# 3-fonetica/competencia_alta1.html

Competencia alta

- Fonética e fonoloxía
- A lingua escrita e a lingua oral
  - O alfabeto galego
  - Para saberes máis
    - A arbitrariedade do código
- Sistema fonolóxico galego
  - Comproba os teus coñecementos
- Sistema vocálico
  - Competencia básica
    - Aprende e practica
    - Autoavaliación
  - Repaso do acento diacrítico
    - Exercicios de acentuación diacrítica
  - Competencia media
    - Exercicio de acentuación diacrítica (repaso)
  - Competencia alta
    - Repaso: Verbos con alternancia vocálica no radical
    - Exercicios timbre vocálico 1
    - Exercicio timbre vocálico 2
    - Acentuación diacrítica
- Sistema consonántico
  - Competencia básica
  - Competencia media
    - Autoavaliación
  - Competencia alta
    - Comproba os teus coñecementos
    - Practica e aprende
  - Autoavaliación de fonética e fonoloxía
  - Exercicios globais

« Anterior | Seguinte »

# Competencia alta

## ¿Cómo sabemos cando é aberta ou pechada?

Presentan no sistema máis común vogal tónica semiaberta:

1- As vogais de abertura media que portan un acento diacrítico: vén, só, póla, óso, présa,... coa excepción do verbo "pór".

2- Normalmente, as que se corresponden cos ditongos ue e ie en castelán (pObo, mEdo).

3- O /r/ e /l/ finais de sílaba abren a vogal acentuada precedente (tamén nos seus plurais): Orde, anEl, anEis, caracOl, caracOis, gOlpe, sOl.

4- A maior parte de esdrúxulas e cultismos: eléctrico, enérxico, código, óptimo.

5- Os nomes das seguintes letras: e, efe, eme, eñe, erre, ese, o.

6- As palabras rematadas en ditongo crecente: modestia, dormitorio, odio, socio; coas excepcións de femia, premio e medio, por seren patrimoniais.

7-As seguintes terminacións: -ELO/-ELA (castelo, cadela), -ENCIO/ -ENCIA (silencio, ciencia), -ENZA (mourenza), adxectivos femininos en -OSA (xeitosa), -OLA (farola), -OZ (voz).

8-Normalmente, /E/ seguida de consoante oclusiva: recto.

9- Determinadas formas da conxugación verbal:

As formas verbais do tema de perfecto (perfecto, pluscuamperfecto, imperfecto de subxuntivo e futuro de subxuntivo) irregular: coubeches, coubera, couber...

Os verbos da 2ª conxugación con vogal radical -e- ou -o- que presentan alternancia vocálica no pres. ind.: bEbes, bEbe, bEben, cOmes, cOme, cOmen.

Os verbos da 3ª conxugación con vogal radical -e- ou -u- que presentan alternancia vocálica no pres. ind.: sErves, sErve, sErven, fOxes, fOxe, fOxen.

## Presentan vogal tónica semipechada

1- As terminancións -OA (que proceden da perda de -N- intervocálico latino): boa, coroa.

2- As homógrafas das que levan acento diacrítico: do, ven.

3- As consoantes palatais (grafías x, ch, ll, ñ respectivamente) pechan a vogal precedente (axexa, despexas, pechas, acochar, tella, ollan, empeña, soñar).

4- As palabras en que -o- forma ditongo con -u- (ditongo decrecente): touro, tesouro,...

5- Os nomes das seguintes letras: be, ce, de, gue, te, xe, ceta.

6- Os nomes acabados en: -edo (medo), -ello/ella (cortello, orella -agás "vello"), -eo (feo), -eza (grandeza), -ón (corazón), -or (matador, dor), -oso (fermoso), -on (pasmón).

7- A maior parte das palabras acabadas en -és: coruñés, vigués, montañés, agás biés, es, mes ("cereal"), revés, tes.

8- Determinadas formas da conxugación verbal:

As formas dos verbos da primeira conxugación en que a vogal -e- ou -o- vai seguida de -i- (deite, loitamos) e nos verbos rematados en -ear o –oar (coxear, voar).

A vogal tónica do radical dos verbos en -EAR (cean).

Os verbos da segunda conxugación con vogal radical -e- ou -o- que presentan alternancia vocálica, na 1ª persoa do pres. ind. (como, bebo), en todo o pres. subx. (coma, beba…) e no imperativo (bebe, bebede, come, comede).

As formas verbais da segunda conxugación nas que O+I ou O+ consoante palatal: trasnoito, mollo.

As formas do tema de perfecto dos verbos ser e ir (fomos, fora, fose, for).

As formas do infinitivo da 2ª conxugación: coller, collermos...; pór, pormos,...

As formas verbais do tema de perfecto regular: collemos, collera, collese, coller.

