Funcións de relación e de reprodución

- Funcións de relación e de reprodución
- 1. Introdución
  - 1.1 Descrición da unidade didáctica
  - 1.2 Coñecementos previos
  - 1.3 Obxectivos didácticos
- 2. Secuencia de actividades
  - 2.1 Función de relación
    - 2.1.1 Os receptores
    - 2.1.2 Os coordinadores
    - 2.1.3 Os órganos efectores
  - 2.2 A función de reprodución
    - 2.2.1 O proceso da reprodución
    - 2.2.2 Técnicas de reprodución asistida
    - 2.2.3 Reprodución e sexualidade
- 3. Resumo de contidos
- 4. Actividades complementarias
- 5. Exercicios de autoavaliación
- 6. Solucionario
  - 6.1. Solucións das actividades propostas
  - 6.2. Solucións das actividades complementarias
  - 6.3. Solucións dos exercicios de autoavaliación
- 7. Glosario
- 8. Bibliografía e recursos
- 9. Documentación para imprimir

« Anterior | Seguinte »

# 2.1.1 Os receptores

Os receptores son células especializadas en captar estímulos. Poden actuar de xeito illado, como as da pel, ou en grupo, como as do gusto. Nalgunhas ocasións chegan a constituír órganos moi complexos, como os da vista ou os do oído. En función da súa localización poden ser:

- Receptores internos: captan a información do estado fisiolóxico do corpo.

- Receptores externos: captan a información do medio. Son os máis coñecidos, xa que constitúen os chamados órganos dos sentidos.

  Sentido | Estímulo | Tipo de receptor | Órgano dos sentidos
  Tacto | Presión e temperatura | Mecanorreceptor e Termorreceptor | Pel |
  Olfacto | Substancias químicas gasosas | Quimiorreceptor | Fosas nasais |
  Gusto | Substancias químicas disolvidas | Quimiorreceptor | Lingua |
  Vista | Luz | Fotorreceptor | Ollo |
  Oído | Vibracións | Mecanorreceptor | Oído |

### Sentidos do tacto, o olfacto e o gusto

- Tacto. Localízase na pel. A pel está constituída por dúas capas: a epiderme (máis superficial) e a derme (máis profunda). Nesta última sitúanse os receptores táctiles, que son terminacións nerviosas libres ou encerradas en cápsulas especializadas en captar estímulos ante presións lixeiras ou fortes, e sensacións de frío e de calor.
- Olfacto e gusto. Os sentidos do olfacto e o gusto traballan conxuntamente.

– Sentido do olfacto: localízase nas fosas nasais. Estas cavidades están revestidas por un tipo de pel denominada pituitaria, con dúas zonas: a pituitaria vermella (a predominante) e a amarela (que contén os receptores olfactivos). Os receptores olfactivos poden captar máis de tres mil tipos de substancias gasosas.

– Sentido do gusto: atópase localizado na lingua, onde están as papilas gustativas. Son sensibles a substancias disolvidas na saliva. Hai catro sabores básicos: doce, amargo, ácido e salgado. Todos os demais sabores son mesturas destes catro sabores. A intensidade da percepción destes sabores non é a mesma en toda a superficie da lingua. O sabor amargo percíbese mellor na parte traseira da lingua; o ácido nos bordos laterais, e o doce e o salgado na punta da lingua.

### Sentido da vista

- O ollo. Polo sentido da vista obtense información do medio externo mediante a luz. Este sentido localízase nos ollos, que teñen a seguinte estrutura:

– Capa externa: formada pola esclerótica, que protexe o globo ocular (é o branco dos ollos). Na parte anterior chámase córnea e é transparente para deixar pasar a luz ao interior do ollo.

– Capa mediaou coroide: contén vasos sanguíneos que nutren o ollo. Por diante forma o iris (a zona coloreada do ollo), un anel muscular que ten unha abertura, a pupila, que se pode abrir ou pechar en función da luz que haxa. O músculo ciliar está unido ao cristalino, unha lente que se atopa detrás da pupila e pode modificar a súa curvatura para enfocar correctamente as imaxes na retina. O cristalino delimita dúas cámaras cheas de líquido, o que contribúe a manter a forma do globo ocular.

– Retina: nesta capa atópanse os receptores, que reciben o nome de conos (responsables da visión diúrna en cores) e bastóns (responsables da visión nocturna e en branco e negro).

