Textos narrativos

- Textos narrativos
- 1 - Introdución
  - 1.1 Descrición da unidade didáctica
- 2 - Secuencia de contidos e actividades
  - Comunicación oral
    - 2.1 Un conto tradicional galego
  - Educación literaria
    - 2.2 Textos narrativos (aspectos teóricos)
    - 2.3 O oso e o raposo
    - 2.4 Un conto galego literario ou culto: Sobre a morte de Bieito
  - Comunicación escrita
    - 2.5 A carta persoal (aspectos teóricos)
  - Coñecemento da lingua
    - 2.6 Normas ortográficas: o uso do x (aspectos teóri-cos)
    - 2.7 Clases de palabras: o verbo (aspectos teóricos)
    - 2.8 Os tempos verbais (aspectos teóricos)
    - 2.9 Conectadores textuais e mecanismos de referencia interna II (aspectos teóricos)
      - 2.9.1 Conectadores textuais
      - 2.9.2 Mecanismos de referencia interna
    - 2.10 A lingua galega
  - Lingua e sociedade
    - 2.11 Internet, a radio e a televisión (aspectos teóricos)
    - 2.12 Cazador de palabras
    - 2.13 Galicia por diante
- 3 - Secuencia de contenidos y activida-des en lengua castellana
  - Comunicación oral
    - 3.1 Entrevista a Arturo Pérez-Reverte
  - Educación literaria
    - 3.2 Textos narrativos (aspectos teóricos)
    - 3.3 Jorge el valeroso
    - 3.4 Memorias
  - Conocimiento de la lengua
    - 3.5 Normas ortográficas (aspectos teóricos)
    - 3.6 Clases de palabras: el verbo en castellano (aspec-tos teóricos)
    - 3.7 Conectores de orden, explicativos y de contraste en lengua castellana (aspectos teóricos)
    - 3.8 Tipos de relajación
    - 3.9 Mecanismos de referencia interna en castellano: hiperónimos (aspectos teóricos)
  - Comunicación escrita
    - 3.10 Los elementos de la narración (aspectos teóricos)
- 4 - Resumo de contidos
  - 4.1 Contidos en lingua galega
  - 4.2 Contenidos en lengua castellana
- 5. Exercicios de autoavaliación
- 6 - Solucionarios
  - 6.1 Solucións das actividades propostas en lingua ga-lega
  - 6.2 Soluciones de las actividades propuestas en len-gua castellana
  - 6.3 Solucións dos exercicios de autoavaliación
- 7 - Anexos
  - 7.1 Anexo I: Paradigmas verbais en galego
  - 7.2 Anexo II: Paradigmas verbales en castellano
- 8 - Bibliografía

« Anterior | Siguiente »

# 2.6 Normas ortográficas: o uso do x (aspectos teóri-cos)

2.6 Normas ortográficas: o uso do x (aspectos teóricos)

O xe é a vixésimo segunda letra do alfabeto galego e pode pronunciarse de dúas maneiras diferentes:

- Nas palabras patrimoniais (xente, queixo, xamón, xílgaro, xogador, xuntar...) representan o fonema propio do galego (fricativo prepalatal xordo).
- Nas palabras cultas, é dicir, que entraron no galego tardiamente procedente doutras linguas, representa o grupo fónico /ks/. Por exemplo, texto, taxi, exame...

Regras para o uso correcto do x:

- Escríbense con s e non con x: escavar (e derivados), espremer, espremedor, estender (pero extensión, extenso, extensivo, extensamente ), estraño (e derivados), estranxeiro (e derivados)...
- Se nunha mesma palabra coinciden dous x, un con valor de /ks/, e outro con valor de fonema fricativo prepalatal xordo, pódese substituír o primeiro por s (esaxerar, esixir, osíxeno...) ou deixar os dous x: exaxerar, exixir, oxixeno.
- Levan x, de xeito diferente ao castelán:

– No canto de s: xarampón, taxa, Bruxelas, enxalzar, graxa, xastre, cornixa, igrexa...

– En lugar de y: cónxuxe, inxección, pexorativo, proxectil, traxecto, xeso, xacer, conxuntura, maxestático, proxecto, subxugar, xema, xugular, xustaposición, así coma os derivados destas palabras.

– No canto de ch: bolxevique, clixé, haxix, xilin, xilaba...

– No canto doutras grafías: arxila, bocexar, bosquexo, cervexa, conxectura, enxiva, lixivia, oxalá, pelexa, solfexo, xaxún... e moitas máis.

Actividades propostas

S7. Complete as palabras das frases seguintes, escribindo x ou s segundo corresponda.