## Practica

Define os fonemas vocálicos da palabra “coxear”

Vogal | Punto de articulación | Modo de articulación | Sonoridade (si ou non)
/o/ | Espazos (1): JXUwMDA4JXUwMDNmJXUwMDFjJXUwMDA3JXUwMDExJXUwMDE3JXUwMDFiJXUwMDA2JXUwMDFkJXUw MDUyJXUwMDRmJXUwMDFhJXUwMDU1JXUwMDU2JXUwMDEzJXUwMDA5JXUwMDBkJXUwMDEz | Apertura Espazos (2): JXUwMDM1JXUwMDA4JXUwMDAxJXUwMDBkJXUwMDA4 | Espazos (3): JXUwMDJiJXUwMDFh
/e/ | Espazos (4): JXUwMDE5JXUwMDJmJXUwMDFhJXUwMDExJXUwMDE3JXUwMDFiJXUwMDA2JXUwMDFkJXUwMDUyJXUw MDRmJXUwMDFhJXUwMDU1JXUwMDUwJXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUwMDE1JXUwMDE1JXUwMDBk | Espazos (5): JXUwMDJiJXUwMDE2JXUwMDA4JXUwMDA0JXUwMDE5JXUwMDE1JXUwMDA2JXUwMDBiJXUwMDA5JXUw MDA1JXUwMDA1 | Espazos (6): JXUwMDJiJXUwMDFh
/a/ | Espazos (7): JXUwMDNiJXUwMDA2JXUwMDBiJXUwMDFhJXUwMDA2JXUwMDEzJXUwMDBk | Espazos (8): JXUwMDM5JXUwMDAzJXUwMDA3JXUwMDE3JXUwMDA2JXUwMDE1 | Espazos (9): JXUwMDJiJXUwMDFh

Habilitar JavaScript

## Practica

Define os fonemas vocálicos das palabras subliñadas do seguinte verso de Rimbaud (punto de articulación, modo de articulación, sonoridade):

“en cóleras terribles ou embriagueces sensuais”

