# 3.2 Categorías gramaticais

# As categorías gramaticais

As categorías gramaticais son os diferentes tipos de palabras que existen nun idioma e que teñen diferentes funcións dentro das oracións.

Hai moitas categorías gramaticais, pero nesta unidade traballaredes as máis importantes.

Estades preparados e preparadas?

# Os pronomes persoais

Os pronomes persoais son palabras que se empregan para nomear as persoas, seres ou obxectos dos que se está a falar, sen a necesidade de facer uso dos substantivos.

Recordades cales son?

## De 1º persoa

Os pronomes persoais de 1º persoa son: eu e nós.

Exemplo:

Eu nunca tomo batido de froita.

Nós queremos ir á montaña.

## De 2º persoa

Os pronomes persoais de 2º persoa son: ti e vós.

Exemplos:

Quero saber que opinas ti.

Vós queredes algo do mercado?

## De 3º persoa

Os pronomes persoais de 3º persoa son: el/ela e eles/elas.

Exemplo:

Ela non fixo moi ben o exame.

Eles queren xogar xuntos ao baloncesto.

## Tónicos

Os pronomes persoais tónicos son: eu, ti, el, ela, nós, vós, eles e elas.

Poden aparecer sós, sen necesidade de estar acompañados por ningunha outra palabra.

Exemplo:

Ti mais eu iremos pola esquerda, eles deberán ir pola dereita.

## Átonos

Os pronomes persoais átonos son: me, te, se, lle, nos, vos e lles.

Sempre deben ir acompañados dun verbo, que pode ir diante ou detrás.

Exemplo:

A Pedro encántanlle as lambonadas.

## Audio

audio/mpeg

# Os adverbios

Os adverbios son palabras invariables, que non teñen xénero nin número, e que proporcionan información sobre que, como, cando, onde ou de que xeito se realiza unha acción.

Cales son os tipos de adverbios que debemos coñecer?

## De tempo

Son palabras que indican cando acontece unha acción.

Exemplo:

Non quero que me dirixas a palabra nunca máis.

## De lugar

Son palabras que indican onde acontece unha acción.

Exemplo:

Deixa ese libro aí!

## De modo

Son palabras que indican como se realiza unha acción.

Exemplo:

Quero que fagas o exame ben.

## De afirmación

Son palabras que se empregan para afirmar algo.

Exemplo:

Ese viaxe faime moita ilusión, si que quero ir.

## De negación

Son palabras que se empregan para negar algo.

Exemplo:

Non sei si chegarei a tempo.

## De cantidade

Son palabras que indican canto se realiza unha acción.

Exemplo:

Bótame menos comida, estou chea!

## De dúbida

Son palabras que se empregan para expresa dúbida ou incerteza.

Exemplo:

Se segues facendo iso, quizais perdamos o avión.

## Audio

audio/mpeg

# Os verbos

Os verbos son palabras que indican accións ou estados. Cada verbo ten diferentes formas verbais.

Recordades como se clasifican os verbos?

Pódense clasificar segundo a súa conxugación.

## 1º conxugación

Nesta categoría inclúense os verbos rematados en -ar.

Exemplo:

Gústame moito esta canción, prodúceme ganas de bailar e cantar.

## 2º conxugación

Nesta categoría inclúense os verbos rematados en -er.

Exemplo:

Teño tanta fame que non sei que comer.

## 3º conxugación

Nesta categoría inclúense os verbos rematados en -ir.

Exemplo:

Din que o ladrón, ao ver a policía, non fixo outra cousa que fuxir.

Segundo a persoa, os verbos poden aparecer en 1º persoa, 2º persoa ou 3º persoa.

## 1ª persoa

Distinguimos a 1ª persoa do singular (eu) e a 1ª persoa do plural (nós).

Exemplo:

Como (eu) tantos doces que teño moita dor de barriga.

Dame igual, queremos (nós) facer o exame mañá.

## 2ª persoa

Distinguimos a 2ª persoa do singular (ti) e a 2ª persoa do plural (vós).

Exemplo:

Pensas (ti) que isto sairá en?

Queredes (vós) calar?

## 3ª persoa

Distinguimos a 3ª persoa do singular (el ou ela) e a 3ª persoa do plural (eles ou elas).

Exemplo:

Ten (el ou ela) moito medo.

Queren (eles ou elas) cambiar a data do exame.

Segundo o tempo, os verbos poden presentarse en pasado, en presente ou en futuro.

## Pasado

Indican unha acción que xa sucedeu.

Exemplo:

Aprobei o exame de matemáticas.

## Presente

Indican unha acción que está a acontecer.

Por exemplo:

Eu leo unha novela romántica.

## Futuro

Indican unha acción que vai acontecer, pero que aínda non sucedeu.

Exemplo:

O vindeiro ano viaxarei a Madagascar.

Segundo o modo, os verbos poden estar en indicativo, subxuntivo e imperativo.

## Indicativo

Emprégase cando se quere falar de feitos ou de situacións que son certas e están acontecendo.

Exemplo:

Eu estudo todos os días.

## Subxuntivo

Emprégase cando se fala de desexos, emocións, dúbidas ou situacións que aínda non aconteceron e non son seguras.

