# 3.4. Navega con seguridade e eficacia

# Anda polo seguro!

O primeiriño de todo, tes que fixarte na dirección web da páxina na que estás a navegar. Porén, que é iso e onde se mira?

As casas onde vive a xente teñen unha dirección postal única, é dicir, o nome dunha rúa e un número. Deste xeito, o carteiro ou a carteira pode traernos cartas e paquetes.

En Internet pasa algo similar. As páxinas web tamén teñen unha dirección única que se coñecen como URL.

Se picas co rato na parte superior da barra de busca, aparece a URL. Asegúrate que a páxina web comece por HTTPS. Por exemplo: https://www.uvigo.gal/es.

Isto quere dicir que estás a navegar por unha páxina segura, onde os teus datos están protexidos. Do contrario, DESCONFÍA, non é unha páxina segura.

## Lectura facilitada

Primeiro fíxate na dirección web.

As páxinas de Internet, teñen todas unha dirección única.

Esta dirección chámase URL.

Esta dirección ten que comezar por HTTPS.

Si é a si, quer dicir que estás nunha páxina segura.

Se non comeza por HTTPS, desconfía.

## Audio

audio/mpeg

## Busca o cadeado de seguridade

As direccións web dos recursos e páxinas mostran un cadeado no campo URL.

Isto indícache que é un lugar web seguro. Os teus datos non se compartirán.

## Conselliños

## Consulta webs educativas

Intenta visitar páxinas web coñecidas. De universidades, de colexios, de gobernos, webs de xornais ou de canais de televisión ou radio.

## Antes de rexistrarte

Antes de pór os teus datos nunha web, asegúrate que é unha web fiable.

Algúns elementos como carteis de cores que alumean incesantemente, anuncios con descontos esaxerados de produtos, publicidade confusa, son indicacións de que o sitio non é seguro.

## Busca o cadeado e HTTPS

Fíxate que teña cadeado e que comece por https://.... Do contrario pode ser unha páxina maliciosa. Coidado!

## Día da Internet segura

O Día de Internet Segura é un evento impulsado desde 2004 pola Comisión Europea para promover un uso seguro e responsable das tecnoloxías dixitais, especialmente entre menores e mocidade. Na actualidade celébrase en 180 países.

A mellor maneira de fomentar un uso seguro de internet é mediante a formación e a concienciación, como as que podes atopar en ciberseguridadegalicia.gal

Xunto con novas de interese sobre ciberseguridade e protección de datos persoais, neste portal web podes atopar os seguintes recursos sobre estas temáticas:

| Infografías
| Vídeos
| Carteis informativos
| Videoconsellos

Ademais, o teléfono gratuíto do Incibe, o 017 está dispoñible todos os días do ano de 8:00 a 23:00 para proporcionar atención e axuda nos temas relacionados coa seguridade na vida dixital persoal.

A nivel estatal, o Instituto Nacional de Ciberseguridade tamén pode axudarche e achegarche información:

OSI (Oficina de Seguridade do Internauta)

# Coñeces o que é a propiedade intelectual?

Sabes que invento é a imaxe que estás a ver?

Si, é o motor dunha locomotora a vapor.

As persoas, coas súas investigacións e os seus inventos crean: produtos, cancións, libros, ideas, cadros...

Para protexer as novas ideas destas persoas, creouse a propiedade intelectual.

A propiedade intelectual son as leis que protexen as novas creacións que fan as persoas.

Estas creacións poden ser: ideas, obras de narrativa, logotipos, símbolos... e divídense en varios tipos de propiedades. Pica no seguinte botón para velos.

## Audio

audio/wav

## Tipos de propiedade intelectual

## Dereitos de autor

Protexen os creadores e creadoras de novelas, artigos dixitais, contos, cadros, imaxes, películas...

Por exemplo se ti escribes un libro ou fas unha boa fotografía, ninguén pode usar parágrafos do libro sen o teu permiso e tampouco pode publicar a túa foto sen o teu permiso.

## Patentes

É un documento oficial que protexe inventos.

Se ti inventas, por exemplo, un novo instrumento podes rexistrar o instrumento e obter a patente para que ningúen o poida facer igual ca ti ou usando o teu método.

## Marcas rexistradas

Protexen: nomes, títulos, selos ou logotipos, é dicir, a imaxe da marca dun produto

Por exemplo, un debuxo coas iniciais dunha empresa á que representa é un logotipo, non pode ser usado por outra empresa para facer outro deseño para un logotipo.

## Que podes facer ti

Para respectar a propiedade intelectual das persoas creadoras, ti podes:

## Cita a fonte

Cando fagas algún traballo e collas algunha imaxe de Internet, non olvides escribir ao final a fonte ou autoría onde a atopaches.

## Dá crédito

Se sacas información dun traballo publicado por outra persoa, tamén debes dar crédito, é dicir, debes escribir os datos do autor ou autora do traballo.

## Fai o teu propio contido orixinal

Escribe os teus propios parágrafos, fai os teus propios debuxos e crea as túas propias presentacións.

Esta é a mellor forma de faceres un traballo orixinal e único.

## Pide permiso

Se queres usar algún contido que non sexa teu, coma un anaco dun podcast ou un vídeo, pide antes permiso ao autor ou á autora.

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)