# 3.4. Laboratorio de personaxes lendarios

## Glosario

## Bosquexo

Definición:

  Debuxo rápido e sinxelo que se fai para probar ideas antes de facer a versión definitiva. Serve para decidir a postura, o tamaño ou a posición dos personaxes antes de debuxalos con máis detalle.

Exemplo:

  Na imaxe de exemplo pódese ver o bosquexo dun aventureiro, onde se exploran a súa postura, a roupa e algúns detalles do personaxe antes de pasar ao debuxo final.

## Personaxe

Definición:

  Cada unha das figuras que participan na historia dun cómic. Pode ser unha persoa, un animal ou unha criatura inventada, e pode ter diferentes roles: protagonista (quen leva o peso da historia), antagonista (quen lle pon obstáculos) ou personaxes secundarias que acompañan, axudan ou complican a acción.

Exemplo:

  En As aventuras de Tintín, el é o protagonista, o Capitán Haddock é un dos seus compañeiros máis coñecidos, e os viláns que aparecen en cada historia fan de antagonistas.

## Esqueleto

Definición:

  É a estrutura básica do corpo dun personaxe, feita con liñas e formas simples. Axuda a debuxar correctamente as proporcións e a posición do corpo antes de engadir detalles.

Exemplo:

  Antes de debuxar un personaxe sentado, fas o seu esqueleto con liñas para colocar ben a cabeza, o tronco e as pernas.

## Expresións

Definición:

  Son os xestos da cara que amosan emocións como a alegría, a tristeza, o medo ou a sorpresa. As expresións axudan a que entendamos como se sente o personaxe.

Exemplo:

  Cando unha personaxe está asustada, vés como abre os ollos e a boca, e as cellas soben. Incluso pode amosar os pelos de punta.

# Estilos de personaxes

Non todos os cómics teñen o mesmo estilo de debuxo. Algunhas historietas intentan representar os personaxes de forma máis realista, mentres que outras usan formas máis simples e esenciais. A isto chamámoslle niveis de iconicidade.

Imaxinade unha escala que vai desde a representación máis esquemática ou simbólica ata a máis realista:

Cada estilo ten as súas vantaxes: os debuxos realistas poden transmitir emocións máis sutís e complexas, mentres que os esquemáticos permiten centrarse na historia e na acción sen distracción.

A continuación, podedes ver algúns exemplos de personaxes de cómic con diferentes estilos e niveis de iconicidade:

## Esquemático ou icónico

Os personaxes están simplificados ao máximo, usando liñas básicas e poucos detalles.

Exemplo: as Tiras de Mafalda ou o cómic Mutts.

## Intermedio

Mestura de realismo e esquematismo. Os personaxes son recoñecibles e expresivos, pero cun estilo máis libre.

Exemplo: Mortadelo e Filemón ou Calvin e Hobbes.

## Realista

Imaxes que buscan parecerse moito á realidade.

Exemplo: os cómics do universo Marvel ou os do autor Moebius, onde os personaxes teñen proporcións naturais e moitos detalles.

## Lectura facilitada

Non todos os cómics teñen o mesmo estilo de debuxo.

Algunhas historietas intentan representar os personaxes de forma máis realista.

Outras usan formas máis simples e esenciais.

A isto chamámoslle niveis de iconicidade.

Imaxinade unha escala que vai desde a representación máis esquemática ou simbólica ata a máis realista.

Cada estilo ten as súas vantaxes:

- Os debuxos realistas poden transmitir emocións máis sutís e complexas.
- Os esquemáticos permiten centrarse na historia e na acción sen distracción.

A continuación, podedes ver algúns exemplos de personaxes de cómic con diferentes estilos e niveis de iconicidade:

## Audio

audio/wav

Esquemático ou icónico
audio/wav
Intermedio
audio/wav
Realista
audio/wav

# As expresións faciais: como se amosan as emocións

A cara dun personaxe é fundamental para que entendamos o que está a sentir. As expresións faciais comunican emocións dun xeito rápido e claro, mesmo sen palabras. Un mesmo xesto pode amosar distintas emocións segundo o contexto da viñeta.

