# 2. Contextualización curricular

# Eixes da proposta didáctica

Esta proposta didáctica baséase nos seguintes eixes da materia de Lingua Castelá e Literatura de 1º de ESO:

- Recoñecemento da diversidade lingüística de España como unha fonte de riqueza.
- Interacción oral, escrita e audiovisual adecuadas nos distintos contextos en función do propósito comunicativo.
- Fomento do hábito lector como fenómeno artístico e cultural.
- Interpretación de textos literarios e non literarios (sociais e propios da vida cotiá).
- Concienciación para a consecución dos Obxectivos de Desenvolvemento Sostible (ODS), concretamente o ODS 12 (produción e consumo responsables), minimizando o impacto medioambiental á hora de viaxar.

# Contidos, obxectivos específicos e competencias clave

Tendo en conta a programación didáctica de referencia publicada en PROENS para a materia de Lingua Castelá e Literatura de 1º de ESO, este REA traballa os contidos das unidades 1 (A Torre de Babel) e 3 ("Tu risa me hace libre"), previstas para o primeiro trimestre do curso.

Por iso, este recurso céntrase fundamentalmente nos seguintes bloques de contidos:

- Bloque 1. As linguas e os seus falantes.
- Bloque 3. Comunicación. Expresión oral e escrita.
- Bloque 4. Educación literaria.

Contidos | Bloque da materia
--- | ---
As linguas de España: orixe, distribución xeográfica e nocións básicas. Diferenzas entre plurilingüismo e diversidade dialectal. Iniciación á reflexión interlingüística. Observación da propia biografía lingüística e da diversidade lingüística do centro. As familias lingüísticas e as linguas do mundo. Estratexias de identificación de prexuízos e estereotipos lingüísticos e exploración de formas de evitalos. | Bloque 1
Procesos de produción de textos orais, escritos e multimodais: planificación, redacción, revisión e edición en diferentes soportes. Corrección gramatical e ortográfica. Propiedade léxica. Usos da escritura para a organización do pensamento (toma de apuntamentos, esquemas, mapas conceptuais, definicións, resumos, etc). Recoñecemento e uso discursivo dos elementos lingüísticos en textos orais, escritos e multimodais. Corrección lingüística e revisión ortográfica e gramatical dos textos. Uso de dicionarios, de manuais de consulta e de correctores ortográficos en soporte analóxico ou dixital. Utilización dos signos básicos de puntuación como mecanismo organizador do texto escrito. A súa relación co significado. | Bloque 3
Lectura autónoma. Implicación na lectura de obras de xeito progresivamente autónomo a partir dunha preselección de textos variados que inclúan obras de autoras e autores e reflexión sobre os textos lidos e sobre a propia práctica da lectura apoiada en paradigmas. Criterios e estratexias para a selección de obras variadas de forma orientada a partir da exploración guiada da biblioteca escolar e pública dispoñible. Participación activa en actos culturais vinculados co circuíto literario e lector. Expresión da experiencia lectora co apoio de exemplos e utilizando progresivamente unha metalinguaxe específica. Apropiación dos textos lidos a través de distintas formas de recreación. Mobilización da experiencia persoal e lectora como forma de establecer vínculos entre a obra lida e aspectos da actualidade, así como con outros textos e manifestacións artísticas e culturais. Estratexias para a recomendación de lecturas en soportes variados ou ben oralmente entre iguais. Lectura guiada. Lectura de obras e fragmentos relevantes da literatura xuvenil contemporánea e do patrimonio literario universal, inscritas en itinerarios temáticos ou de xénero que atravesan épocas, contextos culturais e movementos artísticos. Estratexias para a construción compartida da interpretación das obras a través das conversas literarias, coa incorporación progresiva da metalinguaxe específica. Relación entre os elementos constitutivos do xénero literario e a construción do sentido da obra. Análise básica do valor dos recursos expresivos e dos seus efectos na recepción. Relación e comparación dos textos lidos con outros textos e con outras manifestacións artísticas e culturais en función dos temas, tópicos, estruturas e linguaxes. Expresión pautada, a través de procesos e soportes diversificados, da interpretación e valoración persoal de obras e fragmentos literarios. Lectura con perspectiva de xénero. Visibilización do universo literario feminino. Lectura expresiva, dramatización e recitación dos textos, conforme aos procesos de comprensión, apropiación e oralidade implicados. Creación de textos partindo da apropiación das convencións da linguaxe literaria e consonte a paradigmas dados (imitación, transformación, continuación etc.). | Bloque 4

