3.1 Cousas que nos cortan a lingua

Glosario

Prexuízo lingüístico

Definición:: Opinión negativa, falsa ou discriminatoria sobre unha maneira de falar. Aparece cando alguén critica un acento, unha variedade dialectal, unha palabra ou unha estrutura porque “non é correcta” ou “non soa culta”. Os prexuízos poden facer que as persoas sintan vergoña e deixen de usar a súa fala propia.
Exemplo:: Pensar que por dicir ghato es menos culto é un prexuízo lingüístico.

Variedade dialectal

Definición:: Maneira propia de falar unha lingua nun territorio. Inclúe palabras, pronunciacións, expresións e xiros que identifican unha zona concreta. Todas as variedades teñen o mesmo valor e forman parte da riqueza dunha lingua.
Exemplo:: A variedade dialectal do galego da montaña de Lugo di pantalois e non pantalóns.

A diversidade ábrenos as ás

Moitas persoas en Galicia senten que lles cortan as ás cando non se ven libres para falar o galego tal e como se fala no seu lugar, porque “non é a norma” ou porque alguén lles dixo que non é “galego ben falado”. Estes prexuízos lingüísticos fan que as variedades dialectais, que tanto enriquecen a nosa lingua e a nosa cultura, se perciban, de maneira inxusta, como algo negativo.

Hoxe queremos abrir as ás e falar galego como nos nace: o da casa, o da aldea, o do barrio, o da contorna e o da xente que somos. Aproveitamos tamén para coñecer e valorar a enorme diversidade de variedades dialectais que existen en Galicia, porque todas forman parte do noso patrimonio e todas teñen o mesmo valor. E ese valor é incalculable.

Lectura facilitada

En Galicia hai persoas que non poden falar en galego sempre que queren.

Ás veces non se ven seguras para facelo e senten que lles cortan as ás.

Iso pode pasar porque non o falan coma as outras persoas.

Tamén pode pasar que non sexa a lingua que máis se fala.

Ou ás veces alguén lles di que non falan ben.

Quizais lles dixeron que o seu galego non está ben falado.

Os prexuízos lingüísticos son os pensamentos que fan criticar alguén por como fala.

Ademais o galego non se fala igual en todas as partes.

Pasa o mesmo con todas as linguas.

Estas diferenzas chámanse variedades dialectais.

A algunhas persoas non lles gusta o galego de certos lugares.

Iso tamén é un prexuízo lingüístico.

As variedades dialectais enriquecen a nosa lingua.

Pero hai quen pensa que as variedades dialectais son negativas.

Hoxe queremos abrir as ás e falar galego como queiramos.

Falar galego coma na nosa casa.

Falar galego coma na nosa aldea ou no noso barrio.

Así aproveitamos para coñecer a enorme diversidade de variedades dialectais de Galicia.

Todas esas variedades son o noso patrimonio e todas teñen valor.

Un valor incalculable.

Audio

Apoio visual

{"id":"a5f40fc6-bfcd-458f-8065-17d0dc351795","title":"Que imos aprender?","mindmap":{"root":{"id":"f1651620-3b44-48fe-a7d1-4ad4c28d5711","parentId":null,"text":{"caption":"Que imos aprender?","font":{"style":"normal","weight":"bold","decoration":"none","size":28,"color":"#000000"}},"offset":{"x":0,"y":0},"foldChildren":false,"branchColor":"#000000","children":[{"id":"1943ff4d-eb5d-41a8-8d3c-ef909d3e9030","parentId":"f1651620-3b44-48fe-a7d1-4ad4c28d5711","text":{"caption":"Principais trazos fonéticos e morfolóxicos dos bloques e áreas lingüísticas.","font":{"style":"normal","weight":"bold","decoration":"none","size":23,"color":"#000000"}},"offset":{"x":-283,"y":-61},"foldChildren":false,"branchColor":"#4699d9","children":[{"id":"63db3265-51c6-4ba6-ac8a-ccf8e6763bbb","parentId":"1943ff4d-eb5d-41a8-8d3c-ef909d3e9030","text":{"caption":"A riqueza dialectal do galego","font":{"style":"normal","weight":"bold","decoration":"none","size":19,"color":"#000000"}},"offset":{"x":-193,"y":220},"foldChildren":false,"branchColor":"#36d944","children":[]}]}]}},"dates":{"created":1779360278630,"modified":1779361215128},"dimensions":{"x":4000,"y":2000},"autosave":false}

Bloques dialectais

com/watch?v=wU0JleOfZhg

Galicia

Trazos dialectais do galego

1. Gheada

Pronunciación aspirada do g (/g/) inicial ou intervocálica, soando como unha gh suave.
Exemplos: gato → ghato, auga → augha.
É un trazo característico do bloque occidental e parte do central.

2. Seseo

Seseo explosivo (ou inicial)
Definición: Prodúcese cando o son /θ/ (z, c- e c-i) se pronuncia como /s/ ao inicio dunha sílaba.
Exemplos:

cero → “sero”
cea → “sea”
zapato → “sapato”

👉 É o tipo de seseo máis común na zona da costa do bloque occidental.

Seseo implosivo (ou final)
Definición: Prodúcese cando o son /θ/ se pronuncia como /s/ ao final dunha sílaba, antes dunha consoante ou ao final de palabra.
Exemplos:

dez casas → “des casas”
luz → “lus”
👉 Este tipo de seseo aparece no bloque occidental e central.

3. Cheísmo e teísmo

Teísmo
Usar o pronome “te” cando en galego estándar correspondería “che”.
Exemplo: “Díxenche que viñeras” en vez de “Dixente que viñeras”.
É un trazo dialectal común nalgunhas zonas do bloque oriental galego.

Cheísmo
Usar “che” cando correspondería “te”.
Exemplo: “Non che vexo” en vez de “Non te vexo”.
Moita presenza na área Fisterrá do bloque occidental.