# 3.5. Quinta parada: Piamonte italiano (Continental-mediterráneo e montaña)

## Glosario

## Miolo

Definición:

Substancia branda interior do pan. Tamén se utiliza para nomear a parte interior e mol dos ósos.

Exemplo:

O crebaosos aliméntase do miolo dos ósos doutros animais.

## Polinizar

Definición:

Fecundación dunha flor mediante o paso do pole do estame en que se produciu, ao pistilo para dar orixe ao froito.

Exemplo:

O vento, as abellas e algúns outros insectos son os responsables da polinización das flores.

# Ler

## A viaxe

Parece que viaxaras cara o solpor na procura do sol xa que a luz do día vólvese cada vez máis intensa. Nesta ocasión o bambeo da viaxe co compás máxico foi moito máis suave. Incluso podes entreabrir algo os ollos e observas que o compás máxico te indica dirección oeste.

Por fin os teus pes pisan terra.

Percibes unha agradable e familiar brisa cálida sobre a túa pel.

## Guía da viaxe

Unha persoa achégase cara ti camiñando tranquilamente por un sendeiro. Agardas con paciencia a que se aproxime máis e podes ver que leva roupa de traballo de campo. Uns guantes grosos e unhas tesoiras de podar nunha man e a cabeza cuberta cun chapeu de palla.

- Ciao! eu son Andrea e guiareite esta vez, así que... parabéns por chegar ao Piamonte! - comeza amablemente.

- Ciao? pero se acabo de chegar! - replicas con estrañeza.

- Non me estaba despedindo! - aclara enseguida - Estás en Italia e aquí saudamos e despedímonos coa mesma palabra: Ciao.

Respiras con alivio. Sería unha mágoa ter que marchar sen coñecer máis a fondo esta rexión tan bonita!

## O biótopo

No Piamonte hai moitos biótopos diferentes, como montañas, chairas, vales e lagos. Estes últimos drenan as súas augas ao río Po, que nace na cordilleira dos Alpes e é o máis importante de Italia.

O clima tamén é moi diverso. Na súa meirande parte ten clima continental como na meirande parte de Europa con moita diferenza de temperatura entre inverno e verán. Pero a proximidade do mar Mediterráneo suaviza as temperaturas na costa volvendo máis cálidos os invernos e refrescando os veráns o que se denomina clima mediterráneo.

Porén, tamén nas cordilleiras o clima é de alta montaña!

## A biocenose

Con esta diversidade no biótopo tamén a biocenose é moi variada!

Na montaña podes atopar cervos alpinos aproveitando os pastos do pé, cabras montesas nas zonas máis altas ou crebaosos que dominan todo o territorio coa súa capacidade de voar ata nas zonas máis altas desde onde deixar caer ás súas presas para romperlles os ósos e alimentarse dos seus miolos.

Pero non só nas montañas abunda a vida... No val do río Po tamén temos moita fauna na que destacan os pequenos roedores e animais polinizadores que axudan a que os nosos cultivos prosperen.

Un destes polinizadores e a bolboreta Apolo. As súas cores, e o seu tamaño fan que sexan unha bolboreta moi rechamante.

A magoa é que ultimamente se atopa en perigo de extinción así que terías moita sorte de atopar algunha pousada polos nosos prados!

## Os medios de transporte

— Nestas zonas, tamén adaptamos o transporte ao terreo polo que debemos desprazarnos.

Ademais de todos os transportes que podes coñecer, seguramente chamarante a atención algúns outros que son típicos das zonas de montaña como o funicular, a telecadeira e os teleféricos.

Ao principio pode ser que te parezan moi semellantes, pero se te fixas ben, verás que aínda que todos serven para desprazarse por lugares de montaña, o funicular serve para desprazarse por terreos con gran pendente e a telecadeira e o teleférico axudan a salvar grandes desniveis.

O lugar no que máis frecuentemente atoparás as telecadeiras é nas estacións de esquí, nas que tamén hai remontes aos que os esquiadores se deben agarrar para subir as pistas.

## A pegada ecolóxica humana

— A que vos dedicades? — preguntas con curiosidade.

— Nesta zona do val do Po decidámonos ao cultivo da uva e á elaboración de produtos derivados coma o viño, o mosto, marmeladas... Agora mesmo cóllesnos no medio da poda. Quitámoslles ás vides todo o que lle dea sombra aos acios na primavera. As uvas precisan de sol e calor para madurar mellor.

Aínda que cada vez máis viticultores practican un cultivo sostible e ecolóxico, outros aínda utilizan praguicidas para evitar perder os cultivos por culpa de pragas como o fungo mildiu. Pero o uso destes produtos afectan á cadea alimentaria e moitas especies víronse afectadas.

