# 2. Contextualización curricular

# Contextualización do REA na programación de materia

Este Recurso Educativo Aberto inscríbese na proposta global de cREAgal para a materia de Lingua Galega e Literatura, orientada ao deseño de situacións de aprendizaxe competenciais, inclusivas e contextualizadas, que integran lectura, reflexión lingüística, creación artística e pensamento crítico. O REA responde aos principios do proxecto cREAgal ao fomentar a participación activa do alumnado, a accesibilidade aos contidos e a transferencia da aprendizaxe a contextos reais e significativos.

No marco da programación modelo de Proens, este REA desenvolve os contidos e criterios de avaliación correspondentes á UD 7: A andoriña, contribuíndo á adquisición progresiva das competencias comunicativas e literarias propias do nivel. A proposta articúlase arredor da lectura dunha obra teatral contemporánea e culmina nun reto creativo que permite ao alumnado aplicar os coñecementos adquiridos mediante a creación dun sketch teatral colectivo, reforzando así a coherencia entre currículo, metodoloxía e avaliación.

Este REA (Recurso Educativo Aberto) forma parte dun conxunto de 6 REA, unha proposta global para a materia de LGL (Lingua Galega e Literatura) de 2º de ESO do proxecto cREAgal para conter as 9 UD (Unidades Didácticas) recollidas da programación modelo de Proens vixente ao curso 2025 – 2026.

A distribución do conxunto de REA da materia de LGL de 2º ESO respecta a temporalización por trimestre e a secuencia de UD da programación modelo Proens. Ademais, a proposta de emparellar dúas UD en algún REA de cada trimestre respecta os elementos curriculares da programación modelo Proens vixente.

Programación modelo de Proens curso 2025-2026 pdf

## Relación dos REA coa programación modelo de Proens

Número de REA e título | Unidade/s didáctica/s (Proens) | Criterios de avaliación traballados | % (Orientación de Proens) | Temporalización
--- | --- | --- | --- | ---
REA 1: “Lecturas compartidas” | UD 1 “O longueirón” + UD 2 “O lucecú” | CA1.1 — CA2.1 — CA3.2 — CA3.7 — CA4.1 — CA2.3 — CA3.1 CA1.1 — CA2.1 — CA2.6 — CA3.1 — CA3.2 — CA4.1 — CA2.3 | 10 + 10 | 1º Trimestre
REA 2: "A praza das linguas" | UD 3 “O papagaio” | CA1.1 — CA1.2 — CA2.3 — CA3.2 — CA3.4 — CA4.1 | 15 | 1º Trimestre
REA 3: “Quen ten boca, ten un pódcast!” | UD 4 “O lagostino” + UD 5 “A toupa” | CA2.1 — CA2.2 — CA3.7 — CA4.1 — CA4.5 — CA2.4 — CA2.5 CA2.1 — CA4.1 — CA4.4 — CA2.2 — CA2.8 — CA2.10 — CA3.6 | 10 + 10 | 2º Trimestre
REA 4: "Operación viñeta!" | UD 6 “A cegoña” | CA2.1 — CA3.1 — CA3.3 — CA3.5 — CA3.9 — CA4.2 — CA4.3 | 15 | 2º Trimestre
REA 5: “Ícaras: voa sen medo a caer!” | UD 7 “A andoriña” | CA2.1 — CA3.1 — CA3.2 — CA3.7 — CA3.8 — CA4.1 — CA1.2 | 15 | 3º Trimestre
REA 6: "Onde hai noticia?" | UD 8 “A vacaloura” | CA2.1 — CA2.2 — CA2.3 — CA2.4 — CA2.7 — CA2.9 — CA4.1 | 15 | 3º Trimestre

# Eixes da proposta didáctica

Esta proposta didáctica inscríbese nos eixes fundamentais da materia Lingua Galega e Literatura de 2º da ESO, e articúlase arredor dos seguintes principios:

- A comprensión lectora, a través da lectura facilitada e interpretativa dunha peza teatral contemporánea.
- A expresión oral, escrita e multimodal, mediante a creación e representación dun sketch teatral colectivo.
- A creatividade, entendida como ferramenta de expresión persoal, artística e social.
- O pensamento crítico, aplicado á análise da realidade social, da linguaxe e dos roles de xénero.

Así mesmo, esta situación de aprendizaxe contribúe ao desenvolvemento dos seguintes Obxectivos de Desenvolvemento Sostible (ODS):

- ODS 3. Saúde e benestar, promovendo a expresión emocional, a autoestima e o benestar persoal a través do traballo artístico colectivo.
- ODS 4. Educación de calidade, favorecendo unha aprendizaxe inclusiva, accesible e competencial baseada nos principios do DUA.
- ODS 10. Redución das desigualdades, mediante a reflexión sobre a igualdade de xénero, a diversidade e o uso dunha linguaxe respectuosa e non discriminatoria.

