# 3. Proxecto de taller: o problema inicial

# Lembras as fases do método de proxectos?

Nos cursos de 1º e 2º ESO aplicaches en numerosas ocasións o método de proxectos, que é o propio da Tecnoloxía. A diferencia do método científico, que se basea en observar unha evidencia empírica, formular hipóteses, comprobalas e deducir unha teoría que explique o observado, no método tecnolóxico o que buscamos é dar solución a un problema da nosa vida. Cales son as súas fases de execución?

- Descrición detallada do problema de partida
- Proposta de solucións
- Análise de solucións
- Selección da solución óptima ( (ter en conta criterios de eficiencia, sustentabilidade, economía, estética...)
- Deseño da solución: bosquexo
- Elaboración de planos e esquemas técnicos
- Busca e selección de materiais e ferramentas
- Implementación da solución: arranxo ou prototipo
- Proba da solución (arranxo/prototipo)
- Elaboración memoria técnica

Comprobar

Correcto!

2025622163631-120
Actividade non completada#Actividade superada. Puntuación: %s#Actividade non superada. Puntuación: %s#Lista desordenada

A resposta correcta é:

# O método de proxectos explicado nun diagrama de fluxo

Ana Moreiras. Diagrama de fluxo do proceso tecnolóxico (CC BY-SA)

# O problema inicial: que rehabilitamos?

Xa coñeces o método de proxectos no taller de Tecnoloxía: imos partir dun problema e xerar o prototipo dunha solución. Traballaredes en parellas, simulando ser unha cooperativa de arquitectura bioclimática.

A diferencia dunha empresa, na cooperativa hai sempre unha vocación de servizo á comunidade. No caso concreto da arquitectura bioclimática,

- Rehabilitan vivendas, espazos públicos ou edificios comunitarios usando criterios bioclimáticos.
- Colaboran con comunidades locais para recuperar espazos abandonados ou mal aproveitados (escolas pechadas, centros sociais, casas tradicionais…).
- Apostan pola autoxestión, o traballo en rede e a propiedade colectiva ou compartida.
- Fan divulgación, formación e asesoramento sobre vivenda sostible e dereito ó hábitat.

A vosa cooperativa vai abordar a rehabilitación dun espazo cos fins que escollades, tendo en conta o anterior. Para isto, recurrirá ó método de proxectos: fará un estudo da situación, deseñará unha proposta e creará un prototipo. Analicemos as fases:

## 1. Problema de partida: rehabilitación

Ana Moreiras. PIREP: Rehabilitación en Entrimo (CC BY-SA)

Buscade unha vivenda pública ou candidata a ser mercada con cartos públicos, que estea en estado de abandono. Queremos adaptala para un fin social/ambiental/cultural que vós mesmas decidiredes. Ides presentarvos ás axudas do plan PIREP: Programa de impulso á rehabilitación de edificios públicos.

Con estas axudas, a administración pública quere dar exemplo do camiño cara á descarbonización do sector construtivo, renovando, antes de 2050, o parque público autonómico para convertelo en edificios de alta eficiencia enerxética, esteticamente coidados e inclusivos, cun aforro mínimo do 30 % de enerxía primaria non renovable en cada actuación.

Que vos van financiar, e polo tanto en que debedes fixarvos?

Tipos de actuación (PIREP Autonómico)
Tipo | En que consiste | Financiación máx.
--- | --- | ---
A. Eficiencia enerxética | Illamento de fachadas e cubertas, carpinterías eficientes, enerxías renovables (FV, biomasa, aerotermia), iluminación LED, sistemas de xestión BMS… | 100 % (sen IVE)
B. Sostibilidade | Aforro de auga, cubertas verdes, zonas para bici/VE, xestión de residuos, adaptación ó cambio climático, biodiversidade… | Até 85 %
C. Accesibilidade universal | Ascensores, rampas, baños accesibles, sinalética inclusiva, eliminación de barreiras físicas, cognitivas e sensoriais. | Até 85 %
D. Habitabilidade e seguridade | Confort acústico, calidade do aire, protección contra radon e incendios, mellora estrutural, retirada de amianto. | Até 85 %
E. Conservación | Reparación estrutural, renovación de saneamento, electricidade ou climatización en mal estado. | Até 85 %

Imos facer un prototipo da vosa proposta de rehabilitación.

