# 2. Contextualización curricular

# Contextualización do REA na programación de materia

Os REA da materia de Lingua Castelá e Literatura de 2.º de ESO están deseñados a partir da programación modelo de Proens 2022-2023, versión 1.

En xeral, respéctase esta programación, propoñendo cambios en tres das unidades, que non afectan aos elementos principais da mesma:

1. Para o REA 3 propóñense cambios que afectan á descrición da unidade didáctica 3 (Cuento de navidad) e aos mínimos de consecución dos seguintes criterios de avaliación: CA4.1, CA4.6 e CA4.7, coa finalidade de converter esta proposta nunha unidade de aprendizaxe-servizo á comunidade, favorecendo unha maior motivación e participación do alumnado.
2. Para o REA 5 propóñense cambios na descrición da unidade didáctica 5 (Falando enténdese a xente) que afectan á descrición da propia unidade e aos mínimos de consecución do seguinte criterio de avaliación: CA2.2. Para a unidade didáctica 6 (El teatro y la poesía que sale del libro para hacerse humana) estes cambios tamén afectarían á descrición da mesma e aos mínimos de consecución dos criterios de avaliación CA4.1, CA4.2, CA4.3, CA4.5, CA4.6 e CA4.7, o que nos permite traballar con fragmentos de distintas obras seleccionadas.

Estes cambios están especificados nas guías dos REA03 e REA05, respectivamente.

## Relación dos REA coa programación modelo de Proens

Número de REA e título | Unidade/s didáctica/s (Proens) | Criterios de avaliación traballados | % Peso Materia (Orientación de Proens) | Temporalización
--- | --- | --- | --- | ---
REA01: "Lenguas a la vista" | UD 1: En la variedad está el gusto | CA1.1, CA1.2, CA1.3 | 10 % | 10 sesións
REA02: "Orácora: Conectando (con) palabras" | UD 2: Palabra e pedra solta non teñen volta | CA5.4, CA5.5, CA5.1, CA5.2, CA5.3 | 20 % | 21 sesións
REA03: "Cocinando historias" | UD 3: Cuento de Navidad | CA4.2, CA4.3, CA4.6, CA4.8, CA4.1, CA4.4, CA4.5, CA4.7 | 10 % | 10 sesións
REA04: "¿Mi ciudad? Aquí te guío" | UD 4: Na casa de ferreiro, coitelo de pau | CA2.3, CA2.4, CA3.6, CA2.5, CA2.7, CA3.1, CA3.3, CA3.4, CA3.5, CA3.7 | 15 % | 12 sesións
REA05: "Urgente: Misión libertad" | UD 5: Falando enténdese a xente | CA2.1, CA2.2, CA2.8, CA3.2, CA3.5, CA3.8 | 15 % | 25 sesións
UD6: El teatro y la poesía que sale del libro para hacerse humana | CA4.1, CA4.2, CA4.3, CA4.5, CA4.6, CA4.7, CA4.8 | 10 %
REA06: "¡Extra, extra!" | UD7: A novos tempos, novos costumes | CA2.3, CA2.4, CA2.5, CA2.6, CA2.8, CA3.3, CA3.7 | 10 % | 27 sesións
UD8: Poemas elásticos e cadáveres exquisitos | CA4.2, CA4.3, CA4.4, CA4.5, CA4.6, CA4.8 | 10 %

# Eixes da proposta didáctica

A proposta didáctica está baseada nos principios establecidos na LOMLOE e cos eixes recollidos na programación de Proens para a materia de Lingua Castelá e Literatura, concretamente:

- Comprensión e expresión oral e escrita: desenvolvemento das destrezas comunicativas a través da lectura, análise e produción de textos dialogados e teatrais, promovendo a argumentación, a creatividade e a expresión de ideas vinculadas ao concepto de liberdade.
- Educación literaria: achegamento á obra dos autores da xeración do 27 e das Sinsombrero, contextualizando as súas producións no marco histórico e cultural, e analizando os seus temas, recursos expresivos e a súa intención transformadora.
- Lectura autónoma: impulso do hábito lector mediante a selección de fragmentos significativos e a exploración de textos complementarios en distintos soportes.
- Educación en valores e competencia social e cívica: reflexión sobre a liberdade como dereito fundamental e como motor de cambio social, promovendo actitudes de respecto, igualdade e pensamento crítico fronte ás inxustizas, tanto no contexto histórico estudado como na realidade actual.
- Competencia dixital e creación artística: utilización de diferentes ferramentas e linguaxes para a elaboración dunha campaña publicitaria creativa, fomentando a alfabetización mediática e a capacidade de crear mensaxes con conciencia social.
- Aprendizaxe cooperativa e participación activa: organización do traballo en grupo para o deseño e desenvolvemento do produto final, favorecendo a corresponsabilidade, a toma de decisións conxunta e a implicación do alumnado na difusión da campaña na comunidade educativa.

