Mr. Augustus Bedloe era singularmente alto e delgado, moi curvado. Tiña membros excesivamente longos e descarnados, a fronte ancha e alta, a pel absolutamente pálida, a boca grande e flexible. Tiña unha profunda melancolía. Os seus ollos eran de tamaño anormal, grandes e redondos como os do gato. Tamén as pupilas con calquera aumento ou diminución de luz sufrían unha contracción ou unha dilatación como a que se observa na especie felina.
Facía moito tempo que lle atendía un médico chamado Templeton, un vello cabaleiro duns setenta anos, a quen coñecera en Saratoga e cuxos coidados lle proporcionaran grande alivio. O resultado foi que Bedloe, home rico, fixera un arranxo co doutor Templeton, polo cal este último, mediante un xeneroso pagamento anual, consentiu en consagrar o seu tempo e a súa experiencia médica ao coidado exclusivo do enfermo.
O temperamento de Bedloe era excitable e exaltado no máis alto grao. A súa imaxinación mostrábase singularmente vigorosa e creadora, e sen dúbida sacaba forzas adicionais do uso habitual da morfina, que inxería en gran cantidade e sen a cal lle resultaba imposible vivir. Non comía nada antes de mediodía, e logo saía só ou acompañado por un can, nun longo paseo pola cadea de salvaxes e sombrías outeiros que se alzan cara ao sueste de Charlottesville e son honradas co título de Montañas Escabrosas.
Un día escuro, quente, con néboa de fins de novembro, Mr. Bedloe partiu como de costume, cara aos outeiros. Transcorreu o día, e non volveu.
A iso das oito da noite apareceu de improviso, máis exaltado que de costume. O seu relato da expedición e dos acontecementos que o detiveran foi en verdade singular.
-Recordarán vostedes -dixo- que eran arredor das nove da mañá cando saín de Charlottesville. De inmediato dirixín os meus pasos cara ás montañas e, a iso das dez, entrei nunha garganta completamente nova para min. Seguín as revoltas deste paso con grande interese.
Tan densa era a bruma, que en ningún momento puiden ver a máis de doce iardas no sendeiro que tiña diante. Este sendeiro era sumamente sinuoso e, como non se podía ver o sol, pronto perdín toda idea da dirección en que andaba.
Absorto camiñei durante varias horas, durante as cales a néboa espesouse arredor de min ata tal punto que á fin me vin obrigado a buscar ás apalpadelas o camiño. E entón unha indescritible inquietude apoderouse de min, unha especie de vacilación nerviosa, de tremor. Temín camiñar, non fose precipitarme nalgún abismo.
Recordaba, ademais, estrañas historias sobre esas Montañas Escabrosas, sobre unha raza estraña e fera de homes que ocupaban as súas fragas e as súas cavernas. De improviso detivo a miña atención o forte redobre dun tambor.
O meu asombro foi por suposto extremado. Un tambor neses outeiros era algo descoñecido. Pero entón xurdiu unha fonte de interese e de perplexidade aínda máis sorprendente. Oíuse un estraño son de cascabel e ao instante pasou como unha exhalación, lanzando un alarido, un home case espido de rostro escuro. Levaba nunha man un instrumento composto por un conxunto de aros de aceiro, e sacudíaos vigorosamente ao correr. Apenas desaparecera na néboa cando, coa boca aberta e os ollos escintilantes, se precipitou unha enorme besta. Non podía equivocarme acerca da súa natureza. Era unha hiena.
A vista deste monstro, en vez de aumentar os meus medos aliviounos, pois agora estaba seguro de que soñaba, e intentei espertar. Freguei os ollos. Berrei. Un pequeno manancial presentouse ante a miña vista e entón, deténdome, molleime as mans, a cabeza e o colo. Endereiteime convertido nun home novo e proseguín tranquilo e satisfeito o meu descoñecido camiño.
Extenuado polo exercicio sentei baixo unha árbore. A calor tornouse de pronto intolerable. A brisa estaba cargada dun estraño olor. Un murmurio baixo, continuo, chegou aos meus oídos, mesturado co murmurio peculiar de múltiples voces humanas.
