# Ciclo e clasificación

# O ciclo das rochas: a transformación continua da Terra

A Terra está en constante cambio e as rochas non son unha excepción. Ao longo de millóns de anos, as rochas fórmanse, transfórmanse e destrúense debido a fenómenos xeolóxicos.

Este proceso coñécese como ciclo das rochas e permite entender como os tres tipos -ígneas ou magmáticas, metamórficas e sedimentarias- están interconectados.

## Rochas ígneas ou magmáticas: a orixe do ciclo

O ciclo comeza no interior da Terra, onde as altas temperaturas funden as rochas, formando magma. Cando este magma arrefría e solidifica, dá lugar ás rochas ígneas, que poden ser:

- Plutónicas: forman grandes cristais que podemos observar a simple vista porque arrefrían lentamente baixo a superficie terrestre, a varios quilómetros de profundidade. Exemplos: granito, diorita, gabro ou peridotita.

- Volcánicas: solidifican rapidamente ao saír á superficie, en condicións subaéreas ou subacuáticas, formando cristais pequenos ou mesmo textura vítrea. Exemplos: riolita, andesita, basalto ou obsidiana.

- Filonianas ou subvolcánicas: a partir dun magma que solidifica en fendas ou fisuras moi próximas á superficie, adquirindo moi frecuentemente unha forma tabular. Exemplos: pegmatita.

## Rochas metamórficas: a transformación no interior da Terra

Se unha rocha sedimentaria ou ígnea queda soterrada baixo grandes presións e temperