contar con infraestruturas e servizos desenvolvidos, como centros administrativos, comerciais, educativos e culturais.

Exemplo:

  A capital dun país soe ser a súa cidade máis grande.

## Foro

Definición:

  Praza principal nas cidades da antiga Roma, onde se realizaban actividades políticas, comerciais, relixiosas e sociais.

Exemplo:

  As cidades máis importantes tiñan varios foros.

## Templo

Definición:

  Edificio dedicado á adoración de deuses ou divindades.

Exemplo:

  O templo de Zeus era o máis fermoso.

## Vila

Definición:

  Residencia rural ou mansión en terras do Imperio romano, onde vivían persoas de clase alta ou persoas propietarias terrais. A vila incluía vivendas, dependencias agrícolas, e, ás veces, luxosos espazos recreativos e de ocio.

Exemplo:

  As persoas ricas vivían ás aforas das cidades nas súas vilas.

# A cidade romana

A Cidade de Roma no s. I d. C.

A base política e económica do Imperio romano foron as cidades. En Oriente xa existían (como as polis gregas), pero en Occidente apenas había, co cal a poboación romana tivo que fundalas (como no caso de Hispania e Gallaecia). Por tanto, as cidades romanas eran centros importantes de administración, comercio e vida social no Imperio romano.

A vida nas cidades era activa e variada, con mercados, espectáculos, e diversas actividades culturais e relixiosas. Estaban ben planificadas e construídas con elementos como:

- Os foros (praza principal) era onde estaban as tendas, as institucións políticas e xudiciais e o templo principal da cidade.
- Os templos eran numerosos a causa da ampla cantidade de deuses e deusas que había na mitoloxía romana.
- Os teatros, anfiteatros e circos, servían de espazos para o ocio social e localizábanse en distintos puntos da cidade.
- Os baños públicos era tamén moi importantes porque salvaban a inexistencia de auga e baños nas casas da xente (as persoas ricas si que tiñan). Nelas ademais de baños e masaxes tamén se facía deporte e actividades sociais.
- Por último, os acuedutos levaban auga ás casas máis privilexiadas e as fontes.

Estas cidades tiñan unha estrutura organizada, con rúas rectas que se cruzaban en ángulo recto, formando un plano de cuadrícula. As partes principais eran:

- O cardus, era a vía principal que avanzaba pola cidade en dirección Norte-Sur.
- O decumanus era unha vía transversal que cruzaba ao Cardo en sentido Leste-Oeste.
- O Foro era a praza principal froito do cruce do cardus e o decumanus.

Modelo de plano urbano romano: Caesaraugusta

A importancia das cidades romanas radica en que foron centros de poder e control do territorio. Tamén foron lugares de intercambio cultural, onde se difundían os costumes, a lingua e as leis romanas. Grazas ás cidades, a cultura romana espallouse por todo o imperio, influíndo moito nas civilizacións posteriores. A organización e infraestrutura das cidades romanas serviu de modelo para o desenvolvemento urbano en Europa durante séculos.

A casa típica da poboación romana adiñeirada na cidade era a domus, mentres que as persoas máis pobres vivían en pisos pequenos sen ningunha comodidade en edificios de varias alturas:

Domus romana
Ruínas dunha ínsula no Capitolio de Roma

## Lectura facilitada

A base política e económica do Imperio Romano foron as cidades.

As cidades romanas eran o centro da administración, do comercio e da vida social.

As cidades romanas tiñan un plano en forma de cuadrícula.
As rúas eran rectas e cruzábanse en ángulo recto.

- O cardus: era a rúa principal que ía de norte a sur.
- O decumanus: cruzaba o cardus e ía de leste a oeste.

Os lugares máis importantes eran:

- O foro: era a praza principal.
  Nela estaban as tendas, as institucións políticas e xudiciais e o templo principal.
- Os templos: había moitos, porque os romanos crían en moitos deuses e deusas.
- Os teatros, anfiteatros e circos: eran lugares para o ocio e os espectáculos.
- Os baños públicos:
  A maioría da xente non tiña baño nin auga corrente nas casas, así que ían alí a lavarse, facer deporte e socializar.
- Os acuedutos: levaban auga limpa ás casas máis ricas e ás fontes públicas.

As cidades romanas foron:

- Centros de poder e control do territorio.
- Lugares de intercambio cultural, onde se difundían as leis, o latín e os costumes romanos.
- Grazas ás cidades, a cultura romana espallouse por todo o Imperio e influíu nas civilizacións posteriores.

## Audio

audio/mpeg

# Tarefa: Describe a cidade de Roma!

No seguinte vídeo podes pasear polo centro da antiga Roma. Nela atoparás moita información sobre como era a cidade máis grande e importante da Antigüidade. A continuación fai unha pequena descrición no teu caderno de como era a cidade e as súas principais partes.