| Vogal | Pto artic. | Modo art. | Sonora
/O/ | Vogal | Espazos (1): JXUwMDA4JXUwMDNmJXUwMDFjJXUwMDA3JXUwMDExJXUwMDE3JXUwMDFiJXUwMDA2JXUwMDFk Espazos (2): JXUwMDM3JXUwMDFh Espazos (3): JXUwMDJlJXUwMDEzJXUwMDA5JXUwMDBkJXUwMDEz | Media aberta | sonora
/ Espazos (4): JXUwMDNk / | Espazos (5): JXUwMDBlJXUwMDM5JXUwMDA4JXUwMDA2JXUwMDBk | Espazos (6): JXUwMDE5JXUwMDJmJXUwMDFhJXUwMDExJXUwMDE3JXUwMDFiJXUwMDA2JXUwMDFk Espazos (7): JXUwMDM3JXUwMDFh Espazos (8): JXUwMDI4JXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUwMDE1JXUwMDE1JXUwMDBk | Espazos (9): JXUwMDE1JXUwMDI4JXUwMDAxJXUwMDBkJXUwMDA4 | Espazos (10): JXUwMDBiJXUwMDNjJXUwMDAxJXUwMDAxJXUwMDFkJXUwMDEz
/ Espazos (11): JXUwMDM5 / | Espazos (12): JXUwMDBlJXUwMDM5JXUwMDA4JXUwMDA2JXUwMDBk | Espazos (13): JXUwMDFiJXUwMDI2JXUwMDBiJXUwMDFhJXUwMDA2JXUwMDEzJXUwMDBk | Espazos (14): JXUwMDE5JXUwMDIzJXUwMDA3JXUwMDE3JXUwMDA2JXUwMDE1 | Espazos (15): JXUwMDBiJXUwMDNjJXUwMDAxJXUwMDAxJXUwMDFkJXUwMDEz
/ Espazos (16): JXUwMDNk / | Espazos (17): JXUwMDBlJXUwMDM5JXUwMDA4JXUwMDA2JXUwMDBk | Espazos (18): JXUwMDE5JXUwMDJmJXUwMDFhJXUwMDExJXUwMDE3JXUwMDFiJXUwMDA2JXUwMDFk Espazos (19): JXUwMDM3JXUwMDFh Espazos (20): JXUwMDI4JXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUwMDE1JXUwMDE1JXUwMDBk | Espazos (21): JXUwMDE1JXUwMDI4JXUwMDAxJXUwMDBkJXUwMDA4 | Espazos (22): JXUwMDBiJXUwMDNjJXUwMDAxJXUwMDAxJXUwMDFkJXUwMDEz
/ Espazos (23): JXUwMDMx / | Espazos (24): JXUwMDBlJXUwMDM5JXUwMDA4JXUwMDA2 l | Espazos (25): JXUwMDE5JXUwMDJmJXUwMDFhJXUwMDExJXUwMDE3JXUwMDFiJXUwMDA2JXUwMDFk Espazos (26): JXUwMDM3JXUwMDFh Espazos (27): JXUwMDI4JXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUwMDE1JXUwMDE1JXUwMDBk | Espazos (28): JXUwMDA4JXUwMDM1JXUwMDA2JXUwMDBiJXUwMDA5JXUwMDA1JXUwMDA1 | Espazos (29): JXUwMDBiJXUwMDNjJXUwMDAxJXUwMDAxJXUwMDFkJXUwMDEz
/ Espazos (30): JXUwMDNk / | Espazos (31): JXUwMDBlJXUwMDM5JXUwMDA4JXUwMDA2JXUwMDBk | Espazos (32): JXUwMDE5JXUwMDJmJXUwMDFhJXUwMDExJXUwMDE3JXUwMDFiJXUwMDA2JXUwMDFk Espazos (33): JXUwMDM3JXUwMDFh Espazos (34): JXUwMDI4JXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUwMDE1JXUwMDE1JXUwMDBk | Espazos (35): JXUwMDE1JXUwMDI4JXUwMDAxJXUwMDBkJXUwMDA4 | Espazos (36): JXUwMDBiJXUwMDNjJXUwMDAxJXUwMDAxJXUwMDFkJXUwMDEz
/ Espazos (37): JXUwMDNk / | Espazos (38): JXUwMDBlJXUwMDM5JXUwMDA4JXUwMDA2JXUwMDBk | Espazos (39): JXUwMDE5JXUwMDJmJXUwMDFhJXUwMDExJXUwMDE3JXUwMDFiJXUwMDA2JXUwMDFk Espazos (40): JXUwMDM3JXUwMDFh Espazos (41): JXUwMDI4JXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUwMDE1JXUwMDE1JXUwMDBk | Espazos (42): JXUwMDE1JXUwMDI4JXUwMDAxJXUwMDBkJXUwMDA4 | Espazos (43): JXUwMDBiJXUwMDNjJXUwMDAxJXUwMDAxJXUwMDFkJXUwMDEz
/ Espazos (44): JXUwMDMx / | Espazos (45): JXUwMDBlJXUwMDM5JXUwMDA4JXUwMDA2JXUwMDBk | Espazos (46): JXUwMDE5JXUwMDJmJXUwMDFhJXUwMDExJXUwMDE3JXUwMDFiJXUwMDA2JXUwMDFk Espazos (47): JXUwMDM3JXUwMDFh Espazos (48): JXUwMDI4JXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUwMDE1JXUwMDE1JXUwMDBk | Espazos (49): JXUwMDA4JXUwMDM1JXUwMDA2JXUwMDBiJXUwMDA5JXUwMDA1JXUwMDA1 | Espazos (50): JXUwMDBiJXUwMDNjJXUwMDAxJXUwMDAxJXUwMDFkJXUwMDEz
/ Espazos (51): JXUwMDM5 / | Espazos (52): JXUwMDBlJXUwMDM5JXUwMDA4JXUwMDA2JXUwMDBk | Espazos (53): JXUwMDFiJXUwMDI2JXUwMDBiJXUwMDFhJXUwMDA2JXUwMDEzJXUwMDBk | Espazos (54): JXUwMDE5JXUwMDIzJXUwMDA3JXUwMDE3JXUwMDA2JXUwMDE1 | Espazos (55): JXUwMDBiJXUwMDNjJXUwMDAxJXUwMDAxJXUwMDFkJXUwMDEz
/ Espazos (56): JXUwMDNk / | Espazos (57): JXUwMDBlJXUwMDM5JXUwMDA4JXUwMDA2JXUwMDBk | Espazos (58): JXUwMDE5JXUwMDJmJXUwMDFhJXUwMDExJXUwMDE3JXUwMDFiJXUwMDA2JXUwMDFk Espazos (59): JXUwMDM3JXUwMDFh Espazos (60): JXUwMDI4JXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUwMDE1JXUwMDE1JXUwMDBk | Espazos (61): JXUwMDE1JXUwMDI4JXUwMDAxJXUwMDBkJXUwMDA4 Espazos (62): JXUwMDI4JXUwMDE1JXUwMDA2JXUwMDBiJXUwMDA5JXUwMDA1JXUwMDA1 | Espazos (63): JXUwMDBiJXUwMDNjJXUwMDAxJXUwMDAxJXUwMDFkJXUwMDEz
/ Espazos (64): JXUwMDNk / | Espazos (65): JXUwMDBlJXUwMDM5JXUwMDA4JXUwMDA2JXUwMDBk | Espazos (66): JXUwMDE5JXUwMDJmJXUwMDFhJXUwMDExJXUwMDE3JXUwMDFiJXUwMDA2JXUwMDFk Espazos (67): JXUwMDM3JXUwMDFh Espazos (68): JXUwMDI4JXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUwMDE1JXUwMDE1JXUwMDBk | Espazos (69): JXUwMDE1JXUwMDI4JXUwMDAxJXUwMDBkJXUwMDA4 Espazos (70): JXUwMDcwJXUwMDU4JXUwMDFmJXUwMDFjJXUwMDA3JXUwMDg3JXUwMDlkJXUwMDA3JXUwMDBhJXUw MDAyJXUwMDQ4 | Espazos (71): JXUwMDJiJXUwMDFjJXUwMDAxJXUwMDAxJXUwMDFkJXUwMDEz

Habilitar JavaScript

« Anterior | Seguinte »