# 2. Contextualización curricular

# Contextualización do REA na programación de materia

Este REA (Recurso Educativo Aberto) forma parte dun conxunto de 4 REA, unha proposta global para a materia de EDF Educación Física de 2º ESO do proxecto cREAgal para conter as 9 UD (Unidades Didácticas) recollidas da programación modelo de Proens vixente curso 2025 – 2026.

A distribución do conxunto de REA da materia de EDF de 2º ESO respecta no posible a temporalización por trimestre e a secuencia de UD. A proposta de emparellar varias UD por REA respecta os elementos curriculares da programación modelo Proens vixente.

Programación modelo de Proens EDF 2ESO curso 2025-2026 en formato PDF

En parte, os cambios na temporalización das UD son mínimos e atenden a proposta de englobar as 9 UD en 4 REA.

A UD 8 “Descubrimos outros espazos” trasládase ao primeiro trimestre no REA 1 coas UD 1 "Ampliamos PAS e quentamos" e UD 2 "Coido o meu corpo".

A UD 3 “Os xogos populares” pasa ao segundo trimestre e englóbase coa UD 6 “Danzamos e bailamos” e, deste xeito, xúntase no REA 2, que corresponde coa temática de “Xogos e Danzas” conxuntamente.

A UD 9 “Xogamos con palas e raquetas” forma conxunto coa UD4 “Iniciámonos nun deporte individual”, formando conxunto no REA 3 cunha temática de practicar un deporte individual con e sen complemento (raqueta).

Rematando, no REA 4, englóbase a UD 7 “Practicamos un deporte colectivo” coa UD 5 “Probamos un deporte alternativo” coa temática de practicar un deporte colectivo e alternativo.

## Relación dos REA coa programación modelo de Proens

Número de REA e título | Unidade/s didáctica/s (Proens) | Criterios de avaliación traballados | % Peso Materia (Orientación de Proens) | Temporalización
--- | --- | --- | --- | ---
REA 1: "Axencia S.A.U.D.E.: Misión Anti-Sedentor" | UD1 Ampliamos PAS e quentamos UD2 Coido o meu corpo UD8 Descubrimos outros espazos | CA1.2 - CA1.2.1 - CA1.3 - CA1.4 - CA2.1 - CA2.2 - CA2.6 - CA6.1 - CA6.2 CA1.1 - CA1.2 - CA1.2.1 - CA1.3 - CA1.4 - CA1.5 - CA1.6 - CA1.7 - CA2.3 - CA2.4 - CA3.1 CA1.2 - CA1.2.1 – CA2.3 - CA2.6 - CA6.1 - CA6.2 - CA6.3 - CA6.4 | 9 + 17 + 6 | Primeiro trimestre
REA 2: "Galegas polo mundo!" | UD3 Os xogos populares UD6 Danzamos e bailamos | CA4.1 - CA1.2 - CA1.2.1 - CA1.6 – CA2.5 – CA3.3 - CA3.4 - CA3.5 - CA4.2 - CA5.1 - CA6.3 CA1.2 - CA1.2.1 – CA3.1 - CA3.2 - CA3.4 – CA3.5 - CA4.2 - CA4.3 - CA5.1 - CA5.2 | 9 + 10 | Segundo trimestre
REA 3: "A gran selección galega" | UD4 Iniciámonos nun deporte individual UD9 Xogamos con palas e raquetas | CA1.2 - CA1.2.1 -CA1.3 - CA1.6 - CA1.7 - CA2.1 - CA2.3 - CA2.4 - CA3.1 - CA3.2 - CA4.1 CA1.2 - CA1.2.1 – CA1.4 - CA2.1 - CA2.3 - CA2.4 - CA3.2 - CA3.3 - CA4.1 - CA4.2 - CA4.3 | 17 + 11 | Segundo e terceiro trimestres
REA 4: "O ADN dos deportes de equipo" | UD5 Probamos un deporte alternativo UD7 Practicamos un deporte colectivo | CA1.2 - CA1.2.1 - CA1.4 - CA2.1 - CA2.3 - CA2.4 - CA3.2 - CA3.3 - CA4.1 - CA4.2 - CA4.3 CA1.2 - CA1.2.1 - CA1.6 – CA1.7 - CA3.1 - CA3.2 - CA3.3 - CA4.4 - CA3.5 - CA4.1 - CA4.2 - CA5.1 | 14 + 7 | Terceiro trimestre

