# 2. Contextualización curricular

# Contextualización do REA na programación de materia

Este REA (Recurso Educativo Aberto) forma parte dun conxunto de 6 REAs, unha proposta global para a materia de LGL (Lingua Galega e Literatura) de 2.º de ESO do proxecto cREAgal para conter as 9 UD (Unidades Didácticas) recollidas da programación modelo de PROENS vixente para o curso 2025 – 2026.

A distribución do conxunto de REA da materia de LGL de 2.º ESO respecta a temporización por trimestre e a secuencia de UD da programación modelo PROENS. Ademais, a proposta de emparellar dúas UD nalgún REA de cada trimestre respecta os elementos curriculares da programación modelo vixente.

Programación modelo de PROENS curso 2025-2026

## Relación dos REA coa programación modelo de Proens

Número de REA e título | Unidade/s didáctica/s (Proens) | Criterios de avaliación traballados | % (Orientación de Proens) | Temporalización
--- | --- | --- | --- | ---
REA 1: “Lecturas compartidas” | UD 1 “O longueirón” + UD 2 “O lucecú” | CA1.1 — CA2.1 — CA3.2 — CA3.7 — CA4.1 — CA2.3 — CA3.1 CA1.1 — CA2.1 — CA2.6 — CA3.1 — CA3.2 — CA4.1 — CA2.3 | 10 + 10 | 1.º Trimestre
REA 2: "A praza das linguas" | UD 3 “O papagaio” | CA1.1 — CA1.2 — CA2.3 — CA3.2 — CA3.4 — CA4.1 | 15 | 1.º Trimestre
REA 3: “Quen ten boca, ten un pódcast!” | UD 4 “O lagostino” + UD 5 “A toupa” | CA2.1 — CA2.2 — CA3.7 — CA4.1 — CA4.5 — CA2.4 — CA2.5 CA2.1 — CA4.1 — CA4.4 — CA2.2 — CA2.8 — CA2.10 — CA3.6 | 10 + 10 | 2.º Trimestre
REA 4: "Operación viñeta" | UD 6 “A cegoña” | CA2.1 — CA3.1 — CA3.3 — CA3.5 — CA3.9 — CA4.2 — CA4.3 | 15 | 2.º Trimestre
REA 5: “Ícaras: voa sen medo a caer!" | UD 7 “A andoriña” | CA2.1 — CA3.1 — CA3.2 — CA3.7 — CA3.8 — CA4.1 — CA1.2 | 15 | 3.º Trimestre
REA 6: "Onde hai noticia?" | UD 8 “A vacaloura” | CA2.1 — CA2.2 — CA2.3 — CA2.4 — CA2.7 — CA2.9 — CA4.1 | 15 | 3.º Trimestre

# Eixes da proposta didáctica

Esta proposta está baseada nos eixes da materia "Lingua Galega e Literatura" de 2.º de ESO:

- A comprensión lectora.
- A expresión oral e escrita.
- A comunicación audiovisual.
- A competencia dixital.
- Fomento da creatividade, do espírito científico e do emprendemento.

Contribúe a desenvolver os seguintes ODS:

- ODS_3. Saúde e benestar
- ODS_4. Educación de calidade
- ODS_10. Redución das desigualdades

# Contidos, obxectivos específicos e competencias clave

Na programación didáctica de referencia publicada en Proens para a materia de Lingua Galega e Literatura de 2.º ESO, este REA contextualízase nas unidades didácticas 1.ª e 2.ª, "O longueirón" e "O lucecú", impartidas na primeira avaliación.

Contidos | Bloque da materia
--- | ---
Primeiras nocións de lingua portuguesa. A ortografía. Semellanzas e diferenzas existentes cos sistemas ortográficos galegos. Coñecemento do seu léxico máis habitual. Aspectos socioculturais dos países lusófonos. Elaboración de conclusións propias sobre o funcionamento do sistema lingüístico cunha linguaxe específica a partir da observación, comparación e clasificación de unidades comunicativas e do contraste entre linguas. | Bloque I. As linguas e os seus falantes
Lectura autónoma. Implicación na lectura de obras de maneira progresivamente autónoma a partir dunha preselección de textos variados e reflexión sobre os textos e sobre a propia práctica da lectura. Criterios e estratexias para a selección de obras variadas de maneira orientada a partir da exploración guiada da biblioteca escolar e pública dispoñible. Participación activa en actos culturais vinculados ao circuíto literario e lector. Toma de conciencia progresiva dos propios gustos e identidade lectora. Lectura guiada. Lectura de obras relevantes da literatura xuvenil contemporánea galega e do patrimonio literario lusófono, inscritas en itinerarios temáticos ou de xénero, que atravesan épocas, contextos culturais e movementos artísticos. | Bloque II. Educación literaria
Recursos lingüísticos para mostrar a implicación do emisor nos textos: formas de deíxe (persoal, temporal e espacial) e procedementos de modalización. Elaboración de conclusións propias sobre o funcionamento do sistema lingüístico cunha linguaxe específica a partir da observación, comparación e clasificación de unidades comunicativas e do contraste entre linguas. Uso coherente das formas verbais nos textos. Correlación temporal no discurso relatado. Os signos básicos de puntuación como mecanismo organizador do texto escrito. A súa relación co significado. Relación entre os elementos constitutivos do xénero literario e a construción do sentido da obra. Análise básica do valor dos recursos expresivos e dos efectos na recepción. Distinción entre a forma (categoría gramatical) e a función das palabras (funcións sintácticas) e coñecemento dos procedementos léxicos (afixos) e sintácticos para a mudanza de categoría. | Bloque III. Reflexión sobre a lingua
Xéneros discursivos vinculado ás estratexias de produción, comprensión e análise crítica de textos orais, escritos e multimodais de diferentes ámbitos. Secuencias textuais básicas, con especial atención ás narrativas, descritivas, dialogadas e expositivas. Recoñecemento e uso discursivo dos elementos lingüísticos en textos orais, escritos e multimodais. Estratexias para a construción compartida da interpretación das obras a través de conversas literarias, coa incorporación progresiva da metalinguaxe específica. Secuencias textuais básicas, con especial atención ás narrativas, descritivas, dialogadas e expositivas. | Bloque IV. Comunicación