Os obxectivos da materia nos que se centra especificamente este REA son os seguintes:

Obxectivos | Descrición
--- | ---
OBX1 | Describir e apreciar a diversidade lingüística do mundo a partir do recoñecemento das linguas do alumnado e da realidade plurilingüe e pluricultural de España, analizando a orixe e o desenvolvemento sociohistórico das súas linguas e as características das principais variedades dialectais do español, para favorecer a reflexión interlingüística, combater os estereotipos e prexuízos lingüísticos e valorar esta diversidade como fonte de riqueza cultural.
OBX3 | Producir textos orais e multimodais con coherencia e fluidez e co rexistro adecuado atendendo ás convencións propias dos diferentes xéneros discursivos e participar en interaccións orais cunha actitude cooperativa e respectuosa, tanto para construír coñecemento e establecer vínculos persoais coma para intervir de maneira activa e informada en diferentes contextos sociais.
OBX4 | Comprender, interpretar e valorar textos escritos, con sentido crítico e diferentes propósitos de lectura, recoñecendo o sentido global e as ideas principais e secundarias, identificando a intención do emisor, reflexionando sobre o contido e a forma e avaliando a súa calidade e fiabilidade para dar resposta a necesidades e intereses comunicativos diversos e para construír coñecemento.
OBX5 | Producir textos escritos e multimodais coherentes, cohesionados, adecuados e correctos atendendo ás convencións propias do xénero discursivo elixido, para construír coñecemento e para dar resposta de maneira informada, eficaz e creativa a demandas comunicativas concretas.
OBX7 | Seleccionar e ler de maneira autónoma obras diversas como fonte de pracer e coñecemento, configurando un itinerario lector que evolucione en canto á diversidade, complexidade e calidade das obras e compartir experiencias de lectura para construír a propia identidade lectora e gozar da dimensión social da lectura.
OBX8 | Ler, interpretar e valorar obras ou fragmentos literarios do patrimonio nacional e universal, utilizando unha metalinguaxe específica e mobilizando a experiencia biográfica e os coñecementos literarios e culturais que permiten establecer vínculos entre textos diversos e con outras manifestacións artísticas, para conformar un mapa cultural, ampliar as posibilidades de gozo da literatura e crear textos de intención literaria.
OBX9 | Mobilizar o coñecemento sobre a estrutura da lingua e os seus usos e reflexionar de maneira progresivamente autónoma sobre as eleccións lingüísticas e discursivas, coa terminoloxía adecuada, para desenvolver a conciencia lingüística, aumentar o repertorio comunicativo e mellorar as destrezas tanto de produción oral e escrita como de recepción crítica.
OBX10 | Pór as propias prácticas comunicativas ao servizo da convivencia democrática, da resolución dialogada dos conflitos e da igualdade de dereitos de todas as persoas, utilizando unha linguaxe non discriminatoria e desterrando os abusos de poder a través da palabra para favorecer un uso non só eficaz, senón tamén ético e democrático, da linguaxe.

As competencias clave e os descritores operativos traballados son os seguintes:

Competencias clave | Clave dos descritores operativos
--- | ---
Competencia en comunicación lingüística (CCL) | CCL1, CCL2, CCL3, CCL5
Competencia plurilingüe (CP) | CP2, CP3
Competencia matemática e competencia en ciencia, tecnoloxía e enxeñería (STEM) | STEM1, STEM4
Competencia dixital (CD) | CD1, CD2, CD3
Competencia persoal, social e de aprender a aprender (CPSAA) | CPSAA1
Competencia cidadá (CC) | CC1, CC2
Competencia emprendedora (CE) | CE1
Competencia en conciencia e expresións culturais (CCEC) | CCEC1, CCEC3

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)