# 2. Ideamos, creamos, impactamos

# Vivamos como galegos

Ana Moreiras sobre deseño publicitario. Vivamos como galegas (CC BY-SA)

A que sabes perfectamente o que vai debaixo do rectángulo marelo, baixo o slogan? É dicir "Vivamos como galegos" e xa aparece na nosa mente un home gallopando pola praia ou gaiteiro sobre un taxi de Nova Iork. A iso chámaselle ter un bo branding.

O branding é o proceso estratéxico de creación, desenvolvemento e xestión dunha marca. Non se limita só ó logotipo ou ó nome, senón que abrangue todo o conxunto de elementos que fan que unha marca sexa recoñecible, significativa e diferenciada para o público.

Inclúe:

- Identidade visual: logotipo, cores, tipografía, estilo gráfico…
- Nome e eslogan: elementos verbais que identifican e comunican valores.
- Tono e estilo comunicativo: como fala a marca e como se dirixe ó seu público.
- Valores e personalidade da marca: aquilo que representa (proxecta confianza? proximidade? innovación?).
- Experiencia de marca: como se sente o público ó interactuar coa marca, en calquera canle (produto, atención ó cliente, redes…).

## Lectura facilitada

## Que é o branding?

Ana Moreiras sobre deseño publicitario. Vivamos como galegas ( CC BY-SA )

Seguro que sabes o que pon baixo ese rectángulo amarelo da imaxe, non si?

Pensas en “Vivamos como galegos” e vénche á cabeza un gaiteiro sobre un taxi ou alguén galopando pola praia.

Iso quere dicir que a campaña ten un bo branding.

### Entón... que é o branding?

Branding é o proceso de crear e xestionar unha marca.

Non é só o logotipo ou o nome. É todo o que fai que unha marca sexa recoñecida e especial para o público.

### O branding inclúe:

- Identidade visual: logotipo, cores, letra, estilo gráfico...
- Nome e eslogan: as palabras que usa a marca para identificarse e transmitir mensaxes.
- Tono comunicativo: como “fala” a marca, como se dirixe ás persoas.
- Valores e personalidade: que transmite a marca? É próxima? Moderna? Tradicional?
- Experiencia de marca: que sente a xente cando entra en contacto coa marca (produto, redes sociais, atención ao cliente...)?

## Que outras marcas identificas rapidamente?

Buscade slogans de marcas e propoñédellos ós vosos compañeiros e compañeiras, a ver cantos identificamos rapidamente.

# Tarefa: Deseña a túa marca (branding)

Ides traballar nos mesmos grupos/parellas cos que fixestes o prototipo/maqueta na unidade anterior, "Mover os marcos". Proxectaredes unha cooperativa que vaia ofrecer os seus servizos para construír o tipo de edificios que tedes deseñado.

Aquí vai unha guía para facer o branding completo:

## Nome da marca

- Debe ser curto, orixinal e doado de lembrar.
- Pode facer referencia ó produto, ó territorio, ós valores…
- Evita nomes complicados ou similares a outras marcas coñecidas.

Exemplo: “Patrimonio Vivo” (marca dunha cooperativa que defende o patrimonio local)

## Slogan

- Unha frase breve, impactante e clara.
- Resume a mensaxe ou a filosofía da marca.
- Pode empregar recursos estilísticos: rima, repetición, preguntas...

Exemplo: “A historia non se derruba” / “Miramos o pasado, construímos futuro”

## Identidade visual

No próximo bloque afondaremos sobre o deseño do logo, pero antes hai que pensar na identidade global:

- Colores principais (poden ter valor simbólico: verde = natureza, vermello = forza…).
- Tipografía (clásica, moderna, informal...).

## Tono e estilo da comunicación

- Como fala a marca? En que idioma? Cun ton formal ou próximo? (vivamos como galeg@s...)
- Decide se vai usar humor, emoción, mensaxes sociais, ironía…

Exemplo: ton emocional e reivindicativo → “Queremos vivir aquí, co noso!”

## Valores e personalidade

Pregúntate: que queremos transmitir? Que nos fai diferentes?

Escolle 3–5 palabras que definan a túa marca, por exemplo: sostibilidade, igualdade, tradición, creatividade, proximidade…

## Produtos ou servizos

- Que ofrece a marca? (Un produto físico, un servizo, unha idea…)
- Que a fai distinta doutras marcas?

## Público destinatario

- A quen vai dirixida? (Idade, intereses, lugar...)
- Como se comunica con esa xente?

## Exemplos de aplicación

Pensa como se vería a marca:

- Nun cartel publicitario
- Nun perfil de rede social
- Nunha etiqueta
- Nun anuncio na radio ou na TV

## Lectura facilitada

## Proxecto de marca para a túa cooperativa

Vas traballar co mesmo grupo ou parella co que fixeches a maqueta na unidade anterior “Mover os marcos”. Agora ides crear unha cooperativa que ofrecerá servizos para construír os edificios que deseñastes.