# Eixes da proposta didáctica

A área de Educación Física ten como finalidade fundamental favorecer o desenvolvemento persoal do alumnado e contribuír á mellora da súa calidade de vida. Esta materia céntrase no coñecemento progresivo do propio corpo e do movemento, así como na adquisición de actitudes, valores e normas relacionadas coa saúde, o esforzo, a convivencia e o respecto.

Do mesmo xeito, a área participa activamente na consecución dos obxectivos educativos xerais da etapa; promovendo a socialización, a autonomía persoal, a adquisición de aprendizaxes básicas e o desenvolvemento das capacidades expresivas, cognitivas, comunicativas e lúdicas. A Educación Física destaca tamén polo seu carácter inclusivo; ao facilitar a participación de todo o alumnado, atender a diversidade e fomentar a coeducación e a igualdade de oportunidades entre rapazas e rapaces.

Cómpre lembrar que a Educación Física non se reduce á simple execución de movementos, senón que representa un proceso educativo integral que emprega o movemento como instrumento pedagóxico con múltiples funcións: de coñecemento, de percepción e organización corporal, anatómico-funcional, expresiva e comunicativa, social e relacional, competitiva, hixiénica, lúdica, compensadora e mesmo liberadora.

Este REA contribúe a un dos propósitos esenciais da área: aprender a recoñecer e regular as propias emocións e habilidades sociais en situacións de práctica motriz, valorando as distintas manifestacións da cultura do movemento como parte do patrimonio cultural, artístico e expresivo que pode ser fonte de aprendizaxe e de pracer compartido.

Para poder responder con éxito ás diferentes situacións motrices que o alumnado atopará ao longo da súa vida, resulta necesario desenvolver de maneira equilibrada capacidades cognitivas, motrices, afectivas e sociais. Así, a Educación Física axuda a que cada estudante aprenda a xestionar as súas emocións, mellorar as relacións coas demais persoas e construír hábitos de vida activos e saudables que perduren no tempo.

Nesta situación de aprendizaxe traballaremos os seguintes Obxectivos de Desenvolvemento Sostible (ODS):

- ODS 3 - Saúde e benestar: a análise do funcionamento do corpo, así como dos hábitos saudables que debemos integrar no noso día a día favorecen a nosa saúde e benestar.
- ODS 4 - Educación de calidade: busca garantir unha aprendizaxe inclusiva e significativa, promovendo competencias científicas e tecnolóxicas que fortalecen o coñecemento práctico e teórico.
- ODS 5 - Igualdade de xénero: lograr a igualdade entre os xéneros na práctica de actividade física.
- ODS 9 - Industria, innovación e infraestruturas: inclúe aspectos como o deseño de actividades na contorna sobre hábitos saudables, fomentando a innovación e outras habilidades.
- ODS 15- Vida de ecosistemas terrestres: protexer e promover o uso sostible dos ecosistemas terrestres coa práctica de actividade física.
- ODS 17 - Alianzas para acadar os obxectivos: o uso de recursos educativos abertos fomenta a colaboración entre educadores e comunidades para un ensino mellor e accesible.

# Contidos, obxectivos específicos e competencias clave

O marco curricular que abrangue a esta UD relacionase directamente con tres unidades didácticas (1, 2 e 8) correspondente coa programación modelo 2ºESO proposta para Educación Física no aplicativo PROENS da Consellería de Cultura, Educación, Formación Profesional e Universidades na Comunidade Autónoma de Galicia.

