A lingua e as súas variedades

- A lingua e as súas variedades
- 1 - Introdución
- 2. Secuencia de contidos e actividades en lingua galega
  - 2.1 Comunicación oral
    - 2.1.1 Lingua oral e lingua escrita. Diferenzas (aspectos teóricos)
    - 2.1.2 Elementos paraverbais e non verbais (aspectos teóricos)
    - 2.1.3 Rosa Aneiros Díaz
    - 2.1.4 Xosé Luís Axeitos Agrelo
  - 2.2 Comunicación escrita
    - 2.2.1 Un suceso e moitas variedades da lingua
    - 2.2.2 Enviamos un correo electrónico
    - 2.2.3 O rato do monte e o da casa
    - 2.2.4 Entrevista a Víctor Freixanes
  - 2.3 Coñecemento da lingua
    - 2.3.1 Normas ortográficas: a acentuación (aspectos teóricos)
    - 2.3.2 Clases de palabras: o substantivo e o adxectivo (aspectos teóricos)
    - 2.3.3 A orixe das palabras galegas (aspectos teóricos)
  - 2.4 Lingua e sociedade
    - 2.4.1 Lexislación esencial sobre a lingua galega (aspectos teóricos)
  - 2.5 Educación literaria
    - 2.5.1 Memorias dun neno labrego
    - 2.5.2 Ameite tanto esta tarde
- 3. Secuencia de contenidos y actividades en lengua castellana
  - 3.1 Comunicación oral
    - 3.1.1 Un ejemplo de comunicación oral: Juan José Millás
  - 3.2 Comunicación escrita
    - 3.2.1 Viajar altera los nervios
  - 3.3 Conocimiento de la lengua
    - 3.3.1 Las reglas de acentuación en castellano (aspectos teóricos)
    - 3.3.2 Clases de palabras: el sustantivo y el adjetivo en castellano (aspectos teóricos)
    - 3.3.3 La espada y la rosa
  - 3.4 Lengua y sociedad
    - 3.4.1 Registros o niveles de la lengua (aspectos teóricos)
    - 3.4.2 Dos textos en registros diferentes
    - 3.4.3 Factores psicológicos en la conducción de vehículos
  - 3.5 Educación literaria
    - 3.5.1 La perrilla
    - 3.5.2 Completamente viernes
- 4. Resumo de contidos
  - 4.1 Resumo de contidos en lingua galega
  - 4.2 Resumen de contenidos en lengua castellana
- 5. Exercicios de autoavaliación
- 6. Glosario
- 7. Bibliografía e recursos

« Anterior | Siguiente »

# 2.3.3 A orixe das palabras galegas (aspectos teóricos)

A maior parte das palabras do léxico galego proceden do latín,que foi introducido na Península Ibérica coa romanización. Pero tamén hai palabras máis antigas procedentes dos pobos prerromanos, e outras posteriores que achegaron os pobos que viñeron despois da caída do Imperio Romano (principalmente xermanos e árabes).

Palabras de orixe prerromana

- Atopamos nomes comúns referidos a plantas e animais: carballo, amieiro, bidueiro, rodaballo...

- Nomes relacionados coa vida doméstica e agrícola: cabana, cabazo, carro, gándara, veiga, billa, burato, berce...

- Topónimos: Barallobre, Sillobre, Sar...

Palabras de orixe xermana

- Topónimos: Allariz, Guitiriz, Gondomar, Samil...

- Antropónimos: Afonso, Elvira, Henrique, Luís...

- Palabras relacionadas coa actividade guerreira: frecha, gañar, bando...

Palabras de orixe árabe

- Aceite, alfaia, almofada, laranxa, limón, arroz, azafrán, cenoria, alcume...

Palabras patrimoniais, cultas e semicultas

Como dixemos, a maioría das palabras do galego proceden do latín. Estas palabras de orixe latina, segundo a súa evolución ata a actualidade, divídense en tres grupos: patrimoniais, cultas e semicultas.

- Palabras patrimoniais: forman a maior parte do noso léxico e foron evolucionando ao longo dos séculos de xeración en xeración, diferenciándose da súa forma orixinal. Exemplos:

- Cheo, que vén do latín plenum.

- Enteiro, que vén do latín integrum.

- Ollo, que vén do latín oculum.

- Leite, que vén do latín lactem.

- Orella, que vén do latín auriculam.

- Palabras cultas: tiveron unha incorporación máis serodia e practicamente non sufriron evolución con respecto á forma latina orixinal. Exemplos:

Como leva visto polos exemplos anteriores, é moi frecuente atopar no noso léxico palabras que experimentaron unha dobre evolución e na actualidade subsisten na forma culta e na forma patrimonial.