## 2. Análise do problema

- Definide adecuadamente as necesidades e o estilo de vida de quen vai vivir na vivenda. Un bo deseño garante comodidade, confort pero tamén eficiencia enerxética.
- Debedes ter en conta aspectos como a distribución dos espazos, a elección dos materiais, a iluminación e ventilación adecuadas...
- Non ides executar a obra, pero podedes ter en conta o presuposto e a pegada ecolóxica á hora de facer a maqueta.

Sexa cal sexa o proxecto que deseñedes, debedes ter en conta todos os aspectos que vimos ó longo das unidades anteriores: orientación no espacio, tipo de terreo, clima (luz, precipitacións e ventos), sistemas de aforro pasivos e activos, uso de novas tecnoloxías, domótica e IA, sistemas de mellora de eficiencia nas instalacións de enerxía, integración na paisaxe, etc.

É esencial que definades a función do edificio, POIS A FORMA SEGUE Á FUNCIÓN. Proposta: vede este programa de Escala Humana de RTVE- Futurismos

## 3. Ferramentas para idear solucións innovadoras: SCAMPER e mapa de ideas

Unha solución innovadora resolve un problema de forma creativa, eficiente e viable. Na arquitectura, pode supoñer deseñar vivendas que aproveiten a luz natural, usen materiais sostibles ou se adapten a persoas con mobilidade reducida.

Emprega técnicas creativas como SCAMPER (Substituír, Combinar, Adaptar, Modificar, Poñer outros usos, Eliminar, Reordenar) ou un mapa de ideas. Axúdanche a xerar alternativas orixinais.

Un mapa de ideas funciona así:

- Tema central: colócase no centro do mapa (por exemplo: vivenda sostible).
- Ramificacións principais: parten do centro e representan ideas clave (por exemplo: materiais, enerxía, deseño...).
- Subramas: conectan ideas secundarias relacionadas coas principais (por exemplo: dentro de enerxía: solar, xeotérmica, biomasa).
- Palabras clave e imaxes: úsanse para visualizar os conceptos dun xeito claro.
- Forma radial: aseméllase á estrutura dunha árbore ou neurona.

## 4. Da idea ó prototipo: bosquexo, planos e esquemas técnicos, follas de proceso

Xa sabes como vai esto do método de proxectos! Detectamos un problema, formulamos unha idea, facemos un bosquexo, deseñamos o prototipo e construímolo. Nos capítulos seguintes imos ver softwares para deseñar a túa vivenda e un exemplo de maqueta. Pero antes hai que ter un bosquexo:

- Sintetiza os criterios básicos que debe cumprir a túa construción e introdúceos como "prompts" nun programa de deseño de imaxes de IA para ver que propostas che fai.
- Debuxa a lapis varios deseños antes de escoller un. Pensa nas dimensións e materiais que terá a túa construción.

## 5. Comunicación da solución e avaliación do resultado

Deso vai a ODE 5, que chamamos Menos é máis. Pero antes de chegar alí, revisa a rúbrica do teu deseño, así aseguraraste de cumplir obxectivos!

## Lectura facilitada

## Imos traballar coma unha cooperativa

Xa coñeces o método de proxectos que usamos no taller de Tecnoloxía: partimos dun problema real e imos crear un prototipo como solución. Traballaredes por parellas, como se fórades unha cooperativa de arquitectura bioclimática.

## Que é unha cooperativa?

Nunha cooperativa, o máis importante non é o beneficio económico, senón o servizo á comunidade. Unha cooperativa de arquitectura bioclimática:

- Rehabilita vivendas ou espazos públicos con criterios sostibles.
- Colabora con veciños para recuperar lugares abandonados.
- Funciona con autoxestión e traballo en grupo.
- Ofrece formación sobre vivenda sostible e dereito a un fogar digno.

## O voso reto

A vosa cooperativa vai rehabilitar unha vivenda con fins sociais, culturais ou ambientais. Imos seguir o método de proxectos: analizar o problema, deseñar unha solución e crear un prototipo.

---

## 1. Problema de partida: rehabilitación

Buscade unha casa pequena e escura, da vosa zona. Queredes transformala para un novo uso social ou ambiental.

