# 3.3. A nosa Zarzuela

# Para coñecela

## Que é?

A zarzuela é un xénero musical e teatral que combina partes faladas, instrumentais, cantadas e bailes. Pódese dicir que é como a suma da música, o teatro e a danza. Esta mestura de artes é algo que a diferencia da ópera, céntrase máis na música. Ten a súa orixe en España, aló polo século XVII.

## Historia

As primeiras representacións tiveron lugar no Palacio da Zarzuela (Madrid) e dise que de aí provén o seu nome.

A zarzuela na súa orixe era máis parecida á ópera, pero pouco a pouco foi mudando ata resultar en obras máis curtas, lixeiras e cómicas. Estas novas formas deron lugar ao termo "Xénero chico" (nun só acto).

Na actualidade forma parte importante do patrimonio cultural español e axuda a coñecer como era a vida e a cultura en diferentes épocas da nosa historia. O 30 de xaneiro de 2024 foi declarada Manifestación Representativa do Patrimonio Cultural Inmaterial.

## Características

Mestura música e teatro.

As historias están inspiradas en temas populares e na vida cotiá da xente.

A temática é variada e pode ter un carácter serio ou cómico.

A miúdo empréganse dialectos ou expresións propias de diferentes rexións, un feito que a acerca ao público.

## Compositores

Algúns dos compositores máis coñecidos deste xénero son:

Francisco Asenjo Barbieri ("El barberillo de Lavapiés")

Federico Chueca ("Agua, azucarillos y aguardiente")

Tomás Bretón ("La verbena de la Paloma")

## Lectura facilitada

A zarzuela é un xénero musical que combina partes cantadas e partes faladas. Naceu no século XVII.

O nome da zarzuela vén do Palacio da Zarzuela.

As súas historias falan da vida cotiá.

A zarzuela forma parte do patrimonio cultural español.

Os compositores máis coñecidos son:

- Francisco Asenjo
- Federico Chueca
- Tomás Bretón

## Audio

audio/mpeg

# Exemplos

# Verdadeiro ou falso

# Pregunta

O nome da zarzuela provén do Palacio da Zarzuela (Madrid)

# Respostas

Opción 1

Verdadeiro

Opción 2

Falso

# Retroalimentación

Certo! Foi alí onde se representaron as primeiras zarzuelas.

Volve ler a presentación e fíxate onde se representaron as primeiras zarzuelas.

# Solución

1. Opción correcta (Retroalimentación)
2. Incorrecto (Retroalimentación)

# Pregunta

A zarzuela coñécese como "Xénero chico" porque estaba pensada só para rapaces e non para rapazas.

# Respostas

Opción 1

Verdadeiro

Opción 2

Falso

# Retroalimentación

Volve ler sobre a súa historia para descubrir a razón.

Moi ben! Coñécese así dende que as zarzuelas comezaron a ser máis curtas e de temáticas máis lixeiras.

# Solución

1. Incorrecto (Retroalimentación)
2. Opción correcta (Retroalimentación)

# Pregunta

A zarzuela naceu en España no século XIX.

# Respostas

Opción 1

Verdadeiro

Opción 2

Falso

# Retroalimentación

Fíxate na información do principio para saber exactamente cando comezou a representarse.

Iso é! As primeiras representación datan do século XVII.

# Solución

1. Incorrecto (Retroalimentación)
2. Opción correcta (Retroalimentación)

# Pregunta

As historias están inspiradas en temas populares e na vida cotiá.

# Respostas

Opción 1

Verdadeiro

Opción 2

Falso

# Retroalimentación

Correcto! As zarzuelas falan sobre o que lle acontecía á xente no seu día a día.

Volve ler as características da zarzuela.

# Solución

1. Opción correcta (Retroalimentación)
2. Incorrecto (Retroalimentación)

# Pregunta

Un dos compositores máis recoñecidos polas súas zarzuelas é Federico Chueca.

# Respostas

Opción 1

Verdadeiro

Opción 2

Falso

# Retroalimentación

Correcto! A súa zarzuela máis coñecida é "Agua, azucarillos y aguardiente"

Revisa o apartado dos compositores

# Solución

1. Opción correcta (Retroalimentación)
2. Incorrecto (Retroalimentación)

# Pregunta

A zarzuela mestura música, teatro e danza.