Aquí tes unha guía paso a paso para crear a marca da cooperativa (branding).

### 1. Nome da marca

- Debe ser curto, orixinal e fácil de lembrar.
- Pode facer referencia ó produto, ó lugar ou ós valores da cooperativa.
- Evita nomes complicados ou parecidos a marcas coñecidas.

📌 Exemplo: Patrimonio Vivo

### 2. Slogan

- Unha frase breve e que chame a atención.
- Resume a mensaxe ou a idea principal da marca.
- Pode usar rima, repetición ou preguntas.

📌 Exemplos: “A historia non se derruba”, “Miramos o pasado, construímos futuro”

### 3. Identidade visual

Antes de deseñar o logotipo, pensade na identidade visual global:

- Colores principais: cada cor pode ter un significado. Exemplo: verde = natureza, vermello = forza.
- Tipografía: clásica, moderna, divertida, informal...

### 4. Tono e estilo da comunicación

- Como “fala” a marca? Cun ton formal ou máis próximo?
- En que idioma se comunica?
- Quere usar humor, emoción, mensaxes sociais ou ironía?

📌 Exemplo: ton emocional → “Queremos vivir aquí, co noso!”

### 5. Valores e personalidade

Pregúntate: que queredes transmitir como marca?

Escollede entre 3 e 5 palabras que definan a cooperativa.

📌 Exemplo: sostibilidade, igualdade, tradición, creatividade, proximidade

### 6. Produtos ou servizos

- Que ofrece a marca? Un produto, un servizo, unha idea?
- Que a fai diferente doutras?

### 7. Público destinatario

- A quen vai dirixida a cooperativa?
- Que idade, intereses ou lugar ten ese público?
- Como se comunica con esa xente?

### 8. Exemplos de aplicación

Imagina como se verá a marca nos seguintes lugares:

- Nun cartel publicitario
- Nun perfil de rede social
- Nuna etiqueta dun produto
- Nun anuncio de radio ou televisión

## Cooperativas de arquitectura bioclimática

Hai cooperativas en todas as áreas laborais. Existen diferencias entre unha empresa normal e unha cooperativa:

| Empresa convencional | Cooperativa
--- | --- | ---
Obxectivo principal | Obter beneficio económico para os donos | Satisfacer necesidades das persoas socias
Propiedade | Dos accionistas ou dun empresario | Das persoas socias (traballadoras, usuarias...)
Toma de decisións | Por xerarquía ou segundo capital | Democrática: unha persoa = un voto
Distribución de beneficios | Segundo capital achegado | Reparto proporcional ó traballo ou uso da cooperativa
Prioriza o lucro? | Si | Non necesariamente: pode primar o ben común
Participación | Limitada ó capital | Participación activa das persoas socias
Finalidade social | Pode tela, pero non é obrigatoria | É central: moitas son sen ánimo de lucro

As cooperativas de arquitectura bioclimática que se dedican á rehabilitación de espazos e á mellora do ben común son iniciativas transformadoras que combinan arquitectura sostible, compromiso social e participación comunitaria. Estes colectivos traballan desde abaixo, priorizando o benestar das persoas e o coidado do territorio.

Algúns exemplos deste tipo de organizacións son:

En Galicia (ou co presenza en Galicia):

- Ergosfera (Galicia): máis centrada en análise urbana e crítica do espazo público.
- Sementeira (Ourense): colectivo de rehabilitación sostible ligado á montaña ourensá.
- Pedra e Pau (arquitectura consciente e bioconstrución, Lugo)
- Amodo Arquitectura: traballan con bioconstrución, madeira e integración na contorna rural.

En España:

- LaCol (Barcelona): cooperativa de arquitectos que promove vivenda cooperativa, ecolóxica e centrada nas persoas. É un referente europeo.
- Sostre Cívic (Cataluña): promoven vivenda cooperativa en cesión de uso.
- Arquitectura Sin Fronteras (estatal): con proxectos en España e no exterior sobre hábitat sostible e dereitos habitacionais.
- Cooperativa Germinando (Madrid): combina agroecoloxía, urbanismo e economía social.

