# Créditos e descarga

#

Título | A natureza en xogo
Descrición | Este REA propón a organización dun obradoiro por equipos para a construción de xogos de mesa elaborados polo alumnado sobre contidos da área de Ciencias da Natureza de 5º de E. Primaria, relacionados coa clasificación e organización dos seres vivos. Ao longo do REA o alumnado recompilará datos para crear fichas técnicas para o xogo.
Persoas elaboradoras | María Jesús Pazos Mosquera Beatriz Permuy Martínez Lidia Rodríguez Ruiz
Organización | Dirección Xeral de Ordenación e Innovación Educativa. Consellería de Educación, Ciencia, Universidades e Formación Profesional. Xunta de Galicia.
Licenza | Licenza Creative Commons Recoñecemento Non comercial Compartir igual 4.0
Identificación | "A natureza en xogo"; ISSN (web): 3101-0040

Este contido foi creado con eXeLearning, o editor libre e de fonte aberta deseñado para crear recursos educativos.

# Versión

Elaborado por: | Dirección Xeral de Ordenación e Innovación Educativa. Consellería de Educación, Ciencia, Universidades e Formación Profesional. Xunta de Galicia.
Versión: | 01 | Data de publicación: | Xullo 2025 | Primeira versión

# Créditos dos recursos incorporados a este REA

## Páxina 1

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Portada (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 2

Pictograma de ARASAAC

## Páxina 3

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Ramona, a científica máis molona (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 4

Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Colaborar (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 5

Elaboración (proxecto cREAgal) a partir de pictogramas de ARASAAC. Reciclaxe (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) a partir de pictogramas de ARASAAC. Ficha técnica (CC BY-NC-SA 4.0)
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Obxectivos (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 6

Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC

## Páxina 7

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. O diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 8

Pictograma de ARASAAC

## Páxina 9

Pictograma de ARASAAC
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Os xogos de mesa (CC BY 3.0)

## Páxina 10

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Sobre e tarxetas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Formar equipos (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 11

Autoría descoñecida. Pan con mofo (CC 0 1.0)
Pictograma de ARASAAC
Obra derivada (proxecto cREAgal) de 2004 Heart Wall, de OpenStax College baixo licenza CC BY 3.0. Tecido corazón (CC BY-NC-SA 4.0).
Pictograma de ARASAAC
Brbbl at nl.wikipedia. Diafragma ademhaling (CC BY-SA 3.0)
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Protista (CC BY-NC-SA 4.0)
Dr Mary Gillham Archive Project. Marine algae, Sargassium (light). Darker like Cystoceira. Isle Michele (CC BY 2.0)
Proyecto Agua. AMOEBA, UNA CONOCIDA DESCONOCIDA (CC BY-NC-SA 2.0)
Autoría descoñecida. Caracol (CC0 1.0)
Obra derivada (proxecto cREAgal) de Prokaryote Cell, de Mariana Ruíz Villarreal, baixo licenza de dominio público. Bacteria (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Planta (CC BY-NC-SA 4.0)
Autoría descoñecida. Tartaruga (CC0 1.0)
Pictograma de ARASAAC

## Páxina 12

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 13

Pictograma de ARASAAC

## Páxina 14

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Pregunta (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Elementos dos xogos (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Taboleiros (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fichas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Tarxetas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fichas técnicas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Dados (cREAgal (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Os xogos de mesa (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Partes dos xogos (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 15

Elaboración propia (proxecto cREAgal) a partir de pictogramas de ARASAAC. Ficha técnica (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) a partir de pictogramas de ARASAAC. Taboleiro e ficha técnica (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. O tema do xogo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. A tarefa do xogo (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 16

Pictograma de ARASAAC
Obra derivada (proxecto cREAgal) de Openstax baixo licenza CC BY 4.0. Comparación tamaño (CC BY-NC-SA 4.0)
Proyecto Agua. AMOEBA, UNA CONOCIDA DESCONOCIDA (CC BY-NC-SA 2.0)
Autoría descoñecida. Ardilla (CC0 1.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Os seres vivos (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Unicelulares e pluricelulares (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 17