Obxectivos | Descrición
--- | ---
OBX 1 | Describir e apreciar a diversidade lingüística da Península Ibérica e do mundo, analizar a orixe e o desenvolvemento sociohistórico das súas linguas (e, máis concretamente, do portugués, catalán e éuscaro) e as características dialectais do galego para favorecer a reflexión interlingüística, combater os estereotipos e prexuízos, valorar a diversidade e crear vínculos socioafectivos coa lingua galega.
OBX 2 | Comprender e interpretar textos orais e multimodais recollendo o sentido xeral e a información máis relevante, identificando o punto de vista e a intención do emisor e valorando a súa fiabilidade, a súa forma e o seu contido, para construír coñecemento, formar opinión e ampliar as posibilidades de gozo e de lecer.
OBX 3 | Producir textos orais e multimodais con coherencia e fluidez e co rexistro adecuado, atendendo ás convencións propias dos diferentes xéneros discursivos, e participar en interaccións orais con actitude cooperativa e respectuosa, tanto para construír coñecemento e establecer vínculos persoais como para intervir de maneira activa e informada en diferentes contextos sociais.
OBX 4 | Comprender, interpretar e valorar textos escritos, con sentido crítico e diferentes propósitos de lectura, recoñecendo o sentido global e as ideas principais e secundarias identificando a intención do emisor, reflexionando sobre o contido e a forma, avaliando a súa calidade e fiabilidade para dar resposta ás necesidades e aos intereses comunicativos diversos e para construír coñecemento.
OBX 5 | Producir textos escritos e multimodais coherentes, cohesionados, adecuados e correctos atendendo ás convencións propias do xénero discursivo elixido, para construír coñecemento e para dar resposta de maneira informada, eficaz e creativa a demandas comunicativas concretas.
OBX 6 | Seleccionar e contrastar información procedente de diferentes fontes de maneira progresivamente autónoma, avaliando a súa fiabilidade e pertinencia en función dos obxectivos de lectura e evitando os riscos de manipulación e desinformación, e integrala e transformala en coñecemento para comunicala desde un punto de vista crítico e persoal e, ao mesmo tempo, respectuoso coa propiedade intelectual.
OBX 7 | Seleccionar e ler de maneira autónoma obras diversas como fonte de pracer e coñecemento, configurando un itinerario lector que evolucione en canto á diversidade, complexidade e calidade das obras, e compartir experiencias de lectura para construír a propia identidade lectora e para gozar da dimensión social e cultural da lectura.
OBX 8 | Ler, interpretar e valorar obras ou fragmentos literarios do patrimonio galego, portugués e universal, utilizando unha metalinguaxe específica e mobilizando a experiencia biográfica e os coñecementos literarios e culturais que permitan establecer vínculos entre textos diversos e con outras manifestacións artísticas, para conformar un mapa cultural, ampliar as posibilidades de gozo da literatura e crear textos de intención literaria.
OBX 9 | Mobilizar o coñecemento sobre a estrutura da lingua e os seus usos e reflexionar de maneira progresivamente autónoma sobre as eleccións lingüísticas e discursivas, coa terminoloxía axeitada, para desenvolver a conciencia lingüística, aumentar o repertorio comunicativo e mellorar as destrezas tanto de produción oral e escrita como de recepción crítica.
OBX 10 | Pór as propias prácticas comunicativas ao servizo da convivencia democrática, da resolución dialogada dos conflitos e da igualdade de dereitos de todas as persoas, utilizando unha linguaxe non discriminatoria e desterrando os abusos a través da palabra para favorecer un uso non só eficaz, senón tamén ético e democrático, da linguaxe.

Competencias clave | Clave dos descritores operativos
--- | ---
Competencia en comunicación lingüística (CCL) | CCL1, CCL2, CCL3, CCL4, CCL5
Competencia matemática e competencia en ciencia, tecnoloxía e enxeñaría (STEM) | STEM1, STEM2
Competencia dixital (CD) | CD1, CD2, CD3, CD4
Competencia emprendedora (CE) | CE3
Competencia persoal, social e de aprender a aprender (CPSAA) | CPSAA1, CPSSAA3, CPSAA 4CPSAA5
Competencia cidadá (CC) | CC1, CC2, CC3
Competencia en conciencia e expresións culturais (CCEC) | CCEC1, CCEC2, CCEC3, CCEC4
Competencia plurilingüe (CP) | CP2, CP3

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)