# Contidos, obxectivos específicos e competencias clave

Na programación didáctica de referencia publicada en Proens para a materia de Lingua Galega e Literatura de 2º da ESO, este REA contextualízase na unidade didáctica 7, A andoriña, impartida no terceiro trimestre segundo a secuenciación establecida na programación modelo.

Contidos | Bloque da materia
--- | ---
Introdución á reflexión interlingüística. Estratexias de identificación de prexuízos e estereotipos lingüísticos do galego e valoración dos recursos para os evitar. | As linguas e os seus falantes
Xéneros discursivos vinculado ás estratexias de produción, comprensión e análise crítica de textos orais, escritos e multimodais de diferentes ámbitos. Propiedades textuais: coherencia, cohesión e adecuación. | Comunicación
Lectura autónoma. Implicación na lectura de obras de maneira progresivamente autónoma a partir dunha preselección de textos variados e reflexión sobre os textos e sobre a propia práctica da lectura. Expresión da experiencia lectora, con apoio de exemplos e utilizando progresivamente unha metalinguaxe específica. Apropiación dos textos lidos a través de distintas formas de recreación. Mobilización da experiencia persoal e lectora como forma de establecer vínculos entre a obra lida e aspectos da actualidade, así como con outros textos e manifestacións artísticas e culturais. Lectura guiada. Lectura de obras relevantes da literatura xuvenil contemporánea galega e do patrimonio literario lusófono, inscritas en itinerarios temáticos ou de xénero, que atravesan épocas, contextos culturais e movementos artísticos. Relación e comparación dos textos lidos con outros textos, con outras manifestacións artísticas e coas novas formas de ficción en función de temas, tópicos, estruturas e linguaxes. Expresión pautada, a través de procesos e soportes diversificados, da interpretación e da valoración persoal de obras e fragmentos literarios. Lectura con perspectiva de xénero. | Educación literaria
Elaboración de conclusións propias sobre o funcionamento do sistema lingüístico cunha linguaxe específica a partir da observación, comparación e clasificación de unidades comunicativas e do contraste entre linguas. Distinción entre a forma (categoría gramatical) e a función das palabras (funcións sintácticas) e coñecemento dos procedementos léxicos (afixos) e sintácticos para a mudanza de categoría. | Reflexión sobre a lingua

Obxectivos | Descrición
--- | ---
OBX 1 | Describir e apreciar a diversidade lingüística da Península Ibérica e do mundo, analizar a orixe e o desenvolvemento sociohistórico das súas linguas (e, máis concretamente, do portugués, catalán e éuscaro) e as características dialectais do galego para favorecer a reflexión interlingüística, combater os estereotipos e prexuízos, valorar a diversidade e crear vínculos socioafectivos coa lingua galega.
OBX 2 | Comprender e interpretar textos orais e multimodais recollendo o sentido xeral e a información máis relevante, identificando o punto de vista e a intención do emisor e valorando a súa fiabilidade, a súa forma e o seu contido, para construír coñecemento, formar opinión e ampliar as posibilidades de gozo e de lecer.
OBX 4 | Comprender, interpretar e valorar textos escritos, con sentido crítico e diferentes propósitos de lectura, recoñecendo o sentido global e as ideas principais e secundarias, identificando a intención do emisor, reflexionando sobre o contido e a forma, avaliando a súa calidade e fiabilidade para dar resposta ás necesidades e aos intereses comunicativos diversos e para construír coñecemento.
OBX 5 | Producir textos escritos e multimodais coherentes, cohesionados, adecuados e correctos atendendo ás convencións propias do xénero discursivo elixido, para construír coñecemento e para dar resposta de maneira informada, eficaz e creativa a demandas comunicativas concretas.
OBX 7 | Seleccionar e ler de maneira autónoma obras diversas como fonte de pracer e coñecemento, configurando un itinerario lector que evolucione en canto á diversidade, complexidade e calidade das obras, e compartir experiencias de lectura para construír a propia identidade lectora e para gozar da dimensión social e cultural da lectura.

Competencias clave | Clave dos descritores operativos
--- | ---
Competencia en comunicación lingüística (CCL) | CLL 1, CLL 2, CLL 3, CLL 4, CLL 5
Competencia matemática e competencia en ciencia, tecnoloxía e enxeñaría (STEM) | STEM 1, STEM 4
Competencia dixital (CD) | CD 1, CD 2, CD3
Competencia emprendedora (CE) | CE 1
Competencia persoal, social e de aprender a aprender (CPSAA) | CPSAA 1, CPSAA 4, CPSAA 5
Competencia cidadá (CC) | CC 1, CC 2, CC 3
Competencia en conciencia e expresións culturais (CCEC) | CCEC 1, CCEC 2, CCEC 3
Competencia plurilingüe (CP) | CP 2, CP 3

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)