Observade o que hai arredor:

- Ten zonas inaccesibles?
- É pouco eficiente (consome moita enerxía)?
- Está nunha contorna degradada?

Faremos un prototipo da vosa proposta de rehabilitación.

---

## 2. Análise do problema

Pensade nas persoas que vivirán alí:

- Que necesidades teñen?
- Como é o seu estilo de vida?

Un bo deseño debe ser cómodo, eficiente e adaptado ao clima e ao lugar. Pensade en:

- Distribución dos espazos
- Materiais a empregar
- Boa iluminación e ventilación
- Presuposto e pegada ecolóxica (aínda que non se vai executar a obra)

Lembrade os contidos traballados nas unidades anteriores: clima, orientación, tipo de terreo, aforro de enerxía, tecnoloxías intelixentes, integración na paisaxe, etc.

A forma da vivenda debe responder á súa función.

Podedes ver como exemplo o programa Futurismos da serie Escala Humana (RTVE).

---

## 3. Ferramentas para xerar ideas

Queremos solucións creativas, útiles e viables. Unha boa idea pode ser unha casa que:

- Aproveite mellor a luz natural
- Use materiais sostibles
- Estea adaptada a persoas con mobilidade reducida

Usade ferramentas como:

- SCAMPER: Substituír, Combinar, Adaptar, Modificar, Poñer outros usos, Eliminar, Reordenar
- Mapa de ideas: tema central no centro, ideas principais arredor, e subtemas conectados en forma de árbore

---

## 4. Do deseño ó prototipo

Seguiremos os pasos do método de proxectos:

- Detectar o problema
- Ter unha idea
- Facer bosquexos a man
- Deseñar o prototipo
- Construír a maqueta

Podes usar programas de IA para xerar imaxes a partir de textos (prompts). Pensa nas dimensións, materiais e estilo que queres.

---

## 5. Presentar o resultado e avaliar

A ODE 5, titulada Menos é máis, centrarase na presentación da vosa proposta.

Antes de chegar alí, revisade a rúbrica de avaliación. Axudaravos a comprobar que o deseño cumpre todos os obxectivos marcados.

## Cooperativas de arquitectura bioclimática

Podes investigar o tipo de edificacións que crean ou rehabilitan as seguintes cooperativas:

- Ergosfera (Galicia): máis centrada en análise urbana e crítica do espazo público.
- Sementeira (Ourense): colectivo de rehabilitación sostible ligado á montaña ourensá.
- Pedra e Pau (Lugo): arquitectura consciente e bioconstrución.
- Amodo Arquitectura: traballan con bioconstrución, madeira e integración na contorna rural.
- LaCol (Barcelona): cooperativa de arquitectos que promove vivenda cooperativa, ecolóxica e centrada nas persoas. É un referente europeo.
- Sostre Cívic (Cataluña): promoven vivenda cooperativa en cesión de uso.
- Arquitectura Sin Fronteras (estatal): con proxectos en España e no exterior sobre hábitat sostible e dereitos habitacionais.
- Cooperativa Germinando (Madrid): combina agroecoloxía, urbanismo e economía social.

## Talvez o teu edificio var ser sé dun Eco-barrio?

Lembras os eco-barrios, que vimos no ODE2?

Trátase de iniciativas comunitarias que comparten a idea de que os propios veciños e veciñas se organizan para recortar emisións de CO₂ e facer os seus barrios máis sostibles. En xeral, os puntos en común deste tipo de asociacións son:

- Autoorganización veciñal: a idea xorde desde o barrio; a administración local adoita facilitar lugares de reunión, permisos ou microfinanciación.
- Propiedade compartida e beneficio mutuo: aforros na factura, redución dun 30-100 % das emisións enerxéticas e fondos para iniciativas sociais.
- Educación e participación: organizan obradoiros sobre eficiencia, horta urbana, mobilidade sostible, compostaxe, etc.
- Escalabilidade: moitos comezan con 1-2 edificios públicos (colexio, pavillón, centro cívico) e logo expanden a vivendas privadas ou distritos enteiros.