A continuación expóñense os contidos específicos traballados dentro do recurso:

Contidos | Bloque da materia
--- | ---
Saúde física: - Alimentación saudable e valor nutricional dos alimentos. - Coidado do corpo: quecemento xeral e específico autónomo. - Pautas para tratar a dor muscular de orixe retardada. - A hixiene como elemento imprescindible na práctica da actividade física e deportiva. - Taxa mínima de actividade física diaria e semanal, adaptando o volume e a intensidade da tarefa ás características persoais. - Educación postural: técnicas básicas de descarga postural e relaxación. - Traballo compensatorio da musculatura postural. Saúde mental: - A actividade física e o deporte como fonte de gozo, liberación de tensións, cohesión social, superación persoal e medio para previr trastornos alimentarios | Bloque 1
Prevención de accidentes nas prácticas motrices: - Calzado deportivo e ergonomía. - Medidas de seguridade en actividades físicas dentro e fóra do centro escolar. Actuacións básicas ante accidentes durante a práctica de actividades físicas. - Conduta PAS (protexer, avisar, socorrer), protocolo 112 e soporte vital básico (SVB). Novos espazos e prácticas deportivas. - Análise do risco nas prácticas físico-deportivas no medio natural e urbano: medidas de seguridade en actividades das distintas contornas con posibles consecuencias graves nestas. Saúde mental: - Ferramentas dixitais para a xestión da actividade física. | Bloque 2
Planificación e autorregulación de proxectos motores: - Capacidades condicionais: desenvolvemento das capacidades físicas básicas. Toma de decisións - Utilización consciente do corpo en función das características da actividade, do contexto e dos parámetros espaciais en situacións motrices individuais. - Pautas grupais para optimizar os recursos motrices do grupo para a resolución da acción/tarefa en situacións cooperativas. - Análise de movementos e patróns motores do adversario para actuar en consecuencia en situacións motrices de persecución e de interacción cun móbil. -Delimitación de estratexias previas de ataque e defensa en función das características dos e das integrantes do equipo en situacións motrices de colaboración-oposición de persecución e de interacción cun móbil. - Capacidades perceptivo-motrices en contexto de práctica: integración do esquema corporal e dos diferentes aspectos coordinativos, espaciais e temporais en determinadas secuencias motrices e/ou deportivas. - Habilidades motrices específicas asociadas á técnica en actividades físico-deportivas. - Funcións de arbitraxe deportiva. - Creatividade motriz: resolución de retos e situacións-problema de forma orixinal, tanto individualmente como en grupo. | Bloque 3
Saúde social: - Efectos sobre a saúde de malos hábitos vinculados a comportamentos sociais. - Análise crítica dos estereotipos corporais, de xénero e competencia motriz e dos comportamentos violentos e incitación ao odio no deporte. Saúde mental: - Reflexión sobre actitudes negativas cara á actividade física derivadas de ideas preconcibidas, prexuízos, estereotipos ou experiencias negativas. - Aceptación de limitacións e posibilidades de mellora ante as situacións motrices. - Establecemento de mecanismos de autoavaliación para reconducir os procesos de traballo. - Elección da práctica física: xestión das situacións de competición con base en criterios de lóxica, respecto ao rival e motivación. Toma de decisións - Xestión emocional: a tensión en situacións motrices, sensacións, indicios e manifestacións. - Estratexias de autorregulación colectiva do esforzo e da capacidade de superación para afrontar desafíos en situacións motrices. - Perseveranza e tolerancia á frustración en contextos físico-deportivos. - Habilidades sociais: condutas prosociais en situacións motrices colectivas. - Respecto ás regras: as regras de xogo como elemento de inclusión social. - Funcións de arbitraxe deportiva. - Identificación e rexeitamento de condutas contrarias á convivencia en situacións motrices. | Bloque 4
Toma de decisións - Os xogos e as danzas como manifestación da interculturalidade. - Influencia do deporte na cultura actual: o deporte como fenómeno de masas, impacto social, aspectos positivos e negativos. | Bloque 5
Actuacións básicas ante accidentes durante a práctica de actividades físicas. - Respecto ás normas viarias en desprazamentos activos cotiáns e actitude crítica ante elementos da contorna que supoñan obstáculos á accesibilidade universal e á mobilidade activa, autónoma, saudable e segura. Novos espazos e prácticas deportivas. - Utilización de espazos urbanos e naturais desde a motricidade. - Práctica de actividades físico-deportivas nas distintas contornas, coidando destas, como servizo á comunidade. | Bloque 6