Nos cómics, estas emocións adoitan esaxerarse un pouco para que sexan máis claras. Incluso hai elementos gráficos que axudan, como gotas de suor, raios ou nubes sobre a cabeza.

Curiosamente, os seres humanos temos unha gran capacidade para recoñecer rostros, mesmo a partir de moi poucos trazos. Con só dous puntos, como ollos e unha raia como boca, xa somos quen de identificar unha cara. Este esquema básico serve como punto de partida para crear personaxes expresivos, e é tan potente que mesmo vemos "caras" onde non as hai: no frontal dun coche, nun enchufe ou nunha nube. Esa tendencia a atopar rostros nas cousas coñécese como pareidolia, e amosa o moito que confiamos na expresión facial para interpretar o mundo.

Aquí tedes unha lista das expresións máis comúns, construídas a partir dese mesmo esquema sinxelo:

## Neutra

O rostro está relaxado, sen mostrar emocións claras. Os ollos e a boca permanecen nunha posición natural e repousada.

Esta expresión transmite calma, mais tamén pode suxerir desatención, espera ou concentración.

## Satisfacción

Un pequeno sorriso con boca pechada e ollos tranquilos transmite unha sensación de benestar ou pracer contido.

Segundo o contexto, pode expresar tamén confianza, orgullo ou serenidade.

## Ledicia

A boca debuxa un sorriso amplo e os ollos brillan con entusiasmo.

Esta expresión transmite entusiasmo ou felicidade aínda que tamén pode indicar simpatía, entusiasmo ou unha actitude amable.

## Risa

A boca está aberta nunha gargallada e os ollos case pechados.

Esta expresión transmite diversión, mais tamén pode suxerir alivio, sorpresa alegre ou burla.

## Tristura

Os beizos caen cara abaixo e os ollos amosan decaemento.

Esta expresión transmite pena, pero tamén pode suxerir decepción, melancolía ou nostalxia.

## Pranto

As bágoas percorren o rostro e a boca aparece entreaberta ou trémula.

Esta expresión transmite dor ou desamparo, mais tamén pode suxerir frustración ou alivio profundo.

## Enoxo

As cellas están engurradas e a boca pechada con forza.

Esta expresión transmite irritación, mais tamén pode suxerir impaciencia, incomodidade ou fastío.

## Ira

A mandíbula está tensa e os dentes á vista, con ollos abertos e cara ríxida.

Esta expresión transmite rabia, pero tamén pode suxerir furia contida, rancor ou determinación.

## Sorpresa

Os ollos están moi abertos, as cellas levantadas e a boca entreaberta.

Esta expresión transmite asombro, mais tamén pode suxerir incredulidade, confusión ou admiración.

## Medo

O rostro está descomposto, cos ollos moi abertos e a boca en xesto de alarma.

Esta expresión transmite terror, mais tamén pode suxerir inseguridade, ansiedade ou preocupación.

## Malicia

A boca amosa un sorriso ladeado e os ollos unha mirada de picardía.

Esta expresión transmite intencións ocultas, mais tamén pode suxerir sarcasmo, burla ou satisfacción maliciosa.

## Vergoña

A cara está ruborizada, cun sorriso nervioso e unha pinga de suor na fronte.

Esta expresión transmite timidez, mais tamén pode suxerir arrepentimento, incomodidade ou nerviosismo.

## Lectura facilitada

A cara dun personaxe é fundamental para que entendermos o que está a sentir.

As expresións faciais comunican emocións dun xeito rápido e claro, mesmo sen palabras.

Un mesmo xesto pode amosar distintas emocións segundo o contexto da viñeta.

Nos cómics, estas emocións adoitan esaxerarse un pouco para que sexan máis claras.

