A Terra en continua evolución

- A Terra en continua evolución
- 1. Introdución
  - 1.1 Descrición da unidade didáctica
  - 1.2 Coñecementos previos
  - 1.3 Obxectivos
- 2. Secuencia de actividades
  - 2.1 Procesos xeolóxicos externos
    - 2.1.1 A enerxía do Sol
    - 2.1.2 Axentes xeolóxicos externos
    - 2.1.3 Procesos xeolóxicos externos
  - 2.2 Procesos xeolóxicos internos
    - 2.2.1 A enerxía do interior da Terra
    - 2.2.2 Estrutura da Terra
    - 2.2.3 Axentes xeolóxicos internos
    - 2.2.4 Procesos xeolóxicos internos. Dinámica litosférica
  - 2.3 O ciclo das rochas
  - 2.4 Os seres vivos e a paisaxe
    - 2.4.1 Os ecosistemas e as interaccións neles
    - 2.4.2 Relacións tróficas nos ecosistemas
  - 2.5 As especies cambian no tempo: evolución
    - 2.5.1 Os fósiles
    - 2.5.2 Probas da evolución
    - 2.5.3 Teorías evolucionistas
- 3. Resumo de contidos
- 4. Actividades complementarias
- 5. Exercicios de autoavaliación
- 6. Glosario
- 7. Bibliografía e recursos
  - 7.1 Sobre ecoloxía
  - 7.2 Sobre evolución
- 8. Documentación para imprimir

« Anterior | Seguinte »

# 2.2.2 Estrutura da Terra

### Capas da Terra

As capas que forman a Terra pódense clasificar atendendo a dous criterios:

- Unidades xeoquímicas: o criterio é a composición química dos materiais. Esta clasificación xurdiu de estudos de propagación de ondas sísmicas, que poñen de manifesto a existencia de tres descontinuidades sísmicas ou cambios na velocidade de propagación das ondas (que depende, a súa vez, do medio que atravesan). Inclúe tres capas: codia, manto e núcleo.

– Codia: a capa máis externa e delgada da Terra; esténdese desde a superficie ata a descontinuidade de Mohorovicic. Nela distínguense unha codia continental, moi heteroxénea e formada por rochas sedimentarias, magmáticas e metamórficas; e unha codia oceánica, estratificada en sedimentos, basaltos e unha capa de gabros.

– Manto: zona abranguida entre as descontinuidades de Mohorovicic e de Gutenberg. Presenta dúas descontinuidades secundarias, que o dividen en manto superior e manto inferior. A súa composición é similar á rocha peridotita.

– Núcleo: sitúase debaixo da descontinuidade de Gutenberg e nel diferéncianse dúas subcapas, separadas pola descontinuidade de Lehman: o núcleo externo fluído, con ferro, níquel, xofre, silicio e osíxeno; e o núcleo interno sólido, cunha aliaxe de ferro e níquel.

- Unidades dinámicas: o criterio é o comportamento mecánico (ríxido ou plástico) de cada zona. Son a litosfera, a astenosfera, a mesosfera e a endosfera.

– Litosfera: correspóndese coa codia e unha parte do manto superior. Trátase dunha capa ríxida, dividida en placas. A litosfera que se atopa baixo os océanos é a litosfera oceánica e nos continentes a litosfera continental.

– Astenosfera: entre 100 km e 300 km de profundidade, corresponde a unha porción do manto superior. É unha capa plástica non uniforme con correntes convectivas. Hoxe en día cuestionada como capa independente.

– Mesosfera: corresponde a unha parte do manto superior e a todo o manto inferior. Na súa base está a capa D, onde se acumula a calor do núcleo. A enerxía libérase ao exterior e orixina correntes de convección e plumas de magma (correntes en chorro ascendente), polo que se comporta de forma plástica, aínda estando en estado sólido.

– Endosfera: correspóndese co núcleo. Na parte externa atópase en estado líquido, axitado por correntes de convección que levan a calor cara á capa D. A zona que corresponde ao núcleo interno é sólida.

