# Créditos e descarga

# Autoría

Título | De microbios a plantas: misión científica
Descrición | Este REA ten como obxectivo principal fomentar no alumnado o desenvolvemento de competencias científicas e intelectuais a través dunha aprendizaxe activa, colaborativa e baseada na ciencia cidadá. Mediante a indagación sobre os reinos Monera, Protoctista, Fungos e Plantas, o alumnado identificará características, establecerá relacións, clasificará organismos, describirá procesos e buscará información de xeito autónomo. Ademais, ao participar en actividades de ciencia cidadá, implicaranse en proxectos reais de recollida e análise de datos, contribuíndo ao avance do coñecemento científico e conectando o seu traballo coa comunidade. Deste xeito, potenciaranse o pensamento crítico, a resolución de problemas e o traballo en equipo, ao mesmo tempo que se recoñece a ciencia como unha ferramenta fundamental para comprender o mundo físico-natural que nos rodea e intervir nel con creatividade e rigor.
Autoría | María Jesús Fuentes Silveira Carlos de Paz Villasenín Lois Anxo Rodríguez Calvo
Organización | Dirección Xeral de Ordenación e innovación Educativa Consellería de Cultura, Educación, Formación Profesional e Universidades. Xunta de Galicia.
Licenza | Licencia Creative Commons Reconocimiento No comercial Compartir igual 4.0
Identificación | "De microbios a plantas: misión científica" ; ISSN (web): 3101-0040

Este contenido creouse con eXeLearning,

# Historial de versións

Elaborado por: | Dirección Xeral de Ordenación e Innovación Educativa
Versión: | 01 | Data de publicación: | Xuño 2025 | Primeira versión

# Créditos dos recursos externos

## Páxina 1

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Portada_BIX_1ESO_REA4 (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 2

## Páxina 3

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Microfotografía de bacterias (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Ilustración dun ecosistema acuático (CC BY-NC-SA 4.0)
ONU. Objetivos de Desarrollo Sostenible. (Propiedad intelectual | Naciones Unidas)
Japalaciosc. Sostibilidade (CC BY-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Biodiversidade (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Microfotografía de bacterias (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Ilustración dun ecosistema acuático (CC BY-NC-SA 4.0)
ONU. Objetivos de Desarrollo Sostenible. (Propiedad intelectual | Naciones Unidas)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 4

Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Viñeta ilustrativa do concepto de ciencia cidadá (CC BY-NC-SA 4.0)
iNaturalist. Logotipo tipográfico de Natusfera (Terms of Use · iNaturalist)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Lyophyllum decastes (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de Aprendizaxe (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 5

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fotografía contrapicada das copas dunhas árbores (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Consumidores (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Infografía coas categorías taxonómicas para o Quercus robur (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Consumidores (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Bosque (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Infografía coas categorías taxonómicas para o Quercus robur (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 6

Javier Pedreira. Lynn Margulis (CC BY 2.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Marisa Castro (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de Aprendizaxe (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Fundación "La Caixa". Trailer Symbiothic Earth (YouTube Standard)

## Páxina 7

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Variable independente (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Variable dependente (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Variable controlada (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Teoría dos cincos segundos (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Rebanadas recollidas do chan (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Rebanadas contaminadas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de Aprendizaxe (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 8

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fotografía das follas Sequoia recibindo a radiación solar (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Ilustración representativa do xogo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 9

Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Ilustración dun intestino groso con bacterias no seu interior (CC BY-NC-SA 4.0)
Benji9072. Dióxido de carbono (Dominio público)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Descomposición (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fotosíntese (CC BY-NC-SA 4.0)
Thermophile~commonswiki. Quimiosíntese (CC BY-SA 3.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Bacteria (CC BY-NC-SA)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Recreación artística dunha bacteria no interior dun tracto dixestivo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Bacteria (CC BY-NC-SA)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
BIOenciclopedia. Reino Monera (YouTube Standard)

## Páxina 10

Benjamín Núñez González. Sal no Mar Morto (CC BY-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Tubos de PCR (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Formas típicas de bacterias (CC BY-NC-SA 4.0)
NPS / Jacob W. Frank. Geyser en Yellowstone (Dominio público 1.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Formas típicas de bacterias (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Mapa extremófilos (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 11