Os obxectivos da materia que se traballan neste REA son os que seguen:

Obxectivos | Descrición
--- | ---
OBX 1 | Adoptar un estilo de vida activo e saudable, seleccionando e incorporando intencionalmente actividades físicas e deportivas nas rutinas diarias, a partir dunha análise crítica dos modelos corporais e do rexeitamento das prácticas que careceran de base científica para facer un uso saudable y autónomo do seu tempo libre e así mellorar a calidade de vida.
OBX 2 | Adaptar, con progresiva autonomía na súa execución, as capacidades físicas, perceptivo-motrices e coordinativas, así como as habilidades e destrezas motrices, aplicando procesos de percepción, decisión e execución axeitadas á lóxica interna e aos obxectivos de diferentes situacións con dificultade variable, para resolver situacións de carácter motor vinculadas con distintas actividades físicas funcionais, deportivas, expresivas e recreativas e para consolidar actitudes de superación, crecemento e resiliencia ao enfrontarse a desafíos físicos.
OBX 3 | Compartir espazos de práctica físico-deportiva con independencia das diferencias culturais, sociais, de xénero e de habilidade, fomentando o respecto entre os e as participantes e as regras sobre os resultados, adoptando unha actitude crítica ante comportamentos antideportivos ou contrarios á convivencia e desenvolvendo procesos de autorregulación emocional que canalicen o fracaso e o éxito nestas situacións, para contribuír con progresiva autonomía ao entendemento social e ao compromiso ético nos diferentes espazos nos que se participa.
OBX 4 | Practicar, analizar e valorar distintas manifestacións da cultura motriz aproveitando as posibilidades e recursos expresivos que ofrecen o corpo e o movemento, profundando nas consecuencias do deporte como fenómeno social e analizando criticamente as súas manifestacións desde a perspectiva de xénero e desde os intereses económico-políticos que o rodean, para alcanzar unha visión máis realista, contextualizada e xusta da motricidade no marco das sociedades actuais.
OBX 5 | Adoptar un estilo de vida sostible e ecosocialmente responsable aplicando medidas de seguridade individuais e colectivas na práctica física deportiva segundo o entorno e desenvolvendo colaboradora e cooperativamente accións de servizo á comunidade vinculadas á actividade física e ao deporte, para contribuír activamente á conservación do medio natural e urbano.

A continuación inclúense os descritores das competencias clave que marca a normativa vixente e que son traballadas neste recurso.

CCL: Competencia en Comunicación LingüísticaCCL3 e CCL5CP: Competencia PlurilingüeCP3

Competencias clave | Clave dos descritores operativos
--- | ---
STEM: Competencia Matemática e Ciencia Tecnolóxica e Enxeñería | STEM2 e STEM5
CD: Competencia Dixital | CD4
CPSAA: Competencia Persoal, Social e de Aprender a Aprender | CPSAA1, CPSAA2, CPSAA3, CPSAA4 e CPSAA5
CC: Competencia Cidadá | CC2, CC3 e CC4
CE: Competencia Emprendedora | CE2 e CE3
CCEC: Competencia en Conciencia e Expresións Culturais | CCEC1, CCEC2, CCEC3 e CCEC4

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)