# 2. Contextualización curricular

# Contextualización do REA na programación de materia

Este REA é o número 1 dentro dos 6 que cobren integramente o currículo da materia de Física e Química de 2.º da ESO.

A referencia para a súa elaboración foi o modelo de programación didáctica de Proens (versión 2 do 13/05/2025).

As 7 unidades didácticas deste modelo foron distribuídas segundo a táboa que está a continuación.

## Relación dos REA coa programación modelo de Proens

Número de REA e título | Unidade/s didáctica/s (Proens) | Criterios de avaliación traballados | % Peso Materia (Orientación de Proens) | Temporalización
--- | --- | --- | --- | ---
REA 1: "A la conquista de la ciencia" | 1. A actividade científica 2. A materia | CA1.1, CA1.2, CA1.3, CA1.3.1, CA1.3.3, CA1.5, CA1.6, CA1.7, CA1.8, CA1.9. CA1.1, CA1.2, CA1.3, CA1.3.1, CA1.3.3, CA1.4, CA1.5, CA1.7, CA1.9, CA2.1, CA2.2, CA2.3, CA2.4. | 9% 17% | 1.º Trimestre
REA 2: "La química da de comer" | 3. Sistemas materiais | CA1.1, CA1.2, CA1.3, CA1.3.1, CA1.3.2, CA1.3.3, CA1.4, CA1.5, CA1.7, CA1.9, CA2.1, CA2.2, CA2.3, CA2.4, CA2.5, CA5.4. | 15% | 1.º e 2.º Trimestres
REA 3: "No me mires que me desgasto" | 4. Cambios físicos e químicos | CA1.1, CA1.2, CA1.3, CA1.3.2, CA1.9, CA2.5, CA5.1, CA5.2, CA5.3, CA5.4. | 9% | 2.º Trimestre
REA 4: "Viñetas en movimiento" | 5. O movemento | CA1.1, CA1.2, CA1.3, CA1.3.1, CA1.3.3, CA1.5, CA1.6, CA1.7, CA1.8, CA1.9, CA4.1, CA4.1.1, CA4.2, CA4.2.1, CA4.2.2, CA4.2.3, CA4.3, CA4.4, CA4.5. | 17% | 2.º Trimestre
REA 5: "PlayNewton" | 6. As forzas | CA1.1, CA1.2, CA1.3, CA1.3.1, CA1.3.3, CA1.4, CA1.5, CA1.7, CA1.9, CA4.1, CA4.1.2, CA4.2, CA4.2.4, CA4.2.5, CA4.3, CA4.4, CA4.5. | 16% | 3.º Trimestre
REA 6: "Cortocircuito informativo" | 7. A enerxía | CA1.1, CA1.2, CA1.3, CA1.3.1, CA1.3.3, CA1.4, CA1.5, CA1.6, CA1.7, CA1.8, CA1.9, CA3.1, CA3.2, CA3.3, CA3.4, CA3.5. | 17% | 3.º Trimestre

# Eixes da proposta didáctica

Esta proposta didáctica de Física e Química para 2.º de ESO baséase nas seguintes liñas de actuación no proceso de ensino e aprendizaxe:

- Utilizar fenómenos naturais e situacións próximas ao alumnado como motor de aprendizaxe, empregando a indagación para dar sentido ás leis físicas e químicas.
- Fomentar que o alumnado aprenda conceptos á vez actúa como investigador/a, formulando hipóteses e deseñando experiencias para comprobar resultados.
- Empregar modelos científicos para explicar o macroscópico desde o microscópico, potenciando a abstracción e o razoamento lóxico.
- Converter o laboratorio nun espazo de colaboración onde o traballo en equipo desenvolva a responsabilidade, a comunicación científica e as habilidades sociais.
- Aplicar ferramentas dixitais e laboratorios virtuais que faciliten a visualización de conceptos complexos, adaptando o ritmo ás necesidades de cada alumno/a.
- Analizar o impacto da ciencia na sociedade, fomentando a sostibilidade, o consumo responsable de enerxía e a visibilización das mulleres na ciencia.
- Empregar a avaliación continua para detectar ideas previas erróneas, guiar o progreso na adquisición de destrezas científicas e garantir a atención á diversidade mediante diversos instrumentos.

Relación cos Obxectivos da axenda 2030 para o desenvolvemento sostible:

- ODS 3 (Saúde e benestar): ao estudar os cambios de estado e a selaxe de recipientes, aprenden a importancia da hixiene e a conservación dos alimentos.
- ODS 6 (Auga limpa e saneamento): ao deseñar drenaxes e estudar os ríos, comprenderán que a auga é un recurso escaso, e a importancia de protexer a limpeza das augas para o consumo humano.
- ODS 13 (Acción polo clima): ao calcular a loxística e o peso do transporte, entenderán o impacto de mover mercancías polo mundo, entendendo que consumir produtos locais reduce a contaminación e protexe o clima.
- ODS 15 (Vida de ecosistemas): ao observar o impacto das minas e as obras na paisaxe de Galicia, aprenderán a ser respectuosos coa natureza, tendo en conta que calquera avance técnico debe coidar os bosques e os chans.

# Contidos, obxectivos específicos e competencias clave

Este REA, en relación coa programación didáctica de referencia publicada en Proens, contextualízase nas unidades didácticas 1. "A actividade científica" e 2. "A materia".

A proposta é traballalo no primeiro trimestre, como primeiro REA do proxecto cREAgal para a materia.