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Microfotografía dun protozoos rodeado de restos de seres vivos (CC BY-NC-SA 4.0)
Adolphe Millot. Algas macroscópicas (Dominio público)
Barfooz. Paramecio (CC BY-SA 3.0)
Jacilluch. Myxomyota (CC BY-SA 2.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Recreación comparando tamaño dun pelo, dun fío de telaraña e uns grans de pole (CC BY-NC-SA 4.0)
Adolphe Millot. Algas macroscópicas (Dominio público)
Alexander Klepnev. Diatomea (CC BY 4.0)
Barfooz. Paramecio (CC BY-SA 3.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 12

Nathan Bruff. Euglena (CC-BY 4.0)
Bwiltz. Ameba (CC BY-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fotografía dun modelo de microxardín (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Bluecinante. ¿Qué es un PROTOZOO? (La licencia de YouTube es https://www.youtube.com/t/terms)

## Páxina 13

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fotografía dun exemplar de algario de Cystoseira tamariscifolia (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Test para detección rápida de malaria (CC BY-NC-SA 4.0)
DPD Image Library. Trypanosoma cruzi (Dominio público - Wikipedia, la enciclopedia libre)
Nefronus. Tripanosoma gambiense (CC BY-SA 4.0)
Andrei Savitsky. Vorticela (CC BY-SA 4.0)
SmallRex. Ameba con pseudópodos (CC BY-SA 4.0)
Dr. Mae Melvin. Microfotografía de Plasmodium falciparium rodeado de células de la sangre (Dominio público 1.0)
Bwiltz. Ameba (CC BY-SA 4.0)
Nathan Bruff. Euglena (CC-BY 4.0)
Barfooz. Paramecio (CC BY-SA 3.0)
Dr. Mae Melvin. Plasmodium falciparium (Dominio público 1.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 14

Alexander Klepnev. Diatomea (CC BY 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fotografía dun alga procedente dun algario. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Imaxe das partes dunha alga (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Ilustración amosando un proceso de bipartición en Euglena (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Laminaria (CC BY-NC-SA 4.0)
NEON ja. Chlorella vulgaris (CC BY-SA 3.0)
U.S. Environmental Protection Agency | US EPA. Gonium pectorale (Dominio público - Wikipedia)
Dartmouth Electron Microscope Facility, Dartmouth College. Chlamydomonas (Dominio público - Wikipedia)
Dr. Ralf Wagner. Pediastrum duplex (CC BY-SA 3.0)
Spicywalnut. Spirogyra (Dominio público - Wikipedia)
Stemonitis. Laminaria (CC BY 2.5)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
losretosdeciencias. Experimento. Demostración de que las algas realizan la fotosíntesis (La licencia de YouTube es youtube.com/t/terms)
VICE en español. Vice Specials: Algas en Galicia, la huerta bajo el mar (La licencia de YouTube es youtube.com/t/terms)

## Páxina 15

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fotografía dunha alga verde (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Zonación costeira (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Collage con tres fotografías exemplo de algas verdes (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Collage con tres exemplo de algas pardas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Collage contres fotos de exemplos de algas vermellas (CC BY-NC-SA 4.0)
Wipeter. Diatomeas (CC BY-SA 3.0)
Shazz. Dinoflaxelados (CC BY-SA 3.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Algas verdes (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Algas pardas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Algas vermellas (CC BY-NC-SA 4.0)
Wipeter. Diatomeas (CC BY-SA 3.0)
Shazz. Dinoflaxelados (CC BY-SA 3.0)
Alejandro Díaz. Marea Vermella en California (Dominio público - Wikipedia)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Elaboración dun algario (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 16

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fotografía dun cabalo comendo herba. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Imaxe dun fungo medrando nunha placa petri e inhibindo o crecemento de bacterias (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Macrofotografía dun liquen (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fotografía de cogomelos (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Cogomelo (CC BY-NC-SA 4.0)
Natr. Fungo e planta (CC0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 17

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Macrofotografía dun himenio formado por láminas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Microfotografía de lévedos usados na produción de pan (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Imaxe dun cogomelo coas súas partes (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Imaxe que mostra o nacemento dun cogomelo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Collage amosando diversidade de cogomelos (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Mofo en cítríco e microfotografía ao microscopio (CC BY-NC-SA 4.0)
Jon Houseman. Liquen (CC BY-SA 3.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Collage de fotografías de liquens (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Collage cogomelos (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Mofo en cítríco e microfotografía ao microscopio (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Liquens (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Sci -Inspi. Baker's Yeast under the Microscope (youtube.com/t/terms)
Raul Postigo PES. Práctica - Reino hongos (youtube.com/t/terms)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Por que temos que deixar repousar a masa do pan antes de metela no forno (youtube.com/t/terms)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Experimentando con lévedos e con po de enfornar (youtube.com/t/terms)
Smile and Learn - Español. ¿Qué son los hongos? - El reino de los hongos para niños (youtube.com/t/terms)