# Menos é máis: así é un bo logo. Deseña o teu!

Ana Moreiras con Chat GPT. Comparativa logos (CC BY-SA)

O logotipo é un dos elementos máis importantes da identidade visual dunha marca, institución ou proxecto. Representa visualmente a súa personalidade, valores e propósito. Un bo logotipo non é só estético, senón tamén funcional, recoñecible e duradeiro. Un logotipo eficaz debería cumprir:

- Simplicidade: claro, sen elementos innecesarios.
- Relevancia: ten que estar relacionado co sector ou valores da marca.
- Memorabilidade: facer que se recorde facilmente.
- Versatilidade: funcionar en branco e negro, a cor, pequeno ou grande.
- Atemporalidade: non depender excesivamente das modas gráficas.
- Escalabilidade: Ser lexible para impresión, web ou carteis sen perder calidade (por iso se usan formatos vectoriais).

Exixten logotipos que só teñen debuxos (Apple), só tipografías (Coca-Cola) ou mesturas (Nike): pero todos os bos logos compren os parámetros que acabamos de indicarche.

### Logos e BauHaus

Unha vez máis, sae a relucir a Bauhaus (1919–1933), unha escola de arte e deseño alemá que revolucionou a arquitectura, o deseño industrial e o gráfico. Os seus principios influíron de forma directa no deseño moderno de logotipos: marcas como Google (tipografía limpa e cores primarias), Lego (simplificación e xeometría) ou Sony (tipografía racional) inspiráronse nos criterios da Bauhaus:

1. Simplicidade formal: os logotipos deben ser limpos, xeométricos e sinxelos. Isto fai que sexan máis recoñecibles e versátiles.
2. Funcionalidade sobre decoración: o deseño non busca só agradar visualmente, senón comunicar claramente unha identidade ou función.
3. Xeometría e abstracción: a Bauhaus empregaba formas básicas (círculos, cadrados, triángulos), que foron adoptadas amplamente no deseño de logotipos (ex. o logo de Lufthansa deseñado por Otl Aicher ou o de Olympics Tokyo 1964).
4. Tipografía como identidade: a Bauhaus impulsou a creación de tipografías funcionais, sans serif e adaptadas ó uso gráfico. Isto levou á creación de fontes como Bauhaus, Futura (de Paul Renner, inspirada na Bauhaus) ou Helvetica, todas moi empregadas en logotipos.
5. Uso de cores planas e primarias: a combinación de cores básicas (vermello, azul, amarelo) e cores neutras (negro, branco, gris) é unha marca distintiva do estilo Bauhaus, e aparece en moitos sistemas de identidade gráfica.

A frase "Menos é máis" atribúese a Ludwig Mies van der Rohe, un dos grandes mestres da arquitectura moderna e unha figura fundamental da última etapa da Bauhaus, da que foi director entre 1930 e 1933. A frase de Mies non é só unha cuestión estética: é ética do deseño. É deseñar con intención, sen ruído, sen engano. E a súa influencia segue viva tanto na arquitectura como no deseño gráfico e dixital.

## Lectura facilitada

## O logotipo: a cara visible dunha marca

O logotipo é un dos elementos máis importantes dunha marca. Non é só un debuxo bonito: serve para representar visualmente a súa identidade.

Un bo logotipo debe ser claro, recoñecible, útil e duradeiro. Estas son as súas características principais:

- Simplicidade: debe ser sinxelo, sen elementos de máis.
- Relevancia: ten que relacionarse coa marca ou co seu sector.
- Memorabilidade: fácil de lembrar.
- Versatilidade: que funcione ben en branco e negro, en cor, pequeno ou grande.
- Atemporalidade: que non pase de moda rapidamente.
- Escalabilidade: que se vexa ben en calquera tamaño ou formato. Por iso se usan formatos vectoriais.

Hai logotipos que só teñen debuxos (como Apple), outros só letras (como Coca-Cola) e outros combinan ambas (como Nike).

### A influencia da Bauhaus no deseño de logos

A Bauhaus (1919–1933) foi unha escola de arte e deseño en Alemaña que cambiou para sempre o mundo do deseño. Os seus principios marcaron o camiño do deseño moderno, incluídos os logotipos.

Moitas marcas coñecidas inspiráronse na Bauhaus: Google, Lego, Sony...

Estes son os principios principais da Bauhaus aplicados aos logos:

1. Simplicidade formal: os logos deben ser xeométricos, claros e sinxelos.
2. Funcionalidade antes que decoración: deben comunicar ben, non só parecer bonitos.
3. Uso de formas básicas: círculos, cadrados, triángulos… como no logo de Lufthansa ou nos Xogos Olímpicos de Tokyo 1964.
4. Tipografía clara: preferíanse letras sen adorno, fáciles de ler. Exemplos: Bauhaus, Futura, Helvetica.
5. Cores planas e primarias: vermello, azul, amarelo, negro, branco ou gris.

A frase "Menos é máis" foi dita por Ludwig Mies van der Rohe, director da Bauhaus nos anos 30.

Non é só unha idea estética: é unha forma de deseñar con intención e claridade, sen ruído, sen engano. E segue a influír hoxe no deseño gráfico e dixital.