De feito, a poboación dalgúns animais da nosa rexión coma o crebaosos ou a bolboreta Apolo están tendo un crecemento negativo debido ao cambio climático e a diminución da biodiversidade.

## Despedida

Agradeces todo o aprendido e con todas as fotografías postas a recado na túa mochila, bota man ao peto para agarrar con forza o compás e seguir a túa viaxe.

## Lectura facilitada

## A viaxe

Parece que viaxas seguindo o solpor, buscando o sol.

A luz faise cada vez máis intensa.

Esta vez o movemento do compás máxico é máis suave.

Incluso podes entreabrir os ollos e ves que che indica dirección oeste.

Finalmente, pousas os pés na terra. Notas unha brisa cálida e agradable sobre a túa pel.

## Guía da viaxe

Unha persoa achégase cara ti por un camiño.

Viste roupa de traballo no campo: luvas grosas, tesoiras de podar na man e un sombreiro de palla na cabeza.

— Ciao! Eu son Andrea e vou ser a túa guía nesta ocasión.

Parabéns por chegar ao Piamonte! — di amablemente.

— Ciao? Pero se acabo de chegar! — contestas confuso.

— Non me estaba despedindo! — explica enseguida.

— En Italia, usamos "ciao" tanto para saudar como para despedirnos.

Respiras fondo.

Sería unha mágoa ter que marchar sen coñecer mellor esta fermosa rexión!

## O biótopo

No Piamonte hai moitos biótopos distintos, como montañas, chairas, vales e lagos.

Estes lagos desembocan no río Po, que nace nos Alpes e é o máis importante de Italia.

O clima tamén é variado.

A maior parte do Piamonte ten clima continental, típico de Europa.

Neste clima hai grandes diferenzas de temperatura entre o inverno e o verán.

Pero preto do mar Mediterráneo, as temperaturas son máis suaves: os invernos son cálidos e os veráns frescos.

Este tipo de clima continental chámase mediterráneo.

As montañas teñen un clima propio que se chama clima de alta montaña.

## A biocenose

A biocenose tamén é moi variada!

Nas montañas hai cervos alpinos, e cabras montesas nas zonas altas.

Os crebaosos son paxaros que voan moi alto e deixan caer ósos para rompelos e comer os miolos.

Pero non só hai vida nas montañas.

No val do río Po viven pequenos roedores e moitos animais polinizadores que axudan aos cultivos.

Un polinizador especial é a bolboreta Apolo.

As súas cores e o seu tamaño fan que sexa moi rechamante, pero está en perigo de extinción, así que teriamos moita sorte de atopar unha.

## Os medios de transporte

— Aquí adaptamos o transporte ao terreo.

Ademais dos vehículos normais, nas montañas usamos funiculares, telecadeiras e teleféricos.

— Ao principio parecen similares — explica Andrea — pero o funicular serve para subir por terreos con moita pendente, mentres que a telecadeira e o teleférico axudan a superar grandes desniveis.

As telecadeiras son máis comúns nas estacións de esquí, onde tamén hai remontes para que os esquiadores poidan subir as pistas.

## A pegada ecolóxica humana

- A que vos adicades? — preguntas curioso.

— No val do Po cultivamos uvas para facer viño, mosto, marmeladas e moitas cousas máis.

— Agora mesmo estamos podando as vides para que os acios reciban sol e calor na primavera.

Andrea continúa:

— Moitos viticultores prefiren ter cultivos sostibles e ecolóxicos, pero outros seguen usando praguicidas para protexerse de pragas como o mildiu.

— Estes produtos afectan á cadea alimentaria e á biodiversidade.

Por exemplo, o crebaosos e a bolboreta Apolo están a sufrir un descenso na súa poboación debido ao cambio climático e á contaminación.

## Despedida

Dáslle as grazas a Andrea por todo o aprendido.

Coas fotos gardadas con coidado na túa mochila, metes a man no peto, agarras o compás máxico con forza e preparas a túa próxima aventura.

## Audio

## A viaxe

Viaxe
audio/mpeg
Piamonte-Viaxe

## A guía

Guía
audio/mpeg
Piamonte-Guía

## O biotopo

Biotopo
audio/mpeg
Piamonte-Biotopo

## A biocenose

Biocenose
audio/mpeg
Piamonte-Biocenose

## Os medios de transporte

Transporte
audio/mpeg
Piamonte-Transporte

## A pegada ecolóxica

Pegada ecolóxica
audio/mpeg
Piamonte-Pegada ecolóxica

## Despedida

Despedida
audio/mpeg
Piamonte-Despedida

## Apoio visual

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)