A época das grandes tensións internacionais (1890 - 1945)

- A época das grandes tensións internacionais (1890 - 1945)
- 1 - Descrición da unidade didáctica
- 2 - Secuencia de contidos e actividades
  - 2.1 - Situación internacional entre 1890 e 1945
    - 2.1.1 - O imperialismo
    - 2.1.2 - A Primeira Guerra Mundial (1914-1918)
    - 2.1.3 - A Revolución Rusa
    - 2.1.4 - O período de entre guerras (1919-1939)
    - 2.1.5 - As revolucións científica, tecnolóxica e artística
    - 2.1.6 - A II Guerra Mundial (1939-1945)
  - 2.2 - España no século XX
    - 2.2.1 - O reinado de Afonso XIII (1902-1931)
    - 2.2.2 - A II República e a Guerra Civil (1931-1939)
    - 2.2.3 - O réxime franquista (1939-1975)
  - 2.3 - Galicia desde 1970 ata 1975
    - 2.3.1- A poboación
    - 2.3.2- A sociedade
    - 2.3.3 - A economía
    - 2.3.4 - O nacionalismo ata a fin da Guerra Civil.
- 3. - Exercicios de autoavaliación
- 4. Solucións.
  - 4.1. - Solución as actividades propostas.
  - 4.1 - Solucións autoavaliación
- 5. - Glosario
- 6. - Recursos

« Anterior | Seguinte »

# 2.1.3 - A Revolución Rusa

## Situación previa

No inicio do século XX, Rusia non coñecera nin revolución burguesa nin o liberalismo. Non se producira ningún dos cambios que tiveran lugar na maior parte de Europa Occidental. Era unha illa do pasado do Antigo Réxime: monarquía absoluta, nobreza privilexiada, labregos saíndo da servidume feudal, non había Parlamento representativo, nin partidos políticos, e a burguesía era escasa debido ao atraso no proceso de industrialización.

Malia teren sido os campesiños liberados da servidume, non alcanzaron a liberdade: podían ser azoutados, tiñan que pagar impostos especiais e non tiñan dereito a saír libremente da aldea.
Lenin. Abril de 1901

Pero ata Rusia chegaban as ideas de Europa Occidental: por unha banda, propágase o liberalismo entre a burguesía, que intenta darlle a Rusia un réxime liberal parlamentario; por outra, esténdense as ideas socialistas entre os que pretendían unha revolución social.

## O intento de revolución liberal

En 1905, ao derrotar Xapón a Rusia na disputa que mantiñan no oriente de Asia na súa expansión imperial, a situación estala. O 22 de xaneiro unha manifestación pacífica diante do pazo do tsar, pedindo a fin da miseria, foi disolvida salvaxemente pola policía, con máis de 1.000 mortos. Este suceso provocou o levantamento popular nas grandes cidades.

Señor, nós, traballadores de San Petersburgo, as nosas mulleres, os nosos fillos, e os nosos pais, vellos e sen recursos, vimos, oh tsar!, para pedirche xustiza e comprensión (…) Non somos considerados seres humanos, senón tratados coma escravos (…) A demanda de 8 horas de xornada foi tachada de ilegal.
Peticións ao tsar. 8 de xaneiro de 1905 (Domingo Sanguento)

O tsar Nicolás II colleu medo por estes feitos e accedeu á formación dun Parlamento (Duma). Cando a Duma presentou proxectos liberais de reforma do sistema político, o tsar disolveuna. Así fracasou o intento de establecer un réxime liberal en Rusia en 1905.

O goberno do tsar non desexa de ningún xeito permitir que a Asemblea o sexa de todo o pobo e constituínte. Parece ser que se amosa de acordo cunha Asemblea Consultiva, elixida por sufraxio restrinxido.
Lenin. Dúas tácticas da socialdemocracia na revolución democrática. 1905

## Revolución de outubro de 1917

| Despois da derrota ante Xapón, Rusia industrializouse rapidamente e aparece o proletariado industrial. Durante a I Guerra Mundial aumentou a miseria dos obreiros e das grandes masas de labregos, ao que hai que engadirlle o descontento que provocaban na sociedade as grandes baixas de soldados. O sufrimento do pobo chegou ao límite.

Se a todo o anterior se lle suma o desprestixio do tsar, as ansias de cambio e liberdade dos intelectuais e as ganas de rematar a guerra por parte de toda a sociedade, entenderase que a situación para un estoupido revolucionario estaba no seu punto.

En 1917 existían en Rusia varios partidos políticos inimigos do absolutismo tsarista: o Partido Constitucional Demócrata, de ideoloxía liberal burguesa e que aspiraba a un réxime político como os establecidos en Europa Occidental; o Partido Social Revolucionario; o Partido Menxevique, de ideoloxía socialdemócrata; o Partido Bolxevique, dirixido por Lenin, que pretendía unha revolución social.

En febreiro tiveron lugar grandes manifestacións na maioría das cidades de Rusia; na fronte da guerra, os soldados desobedecían aos oficiais. O tsar abdicou e foi detido. Nesta situación aparecen en Rusia dous poderes paralelos:

- O goberno, recentemente formado, constituído polo Partido Constitucional Demócrata.
- Os soviets, controlados polos partidos de esquerda (Social Revolucionario, Menxevique e Bolxevique).

O Goberno viuse imposibilitado para manobrar debido á presión que exercían os soviets, que non esperaban nada do Goberno. Os bolxeviques reclamaron “todo o poder para os soviets”, e mantiveron a idea da revolución inmediata para acceder ao socialismo.

“O poder aos soviets” significa reservar á maioría do pobo a independencia na elección dos deputados, a administración do Estado e a realización de transformacións.
Lenin. Setembro de 1917

Lenin fixo campaña para asinar a paz con Alemaña e así poder saír da guerra. Esta idea supuxo un gran éxito: os soldados abandonaron a fronte e volveron ás súas casas.

Así as cousas, Lenin considerou que a situación estaba madura para a toma do poder do Estado e levar a cabo a revolución socialista: este feito ocorreu o 26 de outubro (8 de novembro no noso calendario) coa toma do Pazo de Inverno, sede do Goberno.

## A instauración do réxime comunista

Logo de tomado o poder do Estado, os bolxeviques, liderados por Lenin, puxeron en práctica un programa para implantar un réxime comunista:

- A terra, a industria, a banca, o comercio e os transportes foron nacionalizados, pasando na súa totalidade a seren propiedade do Estado.

A grande propiedade sobre a terra declararase inmediatamente abolida sen ningunha indemnización. As leiras dos terratenentes, da Coroa, dos conventos e da Igrexa pasan a depender dos Soviets de distrito. Non se confiscarán terras dos labregos. Establécese en todas as empresas industriais, comerciais, agrícolas e bancarias, o control obreiro sobre a produción, a conservación, compra e venda de todos os produtos e das materias primas.
Decreto do 26 de outubro de 1917

- Suprimíronse todos os privilexios da sociedade anterior.
- Decretouse a separación Igrexa-Estado, instituíuse o matrimonio civil e declarouse a igualdade de dereitos da muller.
- Organizouse por parte de Trotski un exército moi disciplinado e eficaz, o chamado Exército Vermello.
- Disolveuse a Duma.
- Os poderes lexislativo e executivo estarían unidos nunha única institución.
- Prohibíronse as folgas.
- Exerceuse un forte control e censura sobre a prensa.

Como síntese pódese afirmar que a Revolución Rusa foi un movemento revolucionario que deu lugar ao primeiro Estado obreiro ou proletario da Historia que implanta o socialismo real ou comunismo.

## A formación da Unión Soviética e o Stalinismo

O antigo Imperio Ruso estaba constituído por distintas nacionalidades. En 1924 promulgouse unha Constitución, na que se dispuxo unha organización política do Estado de tipo federal: nace a Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas (URSS).

Morto Lenin en 1924, Stalin fíxose co poder da URSS en 1927. En 1928 decidiu impulsar a economía da URSS para facer dela unha das primeiras potencias mundiais, chegando a igualarse coa dos Estados Unidos. Para este fin estableceu os chamados plans quinquenais nos que se fixan metas de produción, metas que só se poden lograr se se controla a industria e se colectivizan as terras de produción agrícola, todo isto baixo un duro control por parte do Estado e eliminando todo rastro de propiedade privada. O comercio realizouse por medio de cooperativas do Estado; os beneficios investíronse na ampliación das empresas.

A tarefa principal do Plan Quinquenal consistía en transformar a URSS de país agrario e débil nun país industrial e potente, en eliminar por completo os dereitos capitalistas, en facer pasar a pequena propiedade agrícola fragmentaria á gran economía colectivizada.
Stalin. Doutrina da URSS

Todo este impulso económico fíxoo Stalin baixo unha durísima ditadura, controlando persoalmente todos os fíos do poder e eliminando todos os dirixentes da Revolución de 1917.

## O socialismo despois da Revolución Rusa

Un dos principios fundamentais da revolución bolxevique era a propagación mundial da revolución. Pero esta meta non se acadou debido a dúas causas:

- En Europa Occidental os obreiros conseguiran moitas melloras ao longo de anos de loita sindical e a través da participación dos partidos socialistas nos parlamentos e mesmo nalgúns gobernos.
- Os partidos socialistas europeos desconfiaban do sistema comunista instaurado en Rusia, porque, malia rematar co capitalismo, implantara unha forte ditadura que rompía coa tradición democrática do socialismo.

## A III Internacional (Internacional Comunista) e a Internacional Socialista

A Terceira Internacional creouse en Moscova en 1919, e tiña como obxectivo a exportación do modelo bolxevique de revolución.

Case todos os partidos socialistas europeos negáronse a formar parte dela, e fundaron outra Internacional, a Internacional Socialista. Os partidos socialistas que si se integraron na Terceira Internacional e adoptaron o modelo bolxevique, pasaron a chamarse partidos comunistas.

Deste xeito, a ideoloxía creada por Karl Marx tomou dous camiños diferentes ata o día de hoxe: a comunista e a socialista. Os puntos básicos que os separan son:

- O distinto valor que lle dan á democracia burguesa.
- As liberdades que esta democracia concede son consideradas fundamentais polos socialistas e accesorias polos comunistas.

Os partidos socialistas chegaron á conclusión de que as liberdades políticas e individuais que dá a democracia parlamentaria burguesa deben ser respectadas. En consecuencia, a vía para alcanzar unha sociedade xusta e igualitaria, onde o capitalismo quede superado, non pode ser a da violencia, senón a das reformas lentas, continuas, pacíficas e respectuosas coa democracia; é dicir a vía socialdemócrata.

Actividades propostas

S7. Resuma as características da Rusia tsarista e explique por que se derrubou este sistema político.

- Era un resto do Antigo Réxime: monarquía absoluta, nobreza con privilexios, campesiños acabados de saír da servidume feudal, non había Parlamento representativo, nin partidos políticos. O sistema derrubouse pola súa incapacidade de levar a cabo as reformas políticas necesarias para modernizarse.

S8. Que diferentes obxectivos tiñan o goberno provisional e os soviets tras a caída do tsarismo?

- O goberno provisional buscaba a implantación dun réxime político liberal, como os que se estaban a implantar en Europa Occidental. Os soviets buscaban a revolución social e crear un réxime comunista.

S9. En que data tomaron o poder os bolxeviques? Especifique as medidas de adoptaron para instituír un réxime comunista e para implantar unha ditadura.

- a) O 26 de outubro de 1917, 8 de novembro no noso calendario.
- b) Nacionalizaron a terra, a industria, a banca, o comercio e os transportes; suprimiron os privilexios; decretaron a separación Igrexa Estado; organizaron un exército moi eficaz; disolveron a Duma; decretaron a unión dos poderes lexislativo e executivo; prohibiron as folgas; e exerceron un forte control e censura sobre a prensa.

Licenciado baixo a Creative Commons Attribution Non-commercial Share Alike License 3.0

« Anterior | Seguinte »