Cando a luz chega á retina, excítanse os conos e os bastóns, que lle envían mensaxes ao cerebro a través do nervio óptico; o cerebro procesa a información recibida e convértea nas imaxes que vemos. A imaxe que se forma na retina é máis pequena que a do obxecto real e está ao revés, dun xeito similar ao que se forma sobre a película do interior dunha cámara fotográfica.

- Defectos da visión. As doenzas visuaismáis frecuentes dependen de como o cristalino enfoque a imaxe sobre a retina, curvándose máis ou menos.

– Miopía: é a incapacidade para enfocar obxectos afastados porque o cristalino está demasiado curvado e non se pode estirar para enfocar.

– Hipermetropía: incapacidade para enfocar obxectos próximos porque, ao revés que na miopía, o cristalino está demasiado estirado e non se pode curvar.

– Presbicia: perda de agudeza visual. Impide ver obxectos próximos porque o cristalino endurece e tampouco se pode estirar.

– Astigmatismo: vense deformadas as liñas verticais porque o cristalino curva de xeito desigual pola súa superficie.

– Cataratas: o cristalino faise opaco e non deixa pasar a luz.

– Daltonismo: é a cegueira para as cores; percibe alterados os tons das cores, nomeadamente os verdes e vermellos. O daltonismo é hereditario e afecta máis os homes que as mulleres. Non ten que ver co cristalino, senón cos conos.

### Sentido do oído

- O oído. É o responsable de dúas funcións, a audición e o equilibrio. O oído ten a seguinte estrutura:

– Oído externo: consta do pavillón auditivo, máis comunmente coñecido co nome de orella, encargado de recoller as ondas sonoras e do conduto auditivo externo.

– Oído medio: consta dunha membrana chamada tímpano, que vibra ao recibir as ondas procedentes do conduto auditivo externo, e unha cavidade en cuxo interior se atopan uns osiños unidos entre si, chamados martelo, bigornia e estribo. O martelo está en contacto co tímpano e recibe as súas vibracións. Existe un conduto, a trompa de Eustaquio, que comunica o oído medio coa farinxe.

– Oído interno: situado no interior do cranio, ten unha estrutura parecida á dunha cuncha dun caracol, que recibe o nome de cóclea e que está chea dun liquido, a endolinfa. O estribo transmite as súas vibracións ao interior da cóclea, que presenta unha estrutura coñecida como órgano de Corti. O órgano de Corti contén uns receptores formados por células ciliadas que, ao recibiren as vibracións da endolinfa, se estimulan e mandan impulsos nerviosos a través do nervio auditivo ata a área auditiva da codia cerebral.

### O sentido do equilibrio

As estruturas do oído interno que posúen os receptores responsables do equilibrio son tres canles semicirculares e dúas cavidades, chamadas utrículo e sáculo. Polo seu interior circula a perilinfa. Ao movermos a cabeza, a perilinfa desprázase, estimulando uns receptores ciliados, que mandan información ao cerebelo sobre os cambios na postura da cabeza.

### Actividades resoltas

Das seguintes sensacións, cales son estímulos externos e cales internos?

  Frío | Externo |  | Ruído | Externo
  Fame | Interno | Posición do corpo | Externo
  Dor | Interno | Amargor | Externo
  Cheiro | Externo | Cansazo | Interno

As combinacións dos sabores básicos permiten percibir unha grande variedade de sabores na comida. Por que non se nota ben o sabor cando as vías nasais están taponadas? Observe o debuxo e responda.

  Solución | Como o centro coordinador do sabor e o do olor son o mesmo, para que se perciba ben o sabor é necesario que este centro reciba un sinal de olor e outro de sabor, para elaborar unha resposta correcta.

Como sería a visión dun animal que carecese de conos e só tivese bastóns?

  Solución | Se carecese de conos tería cegueira nocturna e se só tivese bastóns non distinguiría as cores e vería todo en branco e negro.

Relacione as dúas columnas, colocando as letras na cuadrículas adecuada:

  a | Cóclea ou caracol. |  | d | Leva o sinal nervioso do oído ao cerebro.
  b | Tímpano. |  | a | Nela atópanse as células auditivas.
  c | Trompa de Eustaquio. |  | b | Membrana que vibra cando chegan as ondas sonoras.
  d | Nervio auditivo. |  | e | Capta as ondas sonoras e lévaas cara ao tímpano.
  e | Pavillón auditivo. |  | c | Comunica o oído medio coa farinxe.
  f | Cadea de osiños. |  | f | Leva a vibración do tímpano ao oído interno.

### Actividades propostas

S1. Cantos receptores hai? Que estímulos perciben? En que sentidos se atopan?