Pictograma de ARASAAC
Domdomegg. Simple diagram of plant cell (blank) (CC BY 4.0)
Pictograma de ARASAAC
Elaboración propia (proxecto cREAgal) a partir de Mariana Ruiz Villarreal, Prokaryote DNA-it, baixo licenza CC BY SA 3.0 , e Sponk, Tryphon, Magnus Manske, User:Dietzel65, LadyofHats (Mariana Ruiz), Radio89, Eukaryote DNA-pt-br baixo licenza CC BY 3.0. Célula procariota e eucariota. (CC BY-SA 3.0)
Obra derivada (proxecto cREAgal) de Differences between simple animal and plant cells (es) de Domdomegg, baixo licenza CC BY 4.0. Célula vexetal e animal (CC BY-NC-SA 4.0)
Obra derivada (proxecto cREAgal) de Animal cell no text de Mariana Ruiz Villarreal , en Dominio Público . Célula animal (CC BY-NC-SA 4.0)
Obra derivada (proxecto cREAgal) de Mariana Ruiz Villareal, Plant cell structure no text en Dominio Público. Célula vexetal (CC BY-NC-SA 4.0)
Pictograma de ARASAAC
Mariana Ruiz Villareal. Animal cell no text (Dominio público)
Mariana Ruiz Villareal. Plant cell structure no text-2 (Dominio público)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. A célula (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Tipos de células (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Célula animal (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Célula vexetal (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 18

Obra derivada (proxecto cREAgal) de Mikael Häggström, Parts of a light microscope (english), baixo licenzaCC0 1.0. Partes do microscopio (CC BY-NC-SA 4.0)
XeoClip. Partes do microscopio (galego). Nivel 1º ESO (CC BY 3.0)

## Páxina 19

Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Funcións vitais (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Estrela de mar (CC BY-NC-SA 4.0)
Pictograma de ARASAAC
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Funcións vitais (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 20

Obra derivada (proxecto cREAgal) de Laia Marínez M, Cos-huma-nivells-organitzacio-es Cos-huma-nivells-organitzacio-es , baixo licenza CC BY SA 4.0. Niveis de organización dun organismo (CC BY-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Niveis de organización celular (CC BY-NC-SA 4.0)
Pictograma de ARASAAC
Scientific animations. Types Of Muscle (CC BY SA 4.0)
Josinho. Latidos (Dominio Público)
LadyofHats. Circulatory System no tags (Dominio Público)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Niveis de organización (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 21

Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Os reinos (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 22

Raquelarollanoleo. Cadena tròfica (CC BY-SA 3.0)
Pictograma de ARASAAC
Autoría descoñecida. Cervos (CC0 1.0)
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Estrela de mar (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Esquema animais vertebrados (CC BY-NC-SA 4.0)
Autoría descoñecida. León (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Camaleón (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Pitiño (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Ra (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Peixe (CC0 1.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Esquema animais invertebrados (CC BY-NC-SA 4.0)
Autoría descoñecida. Esponxa de mar (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Augarmares (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Corais (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Ourizo de mar (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Estrela de mar (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Verme de lume (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Miñoca (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Lura (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Ostra (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Caracola de mar (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Formiga (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Araña (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Cangrexo (CC0 1.0)
Autoría descoñecida. Cempés (CC0 1.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Formas de clasificar (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Animais vertebrados (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Invertebrados (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 23

Perger R, Rubio GD (2020) Sympolymnia, a new genus of Neotropical ant-like spider, with description of two new species and indirect evidence for transformational mimicry (Araneae, Salticidae, Simonellini). Zoosystematics and Evolution 96(2): 781-795. Habitat types (CC BY 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Follas verdes (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Musgo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fento (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Árbore (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Camelio (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Reino vexetal (CC BY-NC-SA 4.0)
Pictograma de ARASAAC

## Páxina 24

Armusaofficial. Group of mangrove trees compressed together forming a small mangrove forest (CC BY-SA 4.0)
Pictograma de ARASAAC
smaller.pathological.ca. Baking yeast, 600x (CC BY 2.0)
Jusotil_1943. Moho verde en cítricos (Penicillium digitatum) (CC0 1.0)
Javier Pais. Setas (CC BY 2.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Reino dos fungos (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 25

Pictograma de ARASAAC
Autoría descoñecida. Algas (CC0 1.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Reino protista (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 26

Pictograma de ARASAAC
Ecoddington14. Binary Fission 2 (CC BY-SA 3.0)
Janice Haney Carr. Pseudomonas, en dominio público.
Autoría descoñecida. Bacterias (CC0 1.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Monera (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 27