Aquí podes ver algúns exemplos deste tipo de comunidades:

Exemplos de veciñanza que se organiza para baixar as emisións
Nome do modelo | Que fan | Exemplos con ligazón
--- | --- | ---
Transition Towns | Grupos locais que fomentan consumo de proximidade, horta urbana, reparación, enerxías renovables e resiliencia fronte ó cambio climático. | Totnes (UK) Transition Town Worthing (UK)
Comunidades enerxéticas / Barrio solar | Veciños, concello ou pequenas empresas instalan paneis solares comúns, reparten a enerxía e reinvesten aforros en acción social ou ambiental. | Barrio Solar Actur (Zaragoza) La Pablo Renovable (Rivas-Vaciamadrid) Com. Energ. Casco Histórico (Toledo)
Eco-distritos / Barrios carbono-neutros | Urbanizacións deseñadas ou rehabilitadas para cero emisións: edificios de baixo consumo, calor distrital renovable, mobilidade a pé/bici, verde urbano. | Bahnstadt (Heidelberg) Bryant District (Ann Arbor) Clichy-Batignolles (París)
Proxectos “cero” a escala local | Plans municipais integrais que mobilizan fogares, industria e transporte cara á neutralidade climática. | Project Zero – Sønderborg (Dinamarca)

# Fagamos un SCAMPER!

S – Substituír: C – Combinar: A – Adaptar: M – Modificar: P – Poñer outros usos: E – Eliminar: R – Reverter / Reordenar:

Lembra: Cando remates, copia as túas respostas e pégas nun documento para entregalo ou gardalo.

# Rúbrica bosquexo-plano a man

Rúbrica do bosquexo inicial da rehabilitacións
| Excelente | Notable | Ben | Insuficiente | Non presentado
--- | --- | --- | --- | --- | ---
Deseño bioclimático e smart | Tivéronse en conta TODOS os aspectos vistos ó longo do tema: clima, topografía/terreo, forma, función do edificio, distribución de espazos según orientación, fluxo de movemento entre os espazos, luminosidade, aforro pasivo e activo de de enerxía, eliminación de barreiras arquitectónicas, domótica... (4) | Tivéronse en conta A MAIORÍA dos aspectos vistos ó longo do tema: clima, topografía/terreo, forma, función do edificio, distribución de espazos según orientación, fluxo de movemento entre os espazos, luminosidade, aforro pasivo e activo de de enerxía, eliminación de barreiras arquitectónicas, domótica... (3) | Tivéronse en conta só ALGÚNS dos aspectos vistos ó longo do tema: clima, topografía/terreo, forma, función do edificio, distribución de espazos según orientación, fluxo de movemento entre os espazos, luminosidade, aforro pasivo e activo de de enerxía, eliminación de barreiras arquitectónicas, domótica... (2) | Non se tiveron en conta os aspectos vistos no tema ata agora. (1) | Non presentado. (0)
Innovación | A solución cómpre estes 4 aspectos: resolve un problema real, adáptase ó contexto, é orixinal e funcional, ten en conta o medio ambiente. (3) | A solución cómpre 3 destes 4 aspectos: resolve un problema real, adáptase ó contexto, é orixinal e funcional, ten en conta o medio ambiente. (2) | A solución cómpre 2 destes 4 asepctos: resolve un problema real, adáptase ó contexto, é orixinal e funcional, ten en conta o medio ambiente. (1.5) | A solución non compre os aspectos anteriores. (1) | Non presentado. (X)
Dimensións e escala | O bosquexo contén TODAS AS MEDIDAS reais e as escalas; son medidas realistas. (2) | O bosquexo contén CASE TODAS AS MEDIDAS reais e escalas. (1.5) | O bosquexo contén só as medidas reais exteriores. (1) | O bosquexo non contén as medidas reais. (1) | Non presentado. (0)
Presentación | O plano está limpo e ben presentado, con ANOTACIÓNS que facilitan o traballo posterior. (1) | O plano está limpo e ben presentado, e hai ALGUNHAS ANOTACIÓNS que facilitan o traballo posterior. (0.75) | O plano non está moi ben presentado, e hai POUCAS ANOTACIÓNS que facilitan o traballo posterior. (0.5) | O debuxo enténdese mal, non se comprenden as partes de que consta. (1) | Non presentado. (0)

- Actividade
- Nome
- Data
- Puntuación
- Notas
- Reiniciar
- Imprimir
- Aplicar
- Nova xanela

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)