## Páxina 18

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Microfotografía da cutícula dunha folla. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fotografía da planta Agave americana var. marginata medrando sobre solo árido (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fotografía dun fento arborescente (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Collage plantas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). infografía amosando a evolución das plantas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
XeoClip. Que son as plantas (youtube.com/t/terms)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Elaboración dun herbario (youtube.com/t/terms)

## Páxina 19

Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Ilustración representativa da síntese en plantas (CC BY-NC-SA 4.0)
Autor descoñecido. Estoma (CC BY-SA 3.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Icona de lupa (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fotosíntese (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Debuxo de liña dun sistema de raices (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Debuxo de liña dunha folla (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Debuxo de liña do corte dun tallo amosando o sistema vascular (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
XeoClip. As plantas: fotosínetes e importancia (1ºESO) (youtube.com/t/terms)
The Action Lab en español. Puedes ver la fotosíntesis realmente sucediendo (youtube.com/t/terms)

## Páxina 20

Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Imaxen dunha folla orientada cara á luz (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Macrofotografía dun zarziño (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). zarciños vide (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Nastias (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Nastias (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Flor de loureiro romano (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). agromo de fento (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Caida follas ginkgo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Banda deseñada dunha miniexperiencia sobre fototropismo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Zarciños vide (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
XeoClip. Reino plantas. Tropismos e nastias (1eso) (youtube.com/t/terms)

## Páxina 21

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Ilustración dun gameto masculino móbil xuntándose cun gameto feminino inmóbil (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Plantas non vasculares (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Musgo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Fento (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
XeoClip. As plantas briófitas. Musgos e escarmentas (hepáticas) | XeoClip (youtube.com/t/terms)
XeoClip. Plantas criptógamas vasculares. Helechos, colas de cabalo y licófitos | XeoClip (youtube.com/t/terms)

## Páxina 22

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fotografía de follas de piñeiro (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Collage con diversidade de plantas con sementes (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Ximnosperma con follas aciculares (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Pinas de ximnosperma (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Esquema Ximnospermas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Flor hermafrodita da celidonia (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Anxiospermas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Herbas dos prados con polinización anemógama (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Gramínea (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Azalea (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Orquídea (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Collage de catro imaxes cos tipos de reproducción asexual en plantas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Bieiteiro (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Carballo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Pradairo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Loureiro (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Folla ameneiro (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Folla salgueiro (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Folla abeleira (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Folla bidueiro (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Folla acivro (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Folla castiñeiro (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Esquema Ximnospermas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Reproducción asexual en plantas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Polinización (CC BY-NC-SA 4.0)
XeoClip. As plantas ximnospermas (youtube.com/t/terms)
XeoClip. As plantas anxiospermas (youtube.com/t/terms)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Clave dicotómica de follas de árbores (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 23

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Visita virtual zona costeira (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Visita virtual bosque de ribeira (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 24

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Visita virtual bosque atlántico (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Visita virtual bosque oriental galego (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 25

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fotografía dunha planta nun xardín (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fotografía dun bosque (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). As árbores nas cidades aportan sombra e frescor (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). O eucalipto é unha árbore moi utilizada na industria (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). A crocosmia é unha planta invasora (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de Aprendizaxe (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA. Voz sintética xerada co modelo Celtia. (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 26

## Páxina 27

Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen. Laminaria hyperborea (Dominio público - Wikipedia)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Chondrus crispus (CC BY-NC-SA 4.0)
TVP. Toxoplasma gondii oocysts on fecal flotation (Licencia TVP)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Células procariotas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Trametes versicolor (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Cogomelo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Mofos (CC BY-NC-SA 4.0)
NASA. Lévedos (Dominio público - Wikipedia)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Lévedo prensado de pandeiría (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Hepática (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fento (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Anogramma (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Amorodo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Azalea (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Follas de piñeiro (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Piñas de conífera (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Euphorbia (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fento con soros (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Amentos de carballo (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Celidonia (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Disamara (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Sabina (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fresa (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Rizoma (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 28

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fotogtrafía dunha árbore (CC BY-NC-SA 4.0)
Arbolapp. Logo de arbolapp (CreativeCommons- Arbolapp CC BY-NC-SA 4.0)
Ellis O´Neill. Euglena (CC BY-SA 3.0)
Harvey, William H. (William Henry), 1811-1866;. Laminaria (Deed - CC0 1.0 Universal - Creative Commons)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Fento con soros (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Azalea (CC BY-NC-SA 4.0)
Strobilomyces. Fungo (CC BY-SA 3.0)
Dartmouth Electron Microscope Facility, Dartmouth College. Chlamydomonas (Dominio público - Wikipedia)