# Contidos, obxectivos específicos e competencias clave

Este REA desenvolve os contidos recollidos no modelo Proens vinculados ás unidades 05 e 06. Insírese no marco da proposta cREAgal para a materia de Lingua Castelá e Literatura de 2.º de ESO e están deseñados, a partir da programación modelo de Proens 2022-2023, versión 1. Dita proposta recolle as unidades 05 e 06, tituladas respectivamente “Falando enténdese a xente” e “El teatro es poesía que sale del libro para hacerse humana”. A súa finalidade é desenvolver as competencias comunicativas e literarias do alumnado a través dunha aproximación activa e significativa á lectura, á análise de textos e manifestacións multimodais xunto coa creación literaria. Así mesmo, pretende promover a lectura autónoma, a análise de textos teatrais e dialogados e a reflexión sobre os seus elementos formais e temáticos dentro dun contexto histórico, social e artístico, xerando deste xeito un entorno de aprendizaxe multidisciplinar, tal e como se recolle no Decreto 156/2022, do 15 de setembro, polo que se establece a ordenación e o currículo da educación secundaria obrigatoria na Comunidade Autónoma de Galicia.

Os posibles cambios respecto ao enfoque da programación modelo responden á necesidade de adaptar os contidos e as actividades a un contexto determinado, coa finalidade de converter esta proposta nunha unidade de aprendizaxe significativa favorecendo unha maior motivación e participación do alumnado.

Contidos | Bloque da materia
--- | ---
C2.1 - Xéneros discursivos desde o punto de vista da comprensión e da análise crítica de textos orais, escritos e multimodais de diferentes ámbitos. C2.1.1 - Comprensión e análise crítica de secuencias textuais básicas, con especial atención ás dialogadas e expositivas. C2.2 - Procesos de comprensión e análise crítica de textos orais, escritos e multimodais. C2.2.1 - Comprensión oral: sentido global do texto e relación entre as súas partes, selección e retención da información relevante. Detección de usos discriminatorios da linguaxe verbal e non verbal. C2.3 - Recoñecemento dos elementos lingüísticos en textos orais, escritos e multimodais. C2.3.1 - Detección dos recursos lingüísticos para mostrar a implicación do emisor nos textos: formas de deíxe (persoal, temporal e espacial) e procedementos de modalización. C2.3.2 - Identificación dos recursos lingüísticos para adecuar o rexistro á situación de comunicación. | Bloque B2. Comunicación: comprensión oral e escrita
C3.1 - Xéneros discursivos desde o punto de vista da produción de textos orais, escritos e multimodais de diferentes ámbitos. C3.1.1 - Creación de secuencias textuais, con especial atención ás dialogadas e expositivas. C3.2 - Procesos de produción de textos orais, escritos e multimodais. C3.2.1 - Interacción oral e escrita de carácter informal e formal: tomar e deixar a palabra. Cooperación conversacional e cortesía lingüística. Escoita activa, asertividade e resolución dialogada dos conflitos. C3.3 - Uso discursivo dos elementos lingüísticos en textos orais, escritos e multimodais. C3.3.1 - Utilización de recursos lingüísticos para amosar a implicación do emisor nos textos: formas de deíxe (persoal, temporal e espacial) e procedementos de modalización. C3.3.2 - Emprego de recursos lingüísticos para adecuar o rexistro á situación de comunicación. C3.3.3 - Mecanismos de cohesión. Emprego de conectores textuais temporais, explicativos, de orde e de contraste. Mecanismos de referencia interna gramaticais (substitucións pronominais e adverbiais) e léxicos (repeticións, sinónimos, campos semánticos, hiperónimos e elipses). | Bloque B3. Comunicación: expresión oral e escrita
C4.1 - Lectura autónoma. Implicación na lectura de obras de xeito progresivamente autónomo a partir dunha preselección de textos variados que inclúan obras de autoras e autores e reflexión sobre os textos lidos e sobre a propia práctica da lectura. C4.1.1 - Criterios e estratexias para a selección de obras variadas de forma orientada, a partir da exploración guiada da biblioteca escolar e pública dispoñible. C4.1.2 - Toma de conciencia progresiva dos propios gustos e identidade lectora. C4.1.3 - Participación activa en actos culturais vinculados co circuíto literario e lector. C4.1.4 - Estratexias de toma de conciencia dos propios gustos e identidade lectora. C4.1.5 - Expresión da experiencia lectora co apoio de exemplos e utilizando progresivamente unha metalinguaxe específica. Apropiación dos textos lidos a través de distintas formas de recreación. C4.1.6 - Mobilización da experiencia persoal e lectora como forma de establecer vínculos entre a obra lida e aspectos da actualidade, así como con outros textos e manifestacións artísticas e culturais. C4.1.7 - Estratexias para a recomendación das lecturas, en soportes variados, ou ben oralmente entre iguais. C4.2 - Lectura guiada. Lectura de obras e fragmentos relevantes da literatura xuvenil contemporánea e do patrimonio literario universal, inscritas en itinerarios temáticos ou de xénero que atravesan épocas, contextos culturais e movementos artísticos. C4.2.1 - Estratexias para a construción compartida da interpretación das obras a través das conversas literarias, coa incorporación progresiva da metalinguaxe específica. C4.2.3 - Relación e comparación dos textos lidos con outros textos e con outras manifestacións artísticas e culturais en función de temas, tópicos, estruturas e linguaxes. C4.2.4 - Expresión pautada, a través de procesos e soportes diversificados e da interpretación e valoración persoal de obras e fragmentos literarios. C4.2.5 - Lectura con perspectiva de xénero. Visibilización do universo literario feminino. C4.2.6 - Lectura expresiva, dramatización e recitación dos textos conforme aos procesos de comprensión, apropiación e oralidade implicados. C4.2.7 - Creación de textos partindo da apropiación das convencións da linguaxe literaria e en referencia a modelos dados (imitación, transformación, continuación etc.). | Bloque B4. Educación literaria

