A célula e a información xenética

- A célula e a información xenética
- 1. Introdución
  - 1.1 Descrición da unidade didáctica
  - 1.2 Coñecementos previos
  - 1.3 Obxectivos didácticos
- 2. Secuencia de contidos e actividades
  - 2.1 Que son os seres vivos?
  - 2.2 A célula, unidade dos seres vivos
    - 2.2.1 A teoría celular
  - 2.3 Organización celular
    - 2.3.1 A célula procariota
    - 2.3.2 A célula eucariota
    - 2.3.3 Forma e tamaño
    - 2.3.4 Células animais e vexetais
    - 2.3.5. Animacións sobre celulas eucariotas
    - 2.3.5 Os orgánulos celulares
  - 2.4 O núcleo e o ciclo celular
    - 2.4.1 O núcleo na interfase. Os cromosomas
    - 2.4.2 O cariotipo
    - 2.4.3 Células diploides e células haploides
  - 2.5 As divisións da célula
    - 2.5.1 Mitose
    - 2.5.2 Meiose
  - 2.6 A enxeñaría xenética e as súas aplicacións
    - 2.6.1 Aplicacións da enxeñaría xenética en microorganismos
    - 2.6.2 Aplicacións da enxeñaría xenética na agricultura: plantas transxénicas
    - 2.6.3 Aplicacións da enxeñaría xenética en animais
- 3. Resumo dos contidos
- 4. Actividades complementarias
- 5. Exercicios de autoavaliación
- 6 -Glosario
- 7 - Documentación para imprimir
- 8 - Bibliografía e recursos

« Anterior | Seguinte »

# 2.3.5 Os orgánulos celulares

A estrutura destas células é a seguinte

- Membrana celular ou plasmática: límite propio da célula. Posúe mecanismos para que os nutrientes e os produtos de refugallo poidan pasar a través dela, como a presenza de poros (uns buracos na membrana).
- Núcleo: limitado por unha membrana dobre, nel gárdase o ADN da célula, que contén o “programa” específico de cada célula ou ser vivo.
- Citoplasma: espazo delimitado polas membranas celular e nuclear. Forma o auténtico “corpo” da célula, e é un líquido en que flotan e se moven diferentes orgánulos.
- Orgánulos celulares: compartimentos especializados en realizar unha función concreta. Son os seguintes:
  - Mitocondrias: orgánulos de dobre membrana en que se realiza a respiración celular, é dicir, a reacción de substancias orgánicas (nutrientes) co osíxeno, producindo a enerxía necesaria para realizar as funcións vitais da célula.
  - Ribosomas: partículas de pequeno tamaño encargadas de fabricar as proteínas seguindo as instrucións do ADN.
  - Retículo endoplasmático: conxunto de tubaxes que se estende polo citoplasma. Realiza tres funcións: fabricación ou síntese de lípidos e proteínas; almacenaxe de substancias e comunicación ás zonas da célula. Pode levar pegados nas súas paredes ribosomas, e entón se chama retículo endoplasmático rugoso.
  - Aparello de Golgi: pequenos sacos aplanados onde as substancias fabricadas no retículo endoplasmático acaban de formarse e finalmente se introducen en vesículas (bolsas), normalmente para seren segregadas ao exterior ou para formar lisosomas.
  - Lisosomas: pequenas vesículas con encimas (tipo de proteínas) dixestivos, capaces de destruír as partículas procedentes do exterior, así como os orgánulos en desuso.
  - Vacúolos: sacos de grande tamaño que almacenan diferentes tipos de substancias.

### Orgánulos exclusivos das células animais:

- Centrosomas: orgánulo formado por un par de cilindros ou centríolos constituídos por tubos de proteínas. Teñen diversas funcións como facer de esqueleto da célula ou intervir na división celular.

### Orgánulos exclusivos das células vexetais:

- Cloroplastos: orgánulos de dobre membrana nos que se realiza a fotosíntese, é dicir, a obtención de materia orgánica nova a partir de moléculas inorgánicas utilizando a enerxía da luz solar.
- Parede celular: cuberta ríxida que dá forma e protección a célula vexetal, envolvendo a membrana celular. Está formada fundamentalmente por celulosa (un glícido).

### Actividades resoltas

Lea o texto e logo conteste.