Incluso hai elementos gráficos que axudan, como:

- Gotas de suor.
- Raios.
- Nubes sobre a cabeza.

Os seres humanos temos unha gran capacidade para recoñecer rostros, mesmo a partir de moi poucos trazos.

Con só dous puntos, como ollos e unha raia como boca, xa somos quen de identificar unha cara.

Este esquema básico serve como punto de partida para crear personaxes expresivos,

e é tan potente que mesmo vemos "caras" onde non as hai: no frontal dun coche, nun enchufe ou nunha nube.

Esa tendencia a atopar rostros nas cousas coñécese como pareidolia.

A pareidolia amosa o moito que confiamos na expresión facial para interpretar o mundo.

Aquí tedes unha lista das expresións máis comúns, construídas a partir dese mesmo esquema sinxelo:

## Audio

audio/wav

Expresións máis comúns
audio/wav

# As expresións corporais contan moito

A linguaxe corporal é unha ferramenta fundamental para dar vida aos personaxes dun cómic. A través da postura, os movementos e a vestimenta, pódense expresar emocións, actitudes e trazos da súa personalidade, mesmo sen palabras.

Antes de debuxar personaxes, é útil observar e estudar a figura humana: como se move, como se coloca en distintas situacións, que formas adopta ao sentar, camiñar ou simplemente quedar de pé. Un bo exercicio consiste en que fagades bosquexos rápidos a partir de fotografías, como amosa o seguinte exemplo debuxado a partir de modelos reais. Isto axudaravos a entender a anatomía, o equilibrio do corpo e os pequenos detalles como a colocación dos pés, das mans ou a caída da roupa.

Para representar posturas dinámicas ou naturais nos personaxes, resulta moi útil que comecedes cun esqueleto ou estrutura básica. Este esquema simplificado da figura humana permítevos decidir a pose e asegurarvos de que o corpo está ben proporcionado. Despois, sobre esa base, podedes construír o personaxe completo co seu estilo propio.

A continuación, podedes ver catro personaxes distintos representados a partir dun esqueleto que marca a súa postura. Acompañando cada estrutura básica, veredes como se desenvolve o personaxe co seu aspecto final, mantendo a mesma pose. Cada unha destas posturas representa unha situación corporal distinta, que axuda a entender como o corpo se adapta ao movemento ou á posición no espazo:

## Personaxe 1

Home camiñando sorrinte.

Este personaxe transmite simpatía, movemento e bo humor. A súa postura lixeira e a expresión facial relaxada suxiren dinamismo e unha actitude positiva, como quen avanza con confianza e alegría.

## Personaxe 2

Rapaza sentada con sorriso relaxado.

A postura sentada e a expresión amable transmiten serenidade, comodidade e dispoñibilidade. Semella estar atenta ao que sucede ao seu redor, transmitindo calma e proximidade.

## Personaxe 3

Rapaza de pé cunha pose expresiva e divertida.

Esta figura transmite seguridade en si mesma, descaro e un punto de humor. A súa postura aberta, co brazo estendido e o xesto do guiño, fai pensar nunha personaxe sociable, espontánea e confiada.

## Personaxe 4

Home robusto con actitude desafiante.

A postura ríxida, os puños pechados e a expresión seria danlle ao personaxe un aire de forza e intimidación. Transmite tensión, firmeza e unha posible agresividade. Podería representar a alguén protector ou, dependendo do contexto, un antagonista.

## Lectura facilitada

A linguaxe corporal é unha ferramenta fundamental para dar vida aos personaxes dun cómic.

A través da:

- Postura.
- Movementos.
- Vestimenta.

Pódense expresar:

- Emocións.
- Actitudes.
- Trazos da personalidade.

Antes de debuxar personaxes, é útil observar e estudar a figura humana:

- Como se move.
- Como se coloca en distintas situacións.
- Que formas adopta ao sentarse, camiñar ou simplemente quedar de pé.