## Tarefa: Deseña o teu logo

O óptimo é que o debuxes ti mesmo, pero se se cha dá moi mal, podes explorar diferentes ferramentas de IA para crealo. O esencial, neste caso, é que lle indiques os prompts adecuados, e que son xustamente os que decidiches na tarefa de branding: cores, estilo de tipografía, valores, etc.

Unha vez que teñas o logo debuxado, faille unha foto de boa calidade. Se empregaches unha ferramenta IA, descarga o resultado. En ambos casos, obterás unha imaxe bitmap que teremos que vectorizar. Iso aprenderemos a facelo no capítulo 4, na tarefa "Crea o teu merchandising". Empregaremos a ferramenta libre Inkscape.

# Durar é revolucionario

Terás oído falar do Crack do 29: chamouse así á caída da Bolsa de Nova York en outubro de 1929, coñecida como o martes negro (29 de outubro). Supuxo o inicio da Gran Depresión, a peor crise económica do século XX.

As fábricas producían máis do que a poboación podía comprar e había unha enorme especulación financieira. Quebraron bancos e empresas e milleiros de persoas perderon os seus aforros, o traballo e mesmo a vivenda. A crise estendeuse a nivel mundial e os gobernos buscaron novas ideas para activar o consumo.

Unha desas ideas foi a obsolescencia programada: crear produtos con vida útil limitada, para fomentar o consumo e xerar traballo.

As primeiras empresas que se adheriron a esa idea foron as do cártel Phoebus (fabricantes de lámpadas, entre elas Osram e Philips): fixeron un acordo secreto para limitar a duración das súas lámpadas a 1.000 horas, cando tecnicamente podían durar moito máis.

Osram. Phoebus Osram Lamp (Dominio público)

A partir dos anos 50, co crecemento da publicidade e o consumo, aparece tamén a obsolescencia estética: os produtos non se estragan, pero deixan de estar "de moda".

Hoxe moitos produtos, como móbiles ou ordenadores, teñen limitacións artificiais:

- Baterías que non se poden cambiar
- Software que deixa de funcionar ou ralentiza o dispositivo
- Pezas difíciles de reparar ou substituír

En moitos casos, é máis barato mercar un novo que arranxar o vello.

A obsolescencia programada non é un fallo, senón unha estratexia deliberada para manter o consumo constante. Naceu como unha solución forzada ó problema da falta de consumo, pero co tempo converteuse nun problema en si mesma, ó fomentar o desperdicio, a contaminación e o consumo irracional. Por iso, coñecela é clave para facer un consumo máis consciente e xusto.

## Lectura facilitada

## O Crack do 29 e a obsolescencia programada

O Crack do 29 foi a caída da Bolsa de Nova York en outubro de 1929. O día máis grave foi o martes negro, o 29 de outubro.

Esta caída marcou o comezo da Gran Depresión, a peor crise económica do século XX.

As fábricas producían máis do que a xente podía mercar. A situación empeorou coa especulación financeira: moitos bancos e empresas quebraron.

Milleiros de persoas perderon os seus cartos, traballos e casas. A crise afectou o mundo enteiro, e os gobernos buscaron formas de reactivar a economía.

### Que é a obsolescencia programada?

Unha das solucións foi a obsolescencia programada: fabricar produtos con vida útil limitada. Así, obrigaban á xente a mercar de novo e xerábase traballo.

O exemplo máis famoso foi o cártel Phoebus, formado por empresas de lámpadas como Osram e Philips.

Estas empresas fixeron un acordo secreto para que as súas lámpadas durasen só 1.000 horas, aínda que podían durar máis.

### Obsolescencia estética

A partir dos anos 50, a publicidade e o consumo fixeron que aparecese outro tipo de obsolescencia: a estética.

Neste caso, os produtos non se avarían, pero deixan de estar de moda e a xente quere cambialos.

### Obsolescencia hoxe

Moitos produtos actuais (como móbiles ou ordenadores) tamén teñen limitacións artificiais:

- Baterías que non se poden cambiar
- Software que deixa de funcionar ou fai o dispositivo máis lento
- Pezas difíciles de reparar

Ás veces é máis barato mercar un novo que reparar o vello. Pero iso crea máis residuos e máis contaminación.

### Por que é importante coñecelo?

A obsolescencia programada naceu como unha solución para aumentar o consumo, pero hoxe é un problema ambiental e social.

Coñecela axúdanos a facer un consumo máis consciente e responsable.

## Reflexión en parellas

Pensade e poñede en común cantos produtos desbotástedes no que vai de ano por mor da súa obsolescencia, e non porque realmente pasase o tempo xusto de consumo.

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Compartir igual 4.0

Creado con eXeLearning (Ventana nueva)