Un século de revolucións

- Un século de revolucións
- 1 - Introdución
- 2 - Secuencia de contidos e actividades
  - 2.1 As revolucións políticas (1776-1848)
    - 2.1.1 A guerra de independencia dos EEUU
    - 2.1.2 A Revolución Francesa
    - 2.1.3 Liberalismo e nacionalismo
  - 2.2 España no século XIX: a construción dun réxime liberal
    - 2.2.1 Reinado de Fernando VII: o retorno e o final do absolutismo
    - 2.2.2 A construción dun Estado liberal: o reinado de Isabel II (1833-1868)
    - 2.2.3 Sexenio democrático (1868-1874)
    - 2.2.4 Restauración monárquica (1874-1898)
  - 2.3 Galicia no século XIX
  - 2.4 Resumo de contidos
- 3. Actividades complementarias
- 4. Exercicios de autoavaliación
- 5. Solucionarios
  - 5.1 Solucións das actividades propostas
  - 5.2 Solucións das actividades complementarias
  - 5.3 Solucións ós exercicios de autoavaliación
- 6. Glosario
- 7. Bibliografía e recursos

« Anterior | Seguinte »

# 2.2.1 Reinado de Fernando VII: o retorno e o final do absolutismo

O Sexenio Absolutista (1814-1820)

A debilidade dos liberais permitiu a imposición dun réxime absolutista por parte de Fernando VII. Dende o regreso do rei, en 1814, ata 1820, desenvolveuse un período dominado pola volta ao Antigo Réxime, a represión política, o exilio dos liberais, os pronunciamentos militares e a crise económica.

Mais os tempos mudaran. O influxo das ideas liberais xa non podía borrarse. A falta de liberdade e de pluralidade política facían que o único modo de acceder ao poder fose a través dun golpe de Estado. Os pronunciamentos, que así se denominaron, dábanlle un papel político central ao exército, aspecto que se repetirá en España ata o golpe de Estado do xeneral Franco, xa no século XX. En 1820, a alianza entre os sectores máis liberais do exército e os opositores ao absolutismo permitiu o triunfo dun pronunciamento, que deu paso ao Trienio Liberal.

O Trienio Liberal (1820-1823)

Os liberais intentaron retomar as reformas iniciadas nas Cortes de Cádiz. O seu obxectivo era a fin do Antigo Réxime, para o que afondaron nas ideas liberais. Mais careceron da forza suficiente para consolidar a súa obra, malia a creación dun exército popular: a Milicia Nacional. Os absolutistas, apoiados polo monarca, e a invasión dun exército estranxeiro, coñecido como Os Cen Mil Fillos de San Luís, organizado polas potencias absolutistas europeas, conseguiron acabar con esta paréntese liberal en 1823.

A Década Ominosa. A fin do absolutismo (1823-1833)

Os últimos dez anos do goberno absolutista de Fernando VII estiveron marcados pola fonda crise económica. Como acontecera no caso francés, o único xeito de garantir as finanzas do Estado era eliminar os privilexios fiscais da nobreza e do clero, ao que estes se opuñan. A esta situación uníase un conflito dinástico. Fernando VII só tivera fillas e en España rexía a Lei Sálica, que impedía o acceso das mulleres ao trono. O rei promulgou en 1830 a Pra gmática sanción, que anulaba esta lei e permitía o acceso ao trono da súa filla maior Isabel. Os absolutistas (carlistas ou carcas) organizáronse arredor do seu irmán Carlos María Isidro, a quen consideraban o lexítimo herdeiro ao trono, mentres que os liberais, moderados ou isabelinos, apoiaban a Isabel. A disputa derivou nas chamadas Guerras Carlistas, que supuxeron a derrota dos absolutistas e o triunfo da revolución liberal en España.

Actividades propostas

S13. Como inflúe a Revolución Francesa en España e na súa monarquía? Por que a familia real española tiña medo do proceso revolucionario francés? Explique o impacto da Revolución Francesa no territorio español.

Carlos IV comezou a reinar en España un ano antes de iniciarse a Revolución Francesa; isto provocou que o monarca intentase limitar as reformas ilustradas iniciadas polo seu pai, Carlos III. O país dividiuse en dous: os afrancesados, ou partidarios de Francia e da Revolución, e os absolutistas. Os monarcas españois tiñan medo de correr o mesmo destino que os reis franceses (que foron finalmente guillotinados). Para España o impacto da Revolución foi grande, xa que dela naceu a figura fulgurante de Napoleón Bonaparte, quen invadiu a Península e controlou o seu goberno; o resultado foi a longa Guerra de Independencia que levou ao país á ruína económica e á destrución das súas infraestruturas.