### As placas litosféricas

  Unha placa litosférica é un anaco de litosfera limitado, na súa superficie, por límites de placa que poden ser de tres tipos: dorsais oceánicas; zonas de subducción e fallas de transformación. As placas experimentan movementos en vertical e en horizontal. A litosfera está dividida en catorce grandes placas: Pacífica, de Nazca, Norteamericana, Sudamericana, Eurasiática, Africana, Indo-australiana, Antártica, Escocesa, Filipina, arábica, do Caribe, de Cocos e Xoán de Fuca |

  Movementos verticais das placas | Movementos horizontais das placas
  Débense á flotabilidade das placas sobre o manto superior, máis denso, mantendo un equilibrio de flotación ou isostase, de maneira que cada placa flota como un anaco de xeo sobre a auga. Ao producírense variacións de carga nos bloques litosféricos (por exemplo por erosión) xéranse movementos verticais lentos e continuos; se a carga é menor respecto do equilibrio inicial, producirase un movemento ascendente da superficie terrestre, e un movemento descendente no caso contrario, ata alcanzar de novo o equilibrio | A liberación do calor do interior terrestre cara ao exterior orixina correntes de convección que arrastran, co seu movemento, as placas que escorregan sobre a astenosfera, de xeito semellante ao movemento dunha cinta transportadora.

### Actividades propostas

S5. Indique a diferenza entre litosfera e codia.

### Retroalimentación

- A litosfera é unha capa sólida e ríxida que inclúe a codia e unha porción do manto superior.

S6. Relacione o termo da columna da esquerda coa afirmación da dereita, colocando a letra no lugar axeitado:

Capa situada entre a descontinuidade de Lehman e o centro da Terra: Espazos (1):
JXUwMDE2JXUwMGI0JXUwMDk5JXUwMDBmJXUwMDA5JXUwMDBh
Forma os continentes e as capas pouco profundas dos océanos: Espazos (2):
JXUwMDFiJXUwMDJjJXUwMDBiJXUwMDBkJXUwMDA4JXUwMDQxJXUwMDQzJXUwMDBjJXUwMDAxJXUwMDFhJXUwMDFkJXUwMDA3JXUwMDBiJXUwMDBiJXUwMDFhJXUwMDE1JXUwMDBk
Ocupa o fondo dos océanos: Espazos (3):
JXUwMDFiJXUwMDJjJXUwMDBiJXUwMDBkJXUwMDA4JXUwMDQxJXUwMDRmJXUwMDBjJXUwMDA2JXUwMDg0JXUwMDhmJXUwMDA3JXUwMDBhJXUwMDAy
Capa intermedia chega ata unha profundidade de 2900 km: Espazos (4):
JXUwMDE1JXUwMDJjJXUwMDBmJXUwMDFhJXUwMDFi
Capa cun comportamento plástico entre 100 km e 300 km de profundidade: Espazos (5):
JXUwMDE5JXUwMDMyJXUwMDA3JXUwMDExJXUwMDBiJXUwMDAxJXUwMDFjJXUwMDE1JXUwMDAzJXUwMDE3JXUwMDEz

Habilitar JavaScript

Capa situada entre a descontinuidade de Lehman e o centro da Terra: Núcleo
Forma os continentes e as capas pouco profundas dos océanos: Codia continental
Ocupa o fondo dos océanos: Codia oceánica
Capa intermedia chega ata unha profundidade de 2900 km: Manto
Capa cun comportamento plástico entre 100 km e 300 km de profundidade: Astenosfera

S7. A península de Escandinavia está a experimentar un lento pero continuo movemento ascendente por causa da isostase. Pode explicar por que?

### Retroalimentación

- Porque ao derreter o xeo que cubría a península se reduce a carga da placa litosférica, o que supón un movemento vertical ascendente para recobrar o equilibrio isostático sobre o manto máis denso.

S8. Observe o debuxo das placas tectónicas e cite unha que inclúa só superficie oceánica, outra que só inclúa superficie continental e unha terceira mixta.

### Retroalimentación

- A Placa pacífica e a de Nazca ocupan unicamente superficie oceánica.
- A placa de Arabia, superficie continental.
- Pero a maioría son capas mixtas, é dicir, ocupan simultaneamente superficie oceánica e continental; é o caso da placa Norteamericana, a Sudamericana e a Africana.

S9. Compare a imaxe da esquerda sobre as placas litosféricas da dereita sobre a distribución dos volcáns e conteste: Existen coincidencias entre as dúas imaxes?

### Retroalimentación

- Si, a maior parte dos volcáns sitúanse nos límites de placas.

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Recoñecemento Non-comercial Compartir igual 3.0

« Anterior | Seguinte »