Un bo exercicio consiste en que fagades bosquexos rápidos a partir de fotografías.

Para representar posturas dinámicas ou naturais comezade cun esqueleto ou estrutura básica.

Despois, sobre esa base, podedes construír o personaxe.

Cada unha destas posturas representa unha situación corporal distinta.

Estas axudan a entender como o corpo se adapta ao movemento ou á posición no espazo:

## Audio

audio/wav

Personaxe 1:

audio/wav

Personaxe 2:

audio/wav

Personaxe 3:

audio/wav

Personaxe 4:

audio/wav

# Dándolle vida ao personaxe

Neste último apartado, veredes unha escena onde os catro personaxes aparecen noutras posturas diferentes, máis dinámicas e detalladas, e onde tamén se incorpora a cor. O uso do vestiario e os complementos axuda a definir mellor o estilo e a personalidade de cada un. Fixádevos en como a expresión corporal, a roupa e a actitude traballan conxuntamente para dar vida aos personaxes e facer que resulten cribles e recoñecibles no voso cómic.

## Lectura facilitada

Veredes unha escena onde os catro personaxes aparecen noutras posturas diferentes.

Posturas máis dinámicas e detalladas.

Tamén se incorpora a cor.

O uso do vestiario e os complementos axuda a definir mellor o estilo e a personalidade de cada un.

Fixádevos en como:

- A expresión corporal.
- A roupa.
- A actitude.

Traballan conxuntamente para:

- Dar vida aos personaxes.
- Facer que resulten cribles e recoñecibles no voso cómic.

## Audio

audio/wav

# Actividade práctica grupal

Nesta actividade comezaredes a dar vida aos personaxes que protagonizarán o voso cómic. A partir do conto ou lenda popular escollida, seleccionaredes os personaxes principais, protagonistas, antagonistas ou figuras secundarias relevantes, e deseñaredes o seu aspecto.

Para cada personaxe, realizaredes primeiro un bosquexo básico que vos axude a definir a postura e actitude corporal. Engadiredes detalles como a complexión, a idade, o estilo de roupa ou outros elementos que axuden a representar a súa personalidade ou o seu papel na historia.

Tamén deseñaredes o rostro do personaxe, empregando un estilo gráfico coherente co resto do cómic. A partir dese rostro, debuxaredes dúas ou tres expresións faciais diferentes: unha neutra e outras que poidan aparecer na historia (por exemplo: sorpresa, medo, ledicia ou enfado).

Para completar a actividade, escribiredes un pequeno texto no que expliquedes quen é o personaxe, que papel xoga na historia, cal é a súa personalidade principal e por que decidistes representala dese xeito.

## Lectura facilitada

Comezaredes a dar vida aos personaxes que protagonizarán o voso cómic.

A partir do conto ou lenda popular escollida, seleccionaredes:

- Os personaxes principais.
- Protagonistas.
- Antagonistas.
- Figuras secundarias relevantes.

Deseñaredes o seu aspecto.

Para cada personaxe, realizaredes:

- Primeiro, un bosquexo básico que vos axude a definir a postura e actitude corporal.
- Segundo, engadiredes detalles como:
  - A complexión.
  - Idade.
  - Estilo de roupa.
  - Outros elementos que axuden a representar a súa personalidade ou o seu papel na historia.

Tamén deseñaredes o rostro do personaxe.

Empregade un estilo gráfico coherente co resto do cómic.

A partir dese rostro, debuxaredes dúas ou tres expresións faciais diferentes:

- Unha neutra.
- Outras que poidan aparecer na historia (por exemplo: sorpresa, medo, ledicia ou enfado).

Para completar a actividade, escribiredes un pequeno texto no que expliquedes:

- Quen é o personaxe.
- Que papel xoga na historia.
- Cal é a súa personalidade principal e por que decidistes representala dese xeito.

## Audio

audio/wav

Páxina 18 de 33

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Creado con eXeLearning (Ventana nueva)