Tipos de receptores | Estímulo que perciben | Sentido no que se atopan:
Espazos (1): JXUwMDE1JXUwMDI4JXUwMDA2JXUwMDAyJXUwMDBmJXUwMDAxJXUwMDFkJXUwMDE3JXUwMDA2JXUwMDA2JXUwMDE1JXUwMDA0JXUwMDFiJXUwMDFkJXUwMDE3JXUwMDE2 | Roce e variacións de presión, vibracións | Espazos (2): JXUwMDBjJXUwMDM1JXUwMDAyJXUwMDE3JXUwMDFiJXUwMDRmJXUwMDQ1JXUwMDQ1JXUwMDRmJXUwMDgyJXUwMDg5JXUwMDBi
Espazos (3): JXUwMDBjJXUwMDMxJXUwMDE3JXUwMDFmJXUwMDAyJXUwMDFkJXUwMDE3JXUwMDA2JXUwMDA2JXUwMDE1JXUwMDA0JXUwMDFiJXUwMDFkJXUwMDE3JXUwMDE2 | Cambios de temperatura | Espazos (4): JXUwMDBjJXUwMDM1JXUwMDAyJXUwMDE3JXUwMDFi
Espazos (5): JXUwMDA5JXUwMDI0JXUwMDFjJXUwMDA0JXUwMDA0JXUwMDA2JXUwMDFkJXUwMDE3JXUwMDA2JXUwMDA2JXUwMDE1JXUwMDA0JXUwMDFiJXUwMDFkJXUwMDE3JXUwMDE2 | Substancias químicas | Espazos (6): JXUwMDFmJXUwMDMyJXUwMDA2JXUwMDA3JXUwMDFiJXUwMDRmJXUwMDQ1JXUwMDQ1JXUwMDRmJXUwMDAzJXUwMDBhJXUwMDA3JXUwMDAyJXUwMDE3JXUwMDFi
Espazos (7): JXUwMDFlJXUwMDI5JXUwMDFiJXUwMDFiJXUwMDFkJXUwMDE3JXUwMDA2JXUwMDA2JXUwMDE1JXUwMDA0JXUwMDFiJXUwMDFkJXUwMDE3JXUwMDE2 | Luz | Espazos (8): JXUwMDBlJXUwMDNmJXUwMDFhJXUwMDA3JXUwMDE1

Habilitar JavaScript

Tipos de receptores | Estímulo que perciben | Sentido no que se atopan:
Mecanoreceptores | Roce e variacións de presión, vibracións | Tacto e oído
Termoreceptores | Cambios de temperatura | Tacto
Quimioreceptores | Substancias químicas | Gusto e olfacto
Fotoreceptores | Luz | Vista

S2. Que tipos de estímulos detectan os mecanorreceptores? Onde se localizan?

### Retroalimentación

- Os mecanoreceptores son células especializadas en captar cambios de presión. Localízanse na pel (derme) e no oído. Está relacionada co tacto e no oído captan os sons polas vibracións do tímpano.

S3. Faga corresponder os números do debuxo co seu nome correspondente:

S4. Que é e que función desempeña o cristalino?

### Retroalimentación

- O cristalino é unha lente transparente que se atopa detrás do iris e ten como función enfocar o obxecto que imos ver modificando a súa curvatura. Se está moi preto o cristalino abómbase e se está mais lonxe aplánase.

S5. Como se modifica o diámetro da pupila con luz forte? Que músculo a modifica?

### Retroalimentación

- A pupila é unha abertura circular que regula a entrada luz no ollo, de tal xeito que se hai pouca luz aumenta o diámetro da pupila e se hai moita luz esta se pecha. O músculo en forma de anel que o modifica é o iris.

S6. Por que a presbicia e as cataratas se asocian a persoas cunha certa idade?

### Retroalimentación

- Porque son modificacións que ocorren no ollo coa idade. Nas cataratas o cristalino faise opaco e non deixa pasar a luz. Na presbicia o cristalino endurécese, perde flexibilidade e dificulta o enfoque dos obxectos.

S7. Por que hai tres canles semicirculares no órgano do equilibrio?

### Retroalimentación

- Porque cada canle contén receptores da posición da cabeza nas tres direccións do espazo.

S8. Póñalles nome ás partes numeradas do oído:

### Retroalimentación

- 1: cóclea. 2: osiños (martelo, estribo e bigornia. 3: pavillón auditivo. 4: trompa de Eustaquio. 5: tímpano. 6: pavillón auditivo.

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Recoñecemento Non-comercial Compartir igual 3.0

« Anterior | Seguinte »