O recurso englóbase fundamentalmente nos bloques de contidos 1. "As destrezas científicas básicas" e 2. "A materia".

Contidos | Bloque da materia
--- | ---
C1.1 - Metodoloxías propias da investigación científica: identificación e formulación de cuestións, elaboración de hipóteses e comprobación experimental destas. C1.2 - Traballo experimental e proxectos de investigación: estratexias na resolución de problemas e no desenvolvemento de investigacións mediante a indagación, a dedución, a procura de evidencias e o razoamento lóxico-matemático, facendo inferencias válidas das observacións e obtendo conclusións. C1.3 - Contornas e recursos de aprendizaxe científica, como o laboratorio ou as contornas virtuais: materiais, substancias e ferramentas tecnolóxicas. C1.3.1. Contornas e recursos de aprendizaxe científica: os laboratorios (materiais, substancias). C1.3.2. Contornas e recursos de aprendizaxe científica: contornas virtuais (ferramentas tecnolóxicas). C1.4 - Normas de uso de cada espazo, asegurando e protexendo así a saúde propia e comunitaria, a seguridade nas redes e o respecto cara ao medio natural. C1.4.1. Normas de uso de cada espazo, asegurando e protexendo así a saúde propia e comunitaria e o respecto cara ao medio natural. C1.4.2. Seguridade nas redes. C1.5 - A linguaxe científica: unidades do sistema internacional e os seus símbolos. Ferramentas matemáticas básicas en diferentes escenarios científicos e de aprendizaxe. C1.6 - Estratexias de interpretación e produción de información científica utilizando diferentes formatos e diferentes medios: desenvolvemento do criterio propio baseado no que o pensamento científico achega á mellora da sociedade para facela máis xusta, equitativa e igualitaria. C1.7 - Valoración da cultura científica e do papel de científicos e científicas nos principais fitos históricos e actuais da física e da química para o avance e a mellora da sociedade. | Bloque B1. As destrezas científicas básicas
C2.1 - Teoría cinético-molecular: aplicación a observacións sobre a materia explicando as súas propiedades, os estados de agregación, os cambios de estado e a formación de mesturas e disolucións. C2.2 - Experimentos relacionados cos sistemas materiais: coñecemento e descrición das súas propiedades, a súa composición e a súa clasificación. C2.2.1. Os estados da materia e os seus cambios. C2.2.2. Propiedades xerais e específicas: medidas de masa, volume e densidade. | Bloque B2. A materia

Tendo en conta o anterior, este recurso céntrase principalmente nos seguintes obxectivos da materia:

Obxectivos | Descrición
--- | ---
OBX 1 | Comprender e relacionar os motivos polos que ocorren os principais fenómenos fisicoquímicos da contorna, explicándoos en termos das leis e teorías científicas adecuadas para resolver problemas co fin de aplicalas para mellorar a realidade próxima e a calidade da vida humana.
OBX 2 | Expresar as observacións realizadas polo alumnado en forma de preguntas, formulando hipóteses para explicalas e demostrando estas hipóteses a través da experimentación científica, a indagación e a procura de evidencias, para desenvolver os razoamentos propios do pensamento científico e mellorar as destrezas no uso das metodoloxías científicas.
OBX 3 | Manexar con soltura as regras e as normas básicas da física e da química no referente á linguaxe da IUPAC, á linguaxe matemática, ao emprego de unidades de medida correctas, ao uso seguro do laboratorio e á interpretación e produción de datos e información en diferentes formatos e fontes, para recoñecer o carácter universal e transversal da linguaxe científica e a necesidade dunha comunicación fiable en investigación e ciencia entre diferentes países e culturas.
OBX 4 | Utilizar de forma crítica, eficiente e segura plataformas dixitais e recursos variados, tanto para o traballo individual como en equipo, para fomentar a creatividade, o desenvolvemento persoal e a aprendizaxe individual e social, mediante a consulta de información, a creación de materiais e a comunicación efectiva nas diferentes contornas de aprendizaxe.
OBX 5 | Utilizar as estratexias propias do traballo colaborativo, potenciando o crecemento entre iguais como base emprendedora dunha comunidade científica crítica, ética e eficiente, para comprender a importancia da ciencia na mellora da sociedade, as aplicacións e repercusións dos avances científicos, a preservación da saúde e a conservación sostible do medio natural.
OBX 6 | Comprender e valorar a ciencia como unha construción colectiva en continuo cambio e evolución, na que non só participan as persoas dedicadas a ela, senón que tamén require dunha interacción co resto da sociedade, para obter resultados que repercutan no avance tecnolóxico, económico, ambiental e social.

A continuación, inclúense os descritores das competencias clave estipuladas pola normativa traballadas neste recurso.

Competencias clave | Clave dos descritores operativos
--- | ---
Competencia en comunicación lingüística (CCL) | CCL1, CCL2, CCL3, CCL5
Competencia plurilingüe (CP) | CP3
Competencia matemática e competencia en ciencia, tecnoloxía e enxeñaría (STEM) | STEM1, STEM2, STEM3, STEM4, STEM5
Competencia dixital (CD) | CD1, CD2, CD3, CD4
Competencia persoal, social e de aprender a aprender (CPSAA) | CPSAA1, CPSAA2, CPSAA3, CPSAA4
Competencia cidadá (CC) | CC1, CC3, CC4
Competencia emprendedora (CE) | CE1, CE2, CE3
Competencia en conciencia e expresión culturais (CCEC) | CCEC1, CCEC2, CCEC3, CCEC4

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)