# As calzadas romanas

Mapa coas principais Vías Romanas

O Imperio romano foi unha entidade política que se fundamentou na unión das distintas cidades que había ao redor do Mediterráneo, como acabamos de ver. Para conectar tódalas cidades con Roma e a súa propia contorna, a poboación romana deseñou un enorme plan de calzadas.

Eran fundamentais para o comercio, a administración e a defensa. As calzadas permitían o rápido desprazamento dos exércitos, o transporte de mercadorías e a comunicación entre as cidades. Grazas a elas, o Imperio romano puido manterse unido e organizado durante moito tempo. Estas vías estaban ben construídas, con materiais de calidade, e moitas aínda se conservan hoxe en día. A súa construción supuxo un grande avance tecnolóxico e influíu na creación das modernas redes de estradas.

## Lectura facilitada

Para comunicar todas as cidades con Roma, os romanos construíron unha enorme rede de calzadas, é dicir, estradas ben feitas e resistentes.As calzadas eran moi importantes porque permitían:

- Mover os exércitos rapidamente para defender o Imperio.
- Transportar mercadorías e facer comercio entre cidades.
- Facilitar o traballo da administración, é dicir, gobernar e controlar o territorio.
- Mellorar a comunicación entre todas as partes do Imperio.

As calzadas romanas estaban moi ben construídas.
Usaban materiais de boa calidade, como pedra e area, e tiñan varias capas para que fosen fortes e duradeiras.
Moitas delas aínda se conservan hoxe en día.

O seu legado
A construción das calzadas foi un gran avance tecnolóxico.
As técnicas que empregaron os romanos influíron na creación das estradas modernas.

## Audio

audio/mpeg

# Como se construíron as calzadas romanas

A construción das vías romanas era un proceso moi coidado e complexo. Primeiro, escollían a ruta máis recta posible, intentando evitar obstáculos como montañas ou ríos. Despois, marcaban o camiño con estacas.

Para construílas, cavaban unha gabia no chan e enchíana con diferentes capas de materiais:

- A primeira capa, chamada "statumen", estaba feita de pedras grandes.
- A seguinte capa, "rudus", estaba composta de pedras máis pequenas mesturadas con cal.
- A terceira capa, "nucleus", era unha mestura de area, cascallos e grava.
- Finalmente, nas cidades ou zonas de prestixio, puñan unha capa superior de pedras planas e lisas chamada "summa crusta".

As vías romanas tiñan tamén sistemas de drenaxe para evitar que a auga as estragase e bordos para separar a estrada do terreo circundante. Moitas destas estradas eran tan ben construídas que aínda se poden ver e usar hoxe en día.

En resumo, as vías romanas foron fundamentais para a unión e o funcionamento do Imperio romano e foron construídas cunha técnica avanzada que as fixo duradeiras e eficaces. Podes saber máis vendo estes vídeos:

## As técnicas construtivas das calzadas romanas

## A construción das pontes romanas

# Que sucedía no rural?

No Imperio romano, o rural era moi importante porque a maioría da xente vivía e traballaba no campo. Alí cultivaban alimentos como trigo, viño e aceite de oliva, que eran básicos na dieta romana. Tamén criaban animais como ovellas e vacas. O rural aseguraba o abastecemento de comida para as cidades e exércitos, facendo posible o crecemento do imperio.

Temos dous tipos de poboamento no rural romano:

1. As vilas romanas, que eran grandes propiedades rurais, non só producían alimentos, senón que tamén eran centros de traballo e vida comunitaria. Moitos produtos do campo eran vendidos nas cidades ou exportados a outras partes do imperio, contribuíndo á economía.
   Villae romana de Borg - Alemaña
2. Por outra parte estaban as aldeas, lugares con vivendas moi sinxelas onde a poboación era escasa e dedicábanse fundamentalmente á agricultura e a gandería. Na Gallaecia por exemplo, moitas destas aldeas seguiron tendo forma de "castro", pero agora situados nas planicies e nos fondos dos vales, onde estaban as mellores terras.
   Aldea rural tipo Castro de Viladonga, en época romana s. IV-V d. C.

## Lectura facilitada

O rural no Imperio Romano
No Imperio Romano, a maior parte da xente vivía e traballaba no campo.
Alí cultivaban trigo, viño e aceite de oliva e criaban animais como ovellas e vacas.

O rural era esencial porque daba alimento ás cidades e aos exércitos, permitindo que o Imperio crecese.

Tipos de poboamento
Había dous tipos principais:

Vilas romanas: grandes propiedades onde se producían alimentos e se organizaba o traballo. Moitos produtos vendíanse nas cidades ou exportábanse.
Aldeas: lugares pequenos con casas sinxelas, onde a xente facía agricultura e gandería. En Gallaecia, moitas tiñan forma de castro, situadas en vales con boas terras.
O rural foi unha parte fundamental da vida e da economía romana.

## Audio

audio/mpeg

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)