## Páxina 29

Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Viñeta dun neno durmindo atormentado polo pesadelo dunha planta roubando o oxíxeno. (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Debuxo de liña (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Debuxo de liña (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Debuxo de liña (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Debuxo de liña (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Debuxo de liña (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 30

GBIF. Logo do GBIF (Terms of use)
iNaturalist. Logotipo tipográfico de Natusfera (Términos de uso - iNaturalist)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). De microbios a plantas: misión científica (youtube.com/t/terms)

## Páxina 31

Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA (ChatGPT). Viñeta representando un grupo de personas participando nun bioblitz (CC BY-NC-SA 4.0)
Pictograma de Arasaac
Pictograma de Arasaac
Pictograma de Arasaac
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de Aprendizaxe (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 32

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Mapa conceptos 4reinos (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Mapa conceptos Moneras (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Mapa conceptos Protoctistas (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Mapa conceptos Fungos (CC BY-NC-SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Mapa conceptos Plantas (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 33

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Icona do diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA 4.0)

## Páxina 34

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Icona do material descargable (CC BY-NC-SA 4.0)

Os símbolos pictográficos identificados como Pictogramas de Arasaac son propiedade do Goberno de Aragón e foron creados por Sergio Palao para ARASAAC (http://www.arasaac.org), que os distribúe baixo Licenza Creative Commons BY-NC-SA.

Xeración de voz sintética co uso do modelo "Celtia" do Proxecto Nós, licenza Apache License, Version 2.0 Magariños, Carmen. 2023. Nos_TTS-celtia-vits-graphemes. URL: https://huggingface.co/proxectonos/Nos_TTS-celtia-vits-graphemes.

Os elementos multimedia incluídos neste REA acolléndose ao dereito de cita con fins educativos, atribúense directamente en cada un deles.

# Descargar o ficheiro fonte

- Este REA publicouse baixo Licenza Creative Commons Recoñecemento Non comercial Compartir igual 4.0
- O que siginifica que tes a posibilidade de poder usalo, descargalo, redistribuílo e modificalo para adaptalo ás túas necesidades.
- Segue estes pasos para usar/redistribuir/modificar este REA:

1. Descarga o arquivo fonte. Con isto tes o recurso orixinal en formato editable.

2. Modifícao usando eXeLearning.

3. Se aínda non o tes, descarga e instala o estilo cREAgal con fases.

4. En caso de modificalo, tes que recoñecer a autoría e publicalo coa mesma licenza (CC BY-NC-SA).

Podes usar esta cita para referencialo:

Este REA é unha adaptación do recurso orixinal "De microbios a plantas: misión científica" do proxecto cREAgal da Consellería de Cultura, Educación, Formación Profesional e Universidades da Xunta de Galicia baixo a licenza de CC BY-NC-SA

Información xeral sobre este recurso educativo
Título | "De microbios a plantas: misión científica" - Bioloxía e Xeoloxía 1º ESO
Descrición | Recurso Educativo Aberto (REA) para Bioloxía e Xeoloxía ao alumnado de primeiro de Ensinanza Secundaria Obrigatoria. Este REA ten como obxectivo principal fomentar no alumnado o desenvolvemento de competencias científicas e intelectuais a través dunha aprendizaxe activa, colaborativa e baseada na ciencia cidadá. Mediante a indagación sobre os reinos Monera, Protoctista, Fungos e Plantas, o alumnado identificará características, establecerá relacións, clasificará organismos, describirá procesos e buscará información de xeito autónomo. Ademais, ao participar en actividades de ciencia cidadá, implicaranse en proxectos reais de recollida e análise de datos, contribuíndo ao avance do coñecemento científico e conectando o seu traballo coa comunidade. Deste xeito, potenciaranse o pensamento crítico, a resolución de problemas e o traballo en equipo, ao mesmo tempo que se recoñece a ciencia como unha ferramenta fundamental para comprender o mundo físico-natural que nos rodea e intervir nel con creatividade e rigor.
Autoría | María-Jesús Fuentes Silveira, Carlos de Paz Villasenín, Lois Anxo Rodríguez Calvo
Licenza | Creative Commons BY-NC-SA 4.0

Este contido foi creado con eXeLearning, o seu editor libre e de código aberto para crear contidos educativos.

Descargar o ficheiro .elp

Páxina 35 de 35

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)