Textos de instrución

- Textos de instrución
- 1 - Introdución
- 2. Secuencia de contidos e actividades en lingua galega
  - Comunicacion oral
    - 2.1. A cova de Ceza
  - Comunicación escrita
    - 2.2 Buscamos información
    - 2.3 Comunicámonos co mundo
      - 2.3.1 Taxistas que fan de asistentas sociais
      - 2.3.2 Entrevista a Teresa Moure
  - 2.4 Textos de instrución (aspectos teóricos)
    - Unha receita de cociña
    - A forza do vento
  - 2.5 Coñecemento da lingua
    - 2.5.1 Os pronomes perosais
    - 2.5.2 Hai monstros
    - 2.5.3 Para escribir mellor: mecanismos de referencia interna (aspectos teóricos)
    - 2.5.4 Normas ortográficas: uso do b e do v
  - 2.6 Lingua e sociedade
    - 2.6.1 Linguas minorizadas (aspectos teóricos)
    - 2.6.2 Educación literaria
      - Círculo: da materia dos soños
      - Lanzarote
- 3. Secuencia de contenidos y actividades en lengua castellana
  - Comnicación escrita
    - 3.1 Normas básicas para circular en una rotonda
  - Textos de instrucción (aspectos teóricos)
    - 3.2 Fulgores
    - 3.3 Instrucciones para subir una escalera
    - 3.4 Recordar y almacenar el vocabulario (aspectos teóricos)
  - Conocimiento de la lengua
    - 3.5 Los pronombres personales (aspectos teóricos)
    - 3.6 Mecanismos de referencia interna: deixis, repetición, hiperonimia, sinónimos y elipsis (aspectos teóricos)
      - 3.6.1 El Jarama
      - 3.6.2 Doña Perfecta
    - 3.7 Normas ortográficas: uso de la b y la v
  - Educación literaria
    - 3.8 Talleres literarios
    - 3.9 El microrrelato
    - 3.10 Un cuerpo en el hielo
- 4. Resumo de contidos
  - 4.1 Contidos en lingua galega
  - 4.2 Contenidos en lengua castellana
- 5. Exercicios de autoavaliación
- 6. Solucionarios
  - 6.1 Solucións das actividades propostas
  - 6.2 Solucións dos exercicios de autoavaliación
- 7. Glosario
- 8. Bibliografía e recursos

« Anterior | Siguiente »

# 2.5.1 Os pronomes perosais

Os pronomes son unha clase de palabras ou categoría gramatical que nos permiten referirnos ás persoas ou ás cousas sen nomealas directamente. Ao escribirmos ou falarmos, os pronomes sérvennos para construír mellor os nosos textos. Con eles podemos referirnos a cousas ou persoas xa coñecidas sen necesidade de repetir os seus nomes, evitando así reiteracións innecesarias.

Os pronomes persoais son os que sinalan as tres persoas gramaticais que interveñen na conversa: eu, nós, o falante/s; ti, vós, vostede/s, o oínte/s; el, ela, eles, elas, aquel ou aquilo do que se fala. Posúen diferentes formas segundo a función que desempeñen na oración, que serán as propias dun sintagma nominal. Segundo esta función, os pronomes poden ser tónicos ou átonos:

- Ela marchou ao cine (suxeito, forma tónica).

- Irei con ela ao cine (CC, forma tónica).

- Escoitei te atentamente (CD, forma átona).

Formas dos pronomes persoais en galego

- Serie tónica: fórmana os pronomes que desempeñan función de suxeito (eu, ti, el…);as utilizadas despois de preposición ou das conxuncións comparativas ca ou coma (Chegou comigo; O neno vén connosco; O agasallo era para min; Durmo máis ca vós); as formas de cortesía (Vostedes poden saír antes).

  Número | Persoa |
  Singular | 1ª | eu | min | comigo
  2ª | ti /vostede | contigo
  3ª | el/ela | si | consigo
  Plural | 1ª | nós/nosoutros, -as | connosco
  2ª | vós/ vosoutros, as / vostedes | convosco
  3ª | eles, elas | si | consigo

- Serie átona:forman dúas series, segundo funcionen de complemento directo ou indirecto:Ensinou l les(CI) o coche. Mercou no (CD) onte.

Para o CD de 3ª persoa hai tres formas distintas:

- lo, la, los, las utilizarémolas:

- Cando o verbo remata en –r ou –s: Vai arranxa lo miña nai.

- Tras os pronomes átonos nós, vós, lles: Non nolo presentaron; Non lle lo contes.

- Tras o adverbio u (onde?): -Aí vén Miguel. –U lo?

- no, na, nos, nas, cando o verbo remata en ditongo: Levou no da man.

- o, a, os, as, nos demais casos: Eu non o fixen; Téño as aquí.

  Número | Persoa |
  Singular | 1ª | me
  2ª | che | te
  3ª | Masc | lle | o, lo, no | se
  Fem | a, la, na
  Plural | 1ª | nos
  2ª | vos
  3ª | Masc | lles | os, los, nos | se
  Fem | as, las, nas

Normas para a colocación dos pronomes átonos

- Non poden nunca iniciar unha frase: a frase * Te vin é incorrecta; a correcta é Vinte.

- Van polo xeral despois do verbo (posición enclítica): Díllelo. Saudoume.

- Colócanse antes do verbo nestes casos:

- Nas oracións negativas: Ninguén me viu. Eu non o fixen.

- Nas interrogativas e exclamativas iniciadas por un adverbio ou pronome: Que lle fas? Quen che dera!

- Nas desiderativas: Deus te oia.

- Nas oracións subordinadas: Ela díxome que llo dera.

- Cando o verbo vai precedido de determinados adverbios (xa, axiña, aínda, mesmo, sempre, tamén, acaso, seica…): Xa te vereu mañá. Eu taméin o vin.

- Cos indefinidos ninguén, nada, ningún/ningunha, alguén, algo, ambos/-as, bastante, calquera, mesmo, todo, todos/-as: Ninguén me di a verdade.

- Cos infinitivos e xerundios xeralmente van pospostos: É doado dicilo. Riu dándolle as grazas.

Concorrencia das formas átonas (contraccións)

A concorrencia dun pronome átono de CD e un pronome átono de CI dá lugar a formas contractas. Por exemplo:

- Deixoume os cadernos: deixou mos.

- Deixoulle os cadernos: deixou llos.

- Deixoulles os cadernos: deixou llelos.

Contraccións das formas átonas do pronome persoal

  | o | a | os | as
  me | mo | ma | mos | mas
  che | cho | cha | chos | chas
  lle | llo | lla | llos | llas
  nos | nolo | nola | nolos | nolas
  vos | volo | vola | volos | volas
  lles | llelo | llela | llelos | llelas

Pronomes demostrativos, posesivos...

Os determinantes demostrativos, posesivos, etc. (estudados na unidade 3) poden funcionar tamén como pronomes cando non acompañan o nome senón que se refiren a el. Por exemplo:

- Póñame estas laranxas (det. demostrativo), pero Póñame estas(pron. demostrativo).

- Quero as miñas entradas (det. posesivo) pero Quero as miñas(pron. posesivo).

« Anterior | Siguiente »

Obra colocada bajo licencia Creative Commons Attribution Non-commercial Share Alike 3.0 License