Exemplo:

Oxalá gañemos o partido!

## Imperativo

Emprégase para dar ordes, instrucións ou pedir algo a alguén de forma concreta.

Exemplo:

Fai a tarefa.

Tamén debemos coñecer as formas non persoais, que son o infinitivo, o xerundio e o participio.

## Infinitivo

É a forma básica do verbo; así é como se pode atopar no dicionario.

Exemplo:

Saltar á corda é o meu pasatempo favorito.

## Xerundio

Emprégase cando se fala de accións que acontecen no momento.

Exemplo:

Nestes intres estou saltando á corda.

## Participio

Emprégase para facer sobre feitos e accións que xa aconteceron.

Exemplo:

Cando era nena, teño saltado moito á corda.

## Audio

audio/mpeg

# Os substantivos

Os substantivos son as palabras que se empregan para nomear persoas, obxectos, animais e cousas.

## Clasificación segundo o xénero e o número

## Clasificación segundo o tipo

En función da persoa, obxecto, animal ou cousa á que se refiran, os substantivos clasifícanse en diferentes categorías.

1. COMÚN - PROPIO

Os substantivos comúns fan sobre un elemento de forma xeral.

Exemplo:

A cidade está moi lonxe.

Os substantivos propios fan sobre un elemento concreto.

Exemplo:

Santiago de Compostela está moi lonxe.

2. INDIVIDUAL - COLECTIVO

Os substantivos individuais fan referencia a un único elemento.

Exemplo:

A abella perseguiume polo parque.

Os substantivos colectivos fan referencia a un conxunto de elementos. Escríbense sempre en singular.

Exemplo:

O enxame perseguiume polo parque.

3. CONCRETO - ABSTRACTO

Os substantivos concretos fan referencia a elementos que se poden percibir cos sentidos.

Exemplo:

O balón rompeu a ventá da catedral.

Os substantivos abstractos fan referencia a elementos que non se poden percibir cos sentidos, como é o caso das emocións.

Exemplo:

A alegría de acabar o traballo foi marabillosa.

## Audio

audio/mpeg

# Os adxectivos

Os adxectivos son palabras que indican como están ou como son os substantivos aos que acompañan.

## Clasificación segundo o xénero

Os adxectivos que cambian de xénero denomínanse variables.

Exemplo:

A miña amiga é moi guapa.

O meu amigo é moi guapo.

Os adxectivos que non cambian de xénero denomínanse invariables.

Exemplo:

A miña amiga é unha artista.

O meu amigo é un artista.

## Clasificación segundo o grao

Os adxectivos poden presentar diferentes graos: positivo, comparativo e superlativo.

O grao positivo indica como é algo ou alguén, sen comparalo con nada.

Exemplo:

A miña amiga é guapa.

O grao comparativo emprégase para comparar unha cousa ou persoa con outra.

Exemplo:

A miña amiga é máis guapa ca miña moza.

O grao superlativo emprégase para indicar unha característica no seu máximo grao.

Exemplo:

A miña amiga é guapísima.

## Audio

audio/mpeg

# Os determinantes

Os determinantes son aquelas palabras que van diante do substantivo e que o concretan.

Os determinantes permiten identificar o xénero ou o número do substantivo ao que acompañan, a que distancia se atopa o obxecto ao que facemos referencia ou a quen pertence dito obxecto.

É moi importante que coñezades os distintos tipos de determinantes.

## Artigos

Permiten identificar o xénero, que pode ser masculino ou feminino, e o número, que pode ser singular ou plural.

Os artigos poden ser determinados ou indeterminados.

Os artigos determinados fan referencia a elementos concretos.

Os artigos indeterminados non fan referencia a elementos concretos.

## Demostrativos

Os demostrativos son as palabras que permiten identificar a distancia á que se atopa un elemento da persoa que fala.

Os demostrativos poden expresar que un elemento está próximo, a unha distancia media ou lonxe da persoa que fala.

PRÓXIMO DO FALANTE

DISTANCIA MEDIA DO FALANTE

LONXE DO FALANTE

## Posesivos

Os posesivos son palabras que se empregan para indicar que algo lle pertence a alguén.

1º PERSOA DO SINGULAR

1º PERSOA DO PLURAL

2º PERSOA DO SINGULAR

2º PERSOA DO PLURAL

3º PERSOA DO SINGULAR E DO PLURAL

As formas da 3º persoa mantense igual para o singular e para o plural.

## Indefinidos

Os indefinidos son palabras que se empregan para indicar unha cantidade de forma imprecisa.

Hai indefinidos nos cales o xénero e número varía. Entre estes indefinidos atopamos: algún, algunha, ningún, ningunha, outro, outra, moito, moita, pouco, pouca, todo e toda.

Exemplo:

Algún día aprobarei este exame tan complicado.

Hai moita xente nese centro comercial.

Entre os indefinidos que non varían: bastante, alguén, ninguén, varios e calquera.

Exemplo:

A mestra dixo que ninguén aprobara o exame.

Teño bastante fame, penso que hoxe vou cear moito.

## Audio

audio/mpeg

Páxina 14 de 31

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)