- É un profesor JXUwMDNkJXUwMDFk celente pero moi e JXUwMDJi i JXUwMDIw ente.

- A JXUwMDNkJXUwMDE2 cavadora está traballando no JXUwMDNkJXUwMDFk terior do recinto.

- Se falta JXUwMDM3JXUwMDFj í JXUwMDIwJXUwMDFk no prodúcese asfi JXUwMDIwJXUwMDEx a.

- Pasei con é JXUwMDIwJXUwMDEx to o JXUwMDNkJXUwMDFk ame e mañá poderei ir de JXUwMDNkJXUwMDFk cursión.

- É moi JXUwMDNkJXUwMDE2 traño, parece obra de JXUwMDNkJXUwMDFk traterrestres.

- A tarde foi JXUwMDNkJXUwMDE2 pléndida e a comida, JXUwMDNkJXUwMDFk quisita.

- Teño dificultade con ese idioma JXUwMDNkJXUwMDE2 tranxeiro; o meu lé JXUwMDIwJXUwMDEx co é moi escaso.

- Recolle o JXUwMDNkJXUwMDE2 premedor e JXUwMDNkJXUwMDE2 tende o mantel.

- É un profesor excelente pero moi esixente.

- A escavadora está traballando no exterior do recinto.

- Se falta osíxeno prodúcese asfixia.

- Pasei con éxito o exame e mañá poderei ir de excursión.

- É moi estraño, parece obra de extraterrestres.

- A tarde foi espléndida e a comida, exquisita.

- Teño dificultade con ese idioma estranxeiro; o meu léxico é moi escaso.

- Recolle o espremedor e estende o mantel.

S8. Clasifique estas palabras en dous grupos, tendo en conta como se pronuncia a grafía x:

xamón
JXUwMDE3JXUwMDZmJXUwMDU4JXUwMDU4JXUwMDUwJXUwMDAyJXUwMDFkJXUwMDAxJXUwMDk0JXUw MDk0JXUwMDBkJXUwMDBhJXUwMDA4JXUwMDEyJXUwMDE2JXUwMDQ1JXUwMDQzJXUwMDBjJXUwMDAy JXUwMDAyJXUwMDRmJXUwMDRlJXUwMDBmJXUwMDQxJXUwMDUwJXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUw MDAzJXUwMDEwJXUwMDEzJXUwMDQxJXUwMDU4JXUwMDE5JXUwMDQxJXUwMDA4JXUwMDRlJXUwMDA5 JXUwMDAxJXUwMDBiJXUwMDA4JXUwMDBjJXUwMDQxJXUwMDUwJXUwMDAyJXUwMDE3JXUwMDE1JXUw MDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUwMDE1JXUwMDE1JXUwMDBkJXUwMDRjJXUwMDQ2JXUwMDE0JXUwMDFi JXUwMDBhJXUwMDAyJXUwMDE1JXUwMDFkJXUwMDFmJXUwMDE5JXUwMDRmJXUwMDU4JXUwMDE3JXUw MDFkJXUwMDE2JXUwMDBiJXUwMDQ2

exame
JXUwMDE3JXUwMDZmJXUwMDU4JXUwMDU4JXUwMDUwJXUwMDAyJXUwMDFkJXUwMDAxJXUwMDk0JXUw MDk0JXUwMDBkJXUwMDBhJXUwMDA4JXUwMDEyJXUwMDE2JXUwMDQ1JXUwMDQzJXUwMDBjJXUwMDAy JXUwMDAyJXUwMDRmJXUwMDRlJXUwMDBmJXUwMDQxJXUwMDUwJXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUw MDAzJXUwMDEwJXUwMDEzJXUwMDQxJXUwMDU0JXUwMDExJXUwMDFkJXUwMDBjJXUwMDFiJXUwMDRm JXUwMDA4JXUwMDRmJXUwMDE1JXUwMDA3JXUwMDA1JXUwMDFmJXUwMDRmJXUwMDRiJXUwMDE4JXUw MDVh

taxi,
JXUwMDE3JXUwMDZmJXUwMDU4JXUwMDU4JXUwMDUwJXUwMDAyJXUwMDFkJXUwMDAxJXUwMDk0JXUw MDk0JXUwMDBkJXUwMDBhJXUwMDA4JXUwMDEyJXUwMDE2JXUwMDQ1JXUwMDQzJXUwMDBjJXUwMDAy JXUwMDAyJXUwMDRmJXUwMDRlJXUwMDBmJXUwMDQxJXUwMDUwJXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUw MDAzJXUwMDEwJXUwMDEzJXUwMDQxJXUwMDU0JXUwMDExJXUwMDFkJXUwMDBjJXUwMDFiJXUwMDRm JXUwMDA4JXUwMDRmJXUwMDE1JXUwMDA3JXUwMDA1JXUwMDFmJXUwMDRmJXUwMDRiJXUwMDE4JXUw MDVh

xurar,
JXUwMDE3JXUwMDZmJXUwMDU4JXUwMDU4JXUwMDUwJXUwMDAyJXUwMDFkJXUwMDAxJXUwMDk0JXUw MDk0JXUwMDBkJXUwMDBhJXUwMDA4JXUwMDEyJXUwMDE2JXUwMDQ1JXUwMDQzJXUwMDBjJXUwMDAy JXUwMDAyJXUwMDRmJXUwMDRlJXUwMDBmJXUwMDQxJXUwMDUwJXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUw MDAzJXUwMDEwJXUwMDEzJXUwMDQxJXUwMDU4JXUwMDE5JXUwMDQxJXUwMDA4JXUwMDRlJXUwMDA5 JXUwMDAxJXUwMDBiJXUwMDA4JXUwMDBjJXUwMDQxJXUwMDUwJXUwMDAyJXUwMDE3JXUwMDE1JXUw MDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUwMDE1JXUwMDE1JXUwMDBkJXUwMDRjJXUwMDQ2JXUwMDE0JXUwMDFi JXUwMDBhJXUwMDAyJXUwMDE1JXUwMDFkJXUwMDFmJXUwMDE5JXUwMDRmJXUwMDU4JXUwMDE3JXUw MDFkJXUwMDE2JXUwMDBiJXUwMDQ2

extenso,
JXUwMDE3JXUwMDZmJXUwMDU4JXUwMDU4JXUwMDUwJXUwMDAyJXUwMDFkJXUwMDAxJXUwMDk0JXUw MDk0JXUwMDBkJXUwMDBhJXUwMDA4JXUwMDEyJXUwMDE2JXUwMDQ1JXUwMDQzJXUwMDBjJXUwMDAy JXUwMDAyJXUwMDRmJXUwMDRlJXUwMDBmJXUwMDQxJXUwMDUwJXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUw MDAzJXUwMDEwJXUwMDEzJXUwMDQxJXUwMDU0JXUwMDExJXUwMDFkJXUwMDBjJXUwMDFiJXUwMDRm JXUwMDA4JXUwMDRmJXUwMDE1JXUwMDA3JXUwMDA1JXUwMDFmJXUwMDRmJXUwMDRiJXUwMDE4JXUw MDVh

xema,
JXUwMDE3JXUwMDZmJXUwMDU4JXUwMDU4JXUwMDUwJXUwMDAyJXUwMDFkJXUwMDAxJXUwMDk0JXUw MDk0JXUwMDBkJXUwMDBhJXUwMDA4JXUwMDEyJXUwMDE2JXUwMDQ1JXUwMDQzJXUwMDBjJXUwMDAy JXUwMDAyJXUwMDRmJXUwMDRlJXUwMDBmJXUwMDQxJXUwMDUwJXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUw MDAzJXUwMDEwJXUwMDEzJXUwMDQxJXUwMDU4JXUwMDE5JXUwMDQxJXUwMDA4JXUwMDRlJXUwMDA5 JXUwMDAxJXUwMDBiJXUwMDA4JXUwMDBjJXUwMDQxJXUwMDUwJXUwMDAyJXUwMDE3JXUwMDE1JXUw MDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUwMDE1JXUwMDE1JXUwMDBkJXUwMDRjJXUwMDQ2JXUwMDE0JXUwMDFi JXUwMDBhJXUwMDAyJXUwMDE1JXUwMDFkJXUwMDFmJXUwMDE5JXUwMDRmJXUwMDU4JXUwMDE3JXUw MDFkJXUwMDE2JXUwMDBiJXUwMDQ2

hexágono,
JXUwMDE3JXUwMDZmJXUwMDU4JXUwMDU4JXUwMDUwJXUwMDAyJXUwMDFkJXUwMDAxJXUwMDk0JXUw MDk0JXUwMDBkJXUwMDBhJXUwMDA4JXUwMDEyJXUwMDE2JXUwMDQ1JXUwMDQzJXUwMDBjJXUwMDAy JXUwMDAyJXUwMDRmJXUwMDRlJXUwMDBmJXUwMDQxJXUwMDUwJXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUw MDAzJXUwMDEwJXUwMDEzJXUwMDQxJXUwMDU0JXUwMDExJXUwMDFkJXUwMDBjJXUwMDFiJXUwMDRm JXUwMDA4JXUwMDRmJXUwMDE1JXUwMDA3JXUwMDA1JXUwMDFmJXUwMDRmJXUwMDRiJXUwMDE4JXUw MDVh