- Pleno, que vén do latín plenum.

- Íntegro, que vén do latín integrum.

- Óculo, que vén do latín oculum.

- Lácteo, que vén do latín lactem.

- Aurícula, que vén do latín auriculam

- Palabras semicultas, son palabras que, aínda que a súa incorporación é moi antiga, sufriron poucas transformacións por ser de uso culto e, polo tanto, de escasa utilización. Exemplos: Praga,que vén do latín plagam.

  Latín | Forma culta | Forma patrimonial
  Filium | Filial | Fillo
  Cathedram | Cátedra | Cadeira
  Frigidum | Fríxido | Frío
  Vinculum | Vínculo | Vencello

Actividades propostas

S.16. Os dicionarios dannos información sobre a orixe das palabras. Busque estas nun dicionario e escriba de que palabra e lingua proceden.

  Palabra galega | Palabra da que procede | Lingua da que procede
  Lúa | JXUwMDE0JXUwMDM5JXUwMDFiJXUwMDBm | JXUwMDE0JXUwMDJkJXUwMDE1JXUwMDk5JXUwMDgz
  Cor | JXUwMDFiJXUwMDJjJXUwMDAzJXUwMDAzJXUwMDFkJXUwMDE3 | JXUwMDE0JXUwMDJkJXUwMDE1JXUwMDk5JXUwMDgz
  Meiga | JXUwMDE1JXUwMDJjJXUwMDA2JXUwMDBlJXUwMDBhJXUwMDAy | JXUwMDE0JXUwMDJkJXUwMDE1JXUwMDk5JXUwMDgz
  Guerra | JXUwMDBmJXUwMDMyJXUwMDE3JXUwMDAwJXUwMDEz | JXUwMDAwJXUwMDNkJXUwMDE3JXUwMDFmJXUwMDhjJXUwMDhmJXUwMDA3JXUwMDBhJXUwMDBj
  Azucre | JXUwMDE5JXUwMDMyJXUwMDVlJXUwMDVlJXUwMDA2JXUwMDFlJXUwMDBhJXUwMDEz | JXUwMDk5JXUwMGIzJXUwMDEzJXUwMDAzJXUwMDA3

  Palabra galega | Palabra da que procede | Lingua da que procede
  Lúa | Luna | Latín
  Cor | Colore | Latín
  Meiga | Magica | Latín
  Guerra | Werra | Xermánico
  Azucre | As-sukar | Árabe

S.17. Coa axuda do dicionario busque unha palabra culta (cultismo) e unha palabra patrimonial que procedan destas palabras latinas.

  Latín | Forma culta | Forma patrimonial
  Populus | JXUwMDA4JXUwMDNmJXUwMDFmJXUwMDA1JXUwMDE5JXUwMDBkJXUwMDEz | JXUwMDA4JXUwMDNmJXUwMDBkJXUwMDBk
  Petra | JXUwMDA4JXUwMGI5JXUwMDlkJXUwMDA2JXUwMDE3JXUwMDBh JXUwMDcwJXUwMDRjJXUwMDAx JXUwMDI4JXUwMDE1JXUwMDAxJXUwMDE2JXUwMDEzJXUwMDQ4 | JXUwMDA4JXUwMDM1JXUwMDAxJXUwMDE2JXUwMDEz
  Macula | JXUwMDE1JXUwMGFjJXUwMDgyJXUwMDE2JXUwMDE5JXUwMDBk | JXUwMDE1JXUwMGFjJXUwMDg2JXUwMDA4JXUwMDBl
  Secretum | JXUwMDBiJXUwMDM2JXUwMDA2JXUwMDExJXUwMDE3JXUwMDExJXUwMDFi JXUwMDcwJXUwMDQ5JXUwMDA1JXUwMDFjJXUwMDFkJXUwMDA2JXUwMDE3JXUwMDFkJXUwMDFmJXUw MDE5JXUwMDQ2 | JXUwMDBiJXUwMDM2JXUwMDAyJXUwMDE1JXUwMDE3JXUwMDAxJXUwMDBi JXUwMDcwJXUwMDViJXUwMDA2JXUwMDA2JXUwMDA3JXUwMDE1JXUwMDBmJXUwMDFhJXUwMDFkJXUw MDFmJXUwMDE5JXUwMDQ2

  Latín | Forma culta | Forma patrimonial
  Populus | Popular | Pobo
  Petra | Pétreo (de pedra) | Pedra
  Macula | Mácula | Mágoa
  Secretum | Secreto (adxectivo) | Segredo (sustantivo)

« Anterior | Siguiente »

Obra colocada bajo licencia Creative Commons Attribution Non-commercial Share Alike 3.0 License