# Respostas

Opción 1

Verdadeiro

Opción 2

Falso

# Retroalimentación

Certo! Combina partes faladas, partes cantadas e ás veces tamén bailes.

Revisa de novo a información sobre a zarzuela.

# Solución

1. Opción correcta (Retroalimentación)
2. Incorrecto (Retroalimentación)

# Agora tócache a ti

Logo de coñecer un pouco a zarzuela é o momento de facela con toda a clase. A obra escollida é "La verbena de la Paloma" de Tomás Bretón.

Con esta representación prepararemos a actuación que formará parte do reto final, e para isto toda a clase interpretará unha versión dun fragmento desta obra que se chama "¿Dónde vas con mantón de Manila?", xusto o fragmento que escoitaches antes. Como puideches ver trátase dun dúo, imos separar a clase en dous grupos que farán a voz de Julián e Susana, os seus protagonistas.

Esta é a súa letra*:

Julián (Grupo 1)

¿Dónde vas con mantón de Manila?
¿Dónde vas con vestido chiné?

Susana (Grupo 2)

A lucirme y a ver la verbena,
y a meterme en la cama después.

Julián (Grupo 1)

¿Y por qué no has venido conmigo,
cuando tanto te lo supliqué?

Susana (Grupo 2)

Porque voy a gastarme en botica
lo que me has hecho tú padecer.

*De La Vega, R., & Bretón, T. (1894). La verbena de la Paloma [Zarzuela]. Estreada no Teatro Apolo, Madrid.

Practica co resto da clase a cantar empregando este fragmento como acompañamento:

audio/mpeg

Fíxate que hai 2 compases de introdución e logo a melodía comeza en anacruse.

Aquí tes a partitura completa para que poidas seguir a lectura coas notas. Preme para descargala.

## Lectura facilitada

Imos cantar a canción "¿Dónde vas con mantón de Manila?".

A clase estará dividida en dous grupos.

Un grupo canta a voz de Julián e o outro grupo canta a voz de Susana.

## Audio

audio/mpeg

# Súmalle instrumentos

Agora que dominas a melodía principal é hora de acompañala coa frauta e os instrumentos de láminas de madeira. Preme no carrusel para acceder ás diferentes partituras.

## ¿Dónde vas con mantón de Manila? - Guión

## ¿Dónde vas con mantón de Manila? - Frauta

## ¿Dónde vas con mantón de Manila? - Carillón

## ¿Dónde vas con mantón de Manila? - Xilófono soprano

## ¿Dónde vas con mantón de Manila? - Xilófono alto

## ¿Dónde vas con mantón de Manila? - Xilófono baixo

## Audio

audio/mpeg

# Ensaia

Podes practicar con estes arquivos de son:

Velocidade normal (100)

audio/mpeg

Un pouco máis lento (80)

audio/mpeg

## Audio

audio/mpeg

# Para perfeccionalo

Esta zarzuela pode soar moito mellor se lle engadimos algún instrumento de percusión de altura indeterminada. Pensa nun instrumento que poida encaixar coa obra e inventa un ostinato rítmico dun compás.

Escríbeo empregando a ferramenta Musescore. A continuación tes o arquivo que debes descargar, abrir e modificar:

Descarga

Unha vez modificado lembra poñerlle o teu nome, expórtao a PDF e entrégao na tarefa da aula virtual.

Aquí tes un exemplo:

Escolle un ostinato para cada personaxe e grava a interpretación co grupo cantando e tocando os ostinatos.

## Lectura facilitada

Inventa un ostinato rítmico dun compás. Fíxate no exemplo.

Escríbeo no programa Musescore.

Garda o arquivo co teu nome. Expórtao a PDF e súbeo á aula virtual.

## Audio

audio/mpeg

## Reto

Esta peza formará parte do vídeo do reto final.

Grava a interpretación da voz xunto cos ostinatos seleccionados empregando unha das bases musicais no apartado "Ensaia".

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)