áxil,
JXUwMDE3JXUwMDZmJXUwMDU4JXUwMDU4JXUwMDUwJXUwMDAyJXUwMDFkJXUwMDAxJXUwMDk0JXUw MDk0JXUwMDBkJXUwMDBhJXUwMDA4JXUwMDEyJXUwMDE2JXUwMDQ1JXUwMDQzJXUwMDBjJXUwMDAy JXUwMDAyJXUwMDRmJXUwMDRlJXUwMDBmJXUwMDQxJXUwMDUwJXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUw MDAzJXUwMDEwJXUwMDEzJXUwMDQxJXUwMDU4JXUwMDE5JXUwMDQxJXUwMDA4JXUwMDRlJXUwMDA5 JXUwMDAxJXUwMDBiJXUwMDA4JXUwMDBjJXUwMDQxJXUwMDUwJXUwMDAyJXUwMDE3JXUwMDE1JXUw MDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUwMDE1JXUwMDE1JXUwMDBkJXUwMDRjJXUwMDQ2JXUwMDE0JXUwMDFi JXUwMDBhJXUwMDAyJXUwMDE1JXUwMDFkJXUwMDFmJXUwMDE5JXUwMDRmJXUwMDU4JXUwMDE3JXUw MDFkJXUwMDE2JXUwMDBiJXUwMDQ2

axila,
JXUwMDE3JXUwMDZmJXUwMDU4JXUwMDU4JXUwMDUwJXUwMDAyJXUwMDFkJXUwMDAxJXUwMDk0JXUw MDk0JXUwMDBkJXUwMDBhJXUwMDA4JXUwMDEyJXUwMDE2JXUwMDQ1JXUwMDQzJXUwMDBjJXUwMDAy JXUwMDAyJXUwMDRmJXUwMDRlJXUwMDBmJXUwMDQxJXUwMDUwJXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUw MDAzJXUwMDEwJXUwMDEzJXUwMDQxJXUwMDU0JXUwMDExJXUwMDFkJXUwMDBjJXUwMDFiJXUwMDRm JXUwMDA4JXUwMDRmJXUwMDE1JXUwMDA3JXUwMDA1JXUwMDFmJXUwMDRmJXUwMDRiJXUwMDE4JXUw MDVh

xenro,
JXUwMDE3JXUwMDZmJXUwMDU4JXUwMDU4JXUwMDUwJXUwMDAyJXUwMDFkJXUwMDAxJXUwMDk0JXUw MDk0JXUwMDBkJXUwMDBhJXUwMDA4JXUwMDEyJXUwMDE2JXUwMDQ1JXUwMDQzJXUwMDBjJXUwMDAy JXUwMDAyJXUwMDRmJXUwMDRlJXUwMDBmJXUwMDQxJXUwMDUwJXUwMDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUw MDAzJXUwMDEwJXUwMDEzJXUwMDQxJXUwMDU4JXUwMDE5JXUwMDQxJXUwMDA4JXUwMDRlJXUwMDA5 JXUwMDAxJXUwMDBiJXUwMDA4JXUwMDBjJXUwMDQxJXUwMDUwJXUwMDAyJXUwMDE3JXUwMDE1JXUw MDExJXUwMDBkJXUwMDBkJXUwMDE1JXUwMDE1JXUwMDBkJXUwMDRjJXUwMDQ2JXUwMDE0JXUwMDFi JXUwMDBhJXUwMDAyJXUwMDE1JXUwMDFkJXUwMDFmJXUwMDE5JXUwMDRmJXUwMDU4JXUwMDE3JXUw MDFkJXUwMDE2JXUwMDBiJXUwMDQ2

  O x pronúnciase como na palabra xa (fonema prepalatal fricativo xordo) | xamón, xurar, xema, áxil, xenro.
  O x pronúnciase como na palabra texto (grupo ks) | exame, taxi, extenso, hexágono, axila.

Se desexa realizar máis exercicios sobre a ortografía do x, pode acudir a estas páxinas:

http://www.ogalego.eu/exercicios_de_lingua/exercicios/ortografia.htm

http://dl.dropbox.com/u/13228951/ie/index.html

« Anterior | Siguiente »

Obra colocada bajo licencia Creative Commons Attribution Non-commercial Share Alike 3.0 License