Estes son os obxectivos de Lingua Castelá e Literatura traballados neste recurso:

Obxectivos | Descrición
--- | ---
OBX2 | Comprender e interpretar textos orais e multimodais recollendo o sentido xeral e a información máis relevante, identificando o punto de vista e a intención do emisor e valorando a súa fiabilidade, a súa forma e o seu contido, para construír coñecemento, formarse unha opinión e ampliar as posibilidades de gozo e de lecer.
OBX3 | Producir textos orais e multimodais con coherencia e fluidez e co rexistro adecuado atendendo ás convencións propias dos diferentes xéneros discursivos e participar en interaccións orais cunha actitude cooperativa e respectuosa, tanto para construír coñecemento e establecer vínculos persoais como para intervir de maneira activa e informada en diferentes contextos sociais.
OBX4 | Comprender, interpretar e valorar textos escritos, con sentido crítico e diferentes propósitos de lectura, recoñecendo o sentido global e as ideas principais e secundarias, identificando a intención do emisor, reflexionando sobre o contido e a forma e avaliando a súa calidade e fiabilidade para dar resposta a necesidades e intereses comunicativos diversos e para construír coñecemento.
OBX6 | Seleccionar e contrastar información procedente de diferentes fontes de maneira progresivamente autónoma, avaliando a súa fiabilidade e pertinencia en función dos obxectivos de lectura e evitando os riscos de manipulación e desinformación, e integrala e transformala en coñecemento para comunicala desde un punto de vista crítico e persoal e, ao mesmo tempo, respectuoso coa propiedade intelectual.
OBX7 | Seleccionar e ler de maneira autónoma obras diversas como fonte de pracer e coñecemento, configurando un itinerario lector que evolucione en canto á diversidade, complexidade e calidade das obras e compartir experiencias de lectura para construír a propia identidade lectora e gozar da dimensión social da lectura.
OBX8 | Ler, interpretar e valorar obras ou fragmentos literarios do patrimonio nacional e universal, utilizando unha metalinguaxe específica e mobilizando a experiencia biográfica e os coñecementos literarios e culturais que permiten establecer vínculos entre textos diversos e con outras manifestacións artísticas, para conformar un mapa cultural, ampliar as posibilidades de gozo da literatura e crear textos de intención literaria.
OBX10 | Pór as propias prácticas comunicativas ao servizo da convivencia democrática, da resolución dialogada dos conflitos e da igualdade de dereitos de todas as persoas, utilizando unha linguaxe non discriminatoria e desterrando os abusos de poder a través da palabra para favorecer un uso non só eficaz, senón tamén ético e democrático, da linguaxe.

Competencias clave e os descritores operativos traballados.

Competencias clave | Clave dos descritores operativos
--- | ---
CCL - Competencia en comunicación lingüística | CCL1, CCL2, CCL3, CCL4, CCL5
CP - Competencia plurilingüe | CP2, CP3
STEM - Competencia matemática e competencia en ciencia, tecnoloxía e enxeñaría | STEM1, STEM4
CD - Competencia dixital | CD1, CD2, CD3, CD4
CPSAA - Competencia persoal, social e de aprender a aprender | CPSAA1, CPSAA3, CPSAA4
CC - Competencia cidadá | CC1, CC2, CC3
CE - Competencia emprendedora | CE1, CE3
CCEC - Competencia en conciencia e expresión culturais | CCEC1, CCEC2, CCEC3, CCEC4

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)