Un xeito de imaxinar a complexidade de algo aparentemente tan sinxelo como unha célula é comparala cunha grande fábrica. Do mesmo xeito que a función dunha fábrica é elaborar produtos -ou ben enerxía- a partir de materias primas, nunha célula entra materia bruta (os nutrientes procedentes dos alimentos) e fabrícanse simultaneamente produtos (os compoñentes da célula) e enerxía (para realizar as funcións vitais). A este complexo proceso de fabricación chamámoslle metabolismo. A produción está organizada arredor de diferentes cadeas de montaxe situadas en distintas seccións da fábrica (os orgánulos) e emprega a uns obreiros especializados, as encimas. Para controlar o labor destas hai moitas moléculas de regulación que traballan como capataces: vixían as tarefas cuxo desenvolvemento está inscrito (como no plan de produción dunha factoría) no programa xenético da célula. Porén, a comparación cunha fábrica ten límites: debido á súa orixe (as células pódense reproducir), debido á cantidade de traballos que realizan as moléculas especializadas e debido á versatilidade e á eficacia das súas estruturas, a célula máis simple dun ser vivo é un sistema infinitamente máis complexo que a máis moderna, sofisticada e grande das fábricas humanas.

No anterior texto imaxinamos que unha célula pode compararse cunha fábrica, con talleres (orgánulos) e oficinas (núcleo). Relacione cada letra coas estruturas celulares, colocando a letra no lugar indicado:

A | Arquivo na zona de oficinas cos planos necesarios para a fabricación de calquera ferramenta ou maquinaria que se necesite. |  | E | Núcleo
B | Lugares dedicados á almacenaxe. | I | Mitocondrias
C | Perímetro da factoría polo que deben pasar os produtos e as materias primas, ben libremente ou a través de portas especiais. | K | Célula procariota
D | As portas de maior tamaño para o paso de grandes cantidades de materiais. | G | Citoplasma
E | Lugar de control e administración (oficinas). Normalmente ben diferenciado da zona de talleres. | A | ADN
F | Laboratorio exclusivo de determinadas factorías. Permite obter materias primas e combustible para o funcionamento da fábrica. Grazas a eles non cómpre importar eses produtos do exterior. | D | Poros da membrana celular

G | Zona máis grande da factoría: alberga os talleres e aí realízanse as operacións transformadoras máis frecuentes. Nas factorías máis avanzadas divídese en compartimentos especializados. |  | B | Vacúolos
H | Corredores da fábrica en ocasións acugulados de produtos. | C | Membrana celular
I | Compartimento especial de todas as factorías onde se queiman combustibles para xerar corrente eléctrica. | H | Retículo endoplasmático
J | Cadea de ensamblaxe final e empaquetase dos produtos exportables. | L | Célula eucariota
K | Factoría primitiva, sen seccións definidas nin tabiques internos. | J | Aparello de Golgi
L | Factoría máis avanzada, con compartimentos especializados en actividades para un mellor rendemento. | F | Cloroplasto

### Actividade proposta

S9. Relacione, colocando a letra no lugar axeitado, cada orgánulo coas funcións que se mencionan deseguido.

Letra | Funcións |  | Letra | Orgánulos
A | Síntese de proteínas. | Espazos (1): JXUwMDFl | Membrana celular
B | Regula as funcións da célula. | Espazos (2): JXUwMDE5 | Ribosomas
C | Fotosíntese. | Espazos (3): JXUwMDFk | Lisosomas
D | Fabricación e circulación de substancias. | Espazos (4): JXUwMDEw | Aparello de golgi

E | Dixestión celular. |  | Espazos (5): JXUwMDFh | Núcleo
F | Separa a célula do medio que a rodea. | Espazos (6): JXUwMDFm | Mitocondrias
G | Orgánulo onde se leva a cabo a respiración celular. | Espazos (7): JXUwMDFi | Cloroplastos
H | Incorpora e libera distintos produtos que a célula fabrica no retículo. | Espazos (8): JXUwMDFj | Retículo endoplasm

Habilitar JavaScript

Letra | Funcións |  | Letra | Orgánulos
A | Síntese de proteínas. | F | Membrana celular
B | Regula as funcións da célula. | A | Ribosomas
C | Fotosíntese. | E | Lisosomas
D | Fabricación e circulación de substancias. | H | Aparello de golgi

E | Dixestión celular. |  | B | Núcleo
F | Separa a célula do medio que a rodea. | G | Mitocondrias
G | Orgánulo onde se leva a cabo a respiración celular. | C | Cloroplastos
H | Incorpora e libera distintos produtos que a célula fabrica no retículo. | D | Retículo endoplasm

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Recoñecemento Non-comercial Compartir igual 3.0

« Anterior | Seguinte »