Tmaximumge. virus (CC0 1.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Virus (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 28

Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC

## Páxina 29

Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Elaboración propia (proxecto cREAgal), a partir de smaller.pathological.ca. Baking yeast, 600x baixo licenza CC BY 2.0. Lévedos do pan ao microscopio (CC BY-NC-SA 4.0)
smaller.pathological.ca. Baking yeast, 600x (CC BY 2.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Material (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Lévedo en auga (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Lévedo en botella (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Burbullas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Globo e botella (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Globo inchado (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Globos de cores (CC BY-NC-SA 4.0)
Jeff Peterson. balloons filled with CO2 from yeast (CC BY 2.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Lévedos (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Investigar lévedos (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 30

Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Scientific animations. Types Of Muscle (CC BY SA 4.0)
Pictograma de ARASAAC
Obra derivada (proxecto cREAgal) de pictograma de ARASAAC. Aparello respiratorio (CC BY NC SA 4.0)
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC

## Páxina 31

Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diagrama de fluxo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diagrama de fluxo de exemplo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Xogos dixitais (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Primeiros pasos con Scratch (CC BY 3.0)

## Páxina 32

Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Xogo de curiosidades (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Curiosidades dos seres vivos (CC BY 3.0)

## Páxina 33

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Bloques de Scratch (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Xogo de clasificar (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). VID CIN 5PRI REA01 xogoseresvivos V01 (CC BY 3.0)

## Páxina 34

Pictograma de ARASAAC
Elaboración propia (proxecto cREAgal) a partir de pictogramas ARASAAC. Ficha para idea de materiais (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Algúns materiais para crear xogo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Bolsa de xogo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Construír o xogo (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 35

Elaboración propia (proxecto cREAgal) a partir de pictogramas de ARASAAC. Modelo taboleiro (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Tapóns (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Tapóns (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Botóns (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Recortes (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) a partir de pictogramas de ARASAAC. Cartas de animais (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Ideas para o xogo (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 36

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 37

Pictograma de ARASAAC

## Páxina 38

Pictograma de ARASAAC
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. A sesión de xogos (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 39

Pictograma de ARASAAC

## Páxina 40

Pictograma de ARASAAC

## Páxina 41

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 42

Pictograma de ARASAAC
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Conclusións (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 43

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Resumo do reto (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Esquema (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. Resumo do tema (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 44

## Páxina 45

## Páxina 46

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 47

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 48

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Documento resumo para descargar (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 49

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Logo de cREAgal (CC BY-NC-SA 4.0)

Recursos complementarios

- Os símbolos pictográficos identificados como Pictograma de ARASAAC son propiedade do Goberno de Aragón e foron creados por Sergio Palao para ARASAAC (http://www.arasaac.org) , que os distribúe baixo licenza Creative Commons BY-NC-SA.
- Xeración de voz sintética co uso do modelo "Celtia" do Proxecto Nós (nova xanela) , licenza Apache License, Version 2.0 (nova xanela). Magariños, Carmen. 2023. Nos_TTS-celtia-vits-graphemes. URL: https://huggingface.co/proxectonos/Nos_TTS-celtia-vits-graphemes (nova xanela).

# Aquí tes o ficheiro fonte para editar este REA

- Este REA publicouse baixo Licenza Creative Commons Recoñecemento Non comercial Compartir igual 4.0, o que significa que tes a posibilidade de usalo, descargalo, redistribuílo e modificalo para adaptalo ás túas necesidades.

- Segue estes pasos para usar/redistribuír/modificar este REA:

1. Descarga o ficheiro fonte. Con isto tes o recurso orixinal en formato de edición.

2. Modifícao usando eXeLearning.

3. Se aínda non o tes, descarga e instala o estilo cREAgal con fases.

4. En caso de modificalo, tes que recoñecer a autoría e publicalo coa mesma licenza (CC BY-NC-SA).

Podes usar esta cita para facer referencia a cREAgal:

Este REA é unha adaptación do recurso orixinal "A natureza en xogo" do proxecto cREAgal da Consellería de Educación, Ciencia, Universidades e Formación Profesional da Xunta de Galicia baixo a licenza de CC BY-NC-SA.

Descargar o ficheiro .elp

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)