Transformación económicas e sociais no século XIX

- Transformacións económicas e sociais no século XIX
- 1 - Introdución
- 2 - Secuencia de contidos e actividades
  - 2.1 Que foi a Revolución Industrial?
    - 2.1.1 Antecedentes
    - 2.1.2 Características da Revolución Industrial. Orixe e factores que a explican
    - 2.1.3 Consecuencias da Revolución Industrial
  - 2.2 Cambios económicos e sociais
    - 2.2.1 A revolución demográfica
    - 2.2.2 Aumento da produción agrícola
    - 2.2.3 Os cambios sociais
  - 2.3 A revoluxión dos transportes
    - 2.3.1 O transporte marítimo
    - 2.3.2 O transporte terrestre
    - 2.3.3 Consecuencias da revolución dos transportes
  - 2.4 A industria moderna
    - 2.4.1 Fases da Revolución Industrial
    - 2.4.2 As novas fontes de enerxía
    - 2.4.3 Os novos sectrores industriais
    - 2.4.4 Os novos modelos económicos e sociais
    - 2.4.5 A sociedade burguesa e a resposta obreira
  - 2.5 A Revolución Industrial en España
    - 2.5.1 A agricultura
    - 2.5.2 Características rexionais e principais industrias
    - 2.5.3 O caso galego
- 3. Resumo de contidos
- 4. Actividades complementarias
- 5. Exercicios de autoavaliación
- 6. Solucionarios
  - 6.1 Solucións das actividades propostas
  - 6.2 Solucións das actividades complementarias
- 7. Glosario
- 8. Bibliografía e recursos

« Anterior | Seguinte »

# 2.2.3 Os cambios sociais

## Formación dunha moderna sociedade de clases

No século XVIII obsérvase unha progresiva transformación social. A sociedade agraria do antigo Réxime vai esvaecendo froito da lexislación liberal e do crecemento económico, ata se perfilar a moderna sociedade de clases, cuns trazos diferentes da anterior:

- Desaparición dos estamentos. A sociedade non vai estar estruturada en grupos sociais pechados aos que se pertence por nacemento, e que están separados entre eles por diferenzas legais: uns privilexiados e outros non privilexiados. Será a riqueza o aspecto fundamental para situar a unha persoa na sociedade.
- Descenso da poboación rural e aumento da urbana, dedicada ao sector industrial e ao terciario.
- Transformación da poboación agraria, ao aumentar o número de propietarios e xornaleiros.
- Incremento demográfico das clases medias, e mantemento ou baixa das inferiores.
- Desenvolvemento da burguesía, con conciencia de clase e cun xeito propio de vida.
- Aparición do proletariado industrial, que toma conciencia de formar unha clase social (a clase obreira) e comeza a se mobilizar.
- Descenso da poboación eclesiástica, por mor da exclaustración (consecuencia das sucesivas desamortizacións).
- Aumento das profesións vinculadas ao desenvolvemento do Estado, da política e culturalmente activas.

## As clases sociais

Pouco a pouco aparece unha sociedade moderna de clases, entre as que destacan:

- Clases altas: viven de rendas e controlan o poder político, con ideoloxía conservadora.

- Nobreza: mantén o seu poder económico, político, aínda que perde os privilexios. A alta burguesía accederá aos títulos nobiliarios, mediante os matrimonios, na procura de relacións políticas e económicas.
- Gran burguesía: grupo heteroxéneo que pasará a formar parte da nobreza (grandes comerciantes, terratenentes agrarios, especuladores financeiros, a minoría industrial e propietarios varios). Imitarán o xeito de vida da nobreza (ostentosa, cultural, exclusivista, de moral tradicional, católica, etc.).

- Clases medias: reducido grupo que irá incrementando a súa presenza social ao longo dos séculos XIX e XX. Está conformado por burgueses e propietarios medios, empregados da administración, profesionais liberais do dereito ou da sanidade, profesores, xornalistas, etc. Forma un grupo moi tradicional, que se move entre o apoliticismo, o republicanismo e o liberalismo progresista.
- Clases baixas: son a maior parte da poboación. O feito de que fose un grupo analfabeto, de forte relixiosidade, illado e cunha grande dependencia caciquil limitou moito a súa capacidade de actuación política. Mais a aparición do movemento obreiro é unha boa proba da súa capacidade de organización e de transformación.

- Xornaleiros: con traballos estacionais que os manteñen no límite da pobreza. Coas desamortizacións tiveron que mendigar traballos ou emigrar.
- Pequenos agricultores.
- Clases baixas urbanas: son criados domésticos, mozos de comercio, tendeiros, autónomos, artesáns, etc.
- Proletariado industrial: grupo que xorde co desenvolvemento económico industrial das cidades. Homes, mulleres e nenos traballaban longas xornadas, en pésimas condicións laborais e lonxe do seu país ou vila. Inclúense no grupo obreiros da construción, mineiros, ferroviarios, mariñeiros, etc.

Actividades propostas

S9. Observe o gráfico seguinte e logo conteste ás preguntas.

A xornada laboral dos obreiros ao comezo da Revolución Industrial

- Cantas horas diarias dedicaba un obreiro ao traballo, cantas ao descanso e cantas aos desprazamentos?
- Cantas horas cre que traballa hoxe como media un traballador por conta allea? E comparable co da gráfica?

S9.

Traballo: 12’5 horas; sono: 7 horas; comidas e descanso: 4’5 horas. Legalmente 8 horas diarias, aínda que en moitas empresas se superan esas horas coas chamadas horas extra.

S10. O traballo de mulleres e nenos. Lea estes dous textos sobre as condicións de vida dos obreiros na Revolución Industrial.

“Betty Harris, 37 anos. Casei aos 23 anos... Non sei ler nin escribir...Arrastro vagonetas de carbón e traballo dende as seis da mañá ás seis da tarde...Teño posto un cinto e unha cadea que me pasa entre as pernas e avanzo coas mans e cos pés Nos pozos onde eu traballo hai seis mulleres e media ducia de nenos e nenas..." Tiña sete anos cando empecei a traballar na fábrica, de cinco da mañá a oito da noite, cun descanso de trinta minutos ao mediodía para descansar e xantar. Nesta fábrica hai cincuenta rapaces da miña idade. De cotío caían enfermos a causa do traballo. ¡A golpes de látego era como mantiñan os rapaces traballando!”
Testemuñas dunha obreira e dun obreiro inglés da época

Alimentación diaria dunha familia obreira con dous fillos (1856)
Pan | – 1,2 quilogramos para os pais. – 0,8 quilogramos para os cativos.

S10.

Traballa 12 horas, fronte ás 8 actuais; non ten preparación nin estudos; na actualidade todos o cidadáns teñen dereito á educación; nas minas traballan nenos e nenas, o que na actualidade está prohibido (iso non quer dicir que non se produza explotación infantil nalgúns países asiáticos, africanos ou suramericanos); existía o maltrato infantil para obter maior rendemento. Peixe fresco, carne, pasta, froita, leite, patacas, pan, ...cinco comidas ao día e copiosas. Polas loitas obreiras, o traballo dos sindicatos, polos grandes avances tecnolóxicos e científicos.

Licenciado baixo a Creative Commons Attribution Non-commercial Share Alike License 3.0

« Anterior | Seguinte »