Mentres escoitaba, un forte e breve refacho de vento disipou a néboa como por obra de maxia.
Atopeime ao pé dunha alta montaña e mirando unha vasta chaira pola cal serpeaba un maxestoso río.
Na beira deste río había unha cidade de aparencia oriental. As rúas parecían innumerables e cruzábanse irregularmente en todas direccións, pero eran máis ben pasadizos sinuosos que rúas. As casas eran estrañamente pintorescas. A cada lado había profusión de balcóns, galerías e minaretes fantasticamente tallados. Víanse por tódalas partes estandartes, elefantes con teas suntuosas, tambores, pendóns e lanzas. Das rúas baixaban ás beiras do río innumerables escaleiras que chegaban aos baños, mentres o río mesmo parecía abrirse paso con dificultade a través das grandes flotas de navíos moi cargados que se amontoaban ao longo e ao ancho da súa superficie. "Vostedes dirán agora, por suposto, que eu soñaba; pero non é así. O que vin o que oín, o que sentín, o que pensei, non era froito dun sono.
-Nisto non estou seguro de que se equivoque -observou o doutor Templeton-, pero continúe. Vostede ergueuse e descendeu á cidade.
-Levanteime -continuou Bedloe mirando ao doutor cun aire de profundo asombro-, levanteime como vostede di e descendín á cidade. No camiño atopei unha inmensa multitude que atestaba as rúas e se dirixía na mesma dirección, dando mostras en todos os seus actos da máis intensa excitación. De pronto, e por algún impulso inconcibible, experimentei un forte interese persoal no que estaba a suceder. Sentía que debía desempeñar un importante papel sen saber exactamente cal. Aparteime bruscamente, á présa por un sendeiro tortuoso, cheguei á cidade e entrei. Todo era alí tumulto, contenda. Un pequeno grupo de homes vestidos con roupas semiindias, semieuropeas, e comandado por cabaleiros de uniforme en parte británico, combatían en desvantaxe.
Uninme á parte máis débil, coas armas dun oficial caído, e loitei non sei contra quen, coa nerviosa ferocidade do desespero. Pronto fomos vencidos polo número e buscamos refuxio nunha especie de quiosco. Alí atrincheirámonos e por un momento estivemos seguros. Vin unha vasta multitude, en furiosa axitación, rodeando e asaltando un alegre pazo que dominaba o río. Entón, dende unha ventá superior dese pazo baixou un personaxe valéndose dunha corda feita cos turbantes dos seus serventes. Preto había un bote, no cal fuxiu á beira oposta do río.
Acosábannos coas súas lanzas e frechazos. As frechas imitaban o corpo dunha serpe ondulada e eran longas e negras con punta envelenada. Unha delas feriume na cabeza e caín. Unha instantánea e espantosa náusea invadiume ata morrer.
-Non pode vostede insistir agora -dixen, sorrindo- en que toda a súa aventura non foi un sono. Non se disporá a soster que está morto, ¿verdade?
Ao dicir estas palabras esperaba de parte de Bedloe algunha vivaz saída a xeito de réplica; pero, para asombro meu, vacilou, tremeu, púxose terriblemente pálido e permaneceu silencioso.
-Continúe! -dixo por fin con voz rouca.
-Durante varios minutos -proseguiu Bedloe- o meu único sentimento, a miña única sensación foi de escuridade, de nada, xunto coa conciencia da morte. Por fin a miña alma pareceu sufrir un violento e repentino choque, como de electricidade. Con el apareceu a sensación de elasticidade e de luz. Sentín a luz, non a vin. Por un instante pareceume que me erguía do chan. A multitude marchara. O tumulto cesara.
A cidade achábase en relativo repouso. Abaixo xacía o meu cadáver coa frecha na cabeza enormemente desfigurada. Pero todas estas cousas sentinas, non as vin. Algo parecía impulsarme a moverme e flotando fóra da cidade volvendo percorrer o sendeiro sinuoso polo cal entrara. Cando cheguei ao punto do barranco nas montañas onde atopara a hiena, experimentei de novo un choque; as sensacións de peso, de vontade, de substancia volveron. Recobrei o meu ser orixinal e dirixín ansioso os meus pasos cara a casa, pero o pasado non perdera a vivacidade do real, e nin sequera agora, nin sequera por un instante, podo obrigar ao meu entendemento a consideralo como un sono.
-Non o era -dixo Templeton cun aire de profunda solemnidade- Aquí está unha acuarela que lle debería haber mostrado antes, pero non o fixen porque ata agora impediumo un inexplicable sentimento de horror.
Miramos a figura que presentaba. Nada lle vin de extraordinario, pero o seu efecto sobre Bedloe foi prodixioso. Case se desmaiou ao velo. E non obstante era tan só un retrato, unha miniatura de milagrosa exactitude por certo un retrato das súas notables faccións. Polo menos isto foi o que pensei ao miralo.
-Advertirán vostedes -dixo Templeton- a data deste retrato. Aquí está, apenas visible, neste ángulo: 1780. Nese ano foi feito o retrato. Pertence a un amigo morto, a Mr. Oldeb, de quen fun moi íntimo en Calcuta. Entón tiña eu só vinte anos. A primeira vez que o vin Mr. Bedloe, a milagrosa semellanza existente entre vostede e a pintura foi o que me induciu a falarlle, a buscar a súa amizade e a chegar a un arranxo polo cal me convertín no seu compañeiro constante.
Nos detalles da súa visión entre os outeiros describiu vostede coa máis minuciosa exactitude a cidade india de Benarés, sobre o Río Sagrado. Os tumultos, o combate, a matanza foron os sucesos reais da insurrección de Cheyte Sing que aconteceu en 1780. O home que escapaba pola corda de turbantes era o mesmo Cheyte Sing. Eu formaba parte do destacamento do quiosco e fixen todo o posible para impedir a temeraria e fatal saída do oficial que caeu ferido pola frecha envelenada dun bengalí. Aquel oficial era o meu amigo máis querido. Era Oldeb. Verano vostedes nestes manuscritos -aquí sacou un caderno de notas onde había varias páxinas que parecían recén escritas-; no mesmo momento en que vostede imaxinaba esas cousas entre os outeiros, eu estaba entregado á tarefa de detallalas sobre o papel, aquí, en casa.
Aproximadamente unha semana despois desta conversación, no xornal apareceron os seguintes parágrafos:
Temos o penoso deber de comunicar a morte de Mr. Augustus Bedlo cabaleiro de amables costumes e numerosas virtudes que fixeran gañar o afecto dos cidadáns de Charlottesville.
Nunha excursión ás Montañas Escabrosas, hai uns días, Mr. B. tomou un pouco de frío e contraeu febre acompañada por grande afluxo de sangue á cabeza. Para aliviar isto, o doutor Templeton recorreu á sangría local, por medio de samesugas aplicadas na cabeza. Nun período terriblemente breve o paciente morreu, véndose entón que no recipiente das samesugas se introducira por casualidade unha das vermiculares velenosas que de cando en vez se atopan nas charcas veciñas. Esta adheriuse a unha pequena arteria da cabeza.
A súa grande semellanza coa samesuga medicinal foi causa de que se advertise demasiado tarde o error.
Estaba a falar co director do diario en cuestión sobre este notable accidente, cando se me ocorreu preguntar por que o nome do defunto figuraba como Bedlo.
-Supoño -dixen- que se trata dun erro.
-Si -replicou- é un simple erro tipográfico. O nome é Bedloe, cun e ao final.
-Entón -dixen entre dentes mentres me afastaba-, entón realmente sucedeu que unha verdade é máis estraña que calquera ficción, pois Bedlo, sen a e, que é senón Oldeb, á inversa? E este home dime que é un erro tipográfico.
Adaptación de "Un conto das Montañas Escabrosas" de Edgar Allan Poe.