S14. Que son as abdicacións de Baiona? Que consecuencias directas tiveron?

Ante o Motín de Aranjuez, Carlos IV decide pedir axuda a Napoleón Bonaparte. Este decide convocar en Baiona o monarca español e o príncipe de Asturias, o futuro Fernando VII. Carlos IV remata abdicando no seu fillo e este en Napoleón. O emperador francés decide nomear rei de España o seu irmán Xosé Bonaparte, o que levou ao país a unha guerra contra o invasor galo.

S15. Que acontecementos van provocar o levantamento popular do pobo de Madrid o 2 de maio de 1808? Cal foi a reacción francesa?

O resentimento da poboación, ao esixírselle costear a manutención das tropas estranxeira, derivou en numerosos incidentes e episodios de violencia. Isto, engadido á forte inestabilidade política motivada polo Motín de Aranjuez, precipitou os acontecementos que desembocaron no levantamento popular en Madrid contra os franceses, o 2 de maio de 1808, sometido+o coa carga dos Mamelucos e os fusilamentos en Príncipe Pío.

S16. Busque información e analice os seguintes cadros de Goya.

- Nome de cada obra, autor, cronoloxía...
- Contexto histórico en que se desenvolven. En que paisaxe teñen lugar?
- Que representan as escenas?
- Pensa que Goya foi testemuña dos feitos?
- Como é a composición destas obras?
- Observe o grupo de franceses. Como están representados? Que cre que pretende amosar o autor?
- Que pretendía denunciar Goya con estas pinturas?

Nome da obra, autor, cronoloxía. | A carga do Mamelucos na Porta do Sol ou Levantamento do dous de Maio. Francisco de Goya y Lucientes. (1814). | Fusilamentos do 3 de maio ou Os fusilamentos da Moncloa. Francisco de Goya y Lucientes. (1814).
Contexto histórico e paisaxe. | Ocupación napoleónica trala abdicación dos monarcas españois en favor de Napoleón Bonaparte e do seu irmán Xosé.
Que representa a escena? | As tropas francesas intentan sufocar, con violencia, os sublevados do pobo de Madrid. | Momento en que se fusilan os líderes e os prisioneiros das revoltas en Madrid.
Pensa que Goya foi testemuña dos feitos? | Goya foi testemuña mais non pintou os cadros no momento, senón anos máis tarde, nunha proposta que lle fixo ao concello de Madrid. Hai quen pensa que o fixo para lavar a súa imaxe de “afrancesado”.
Como é a composición da obra? | Os movementos dos cabalos e dos personaxes dan ao cadro un gran dinamismo. Reflicte a escena con gran realismo, como pode verse na representación dos corpos caídos e nos ríos de sangue. En último temo, vese o perfil arquitectónico de Madrid, pero tratado de tal maneira que non distrae a atención do acontecemento principal, que domina o primeiro plano.[ ]Goya usa unha pincelada solta e un rico cromatismo. | Dividida en dúas partes: un grupo dun 12 civís, en distintas posturas. Na dereita 6 soldados, que apuntan cos seus fusís aos prisioneiros. A lanterna situada á dereita, tras os soldados, ilumina a figura do home cos brazos estricados.
Como están representados os franceses? Que pretende amosar o autor? | Exército dacabalo, cunha grande instrución e moi violentos nos seus ataques. O pintor amosa a crueldade dos franceses | Con cores moi escuras, contrastadas co home da camisa branca, reflectindo o mal, a escuridade.... Son rostros anónimos, que recibiron o nome da “máquina de matar”.
Que pretendía denunciar Goya con esta pintura? | A barbarie da guerra e a tiranía moderna, establecendo un contrate entre as paixóns humanas das vítimas e a eficacia deshumanizadora dos mamelucos ou do pelotón de fusilamento.

S17. Enumere e explique as fases do reinado de Fernando VII.

Reinado de Fernando VII | Características xerais do período
Sexenio absolutista (1814-1820) | O rei derroga a constitución de 1812 e restaura o absolutismo monárquico co apoio dos estamentos privilexiados.
Trienio liberal (1820-23) | Pronunciamento de Del Riego. O rei vese obrigado a aceptar a constitución de 1812 e iniciar unha apertura liberal, non por convicción senón por presión das forzas do país.
Década Ominosa (1823-1833) | Co apoio dos “cen mil fillos de San Luís” volta ao absolutismo. Política ambigua entre liberalismo e absolutismo procurando apoios para nomear sucesora a súa filla Isabel.

Licenciado baixo a Creative Commons Attribution Non-commercial Share Alike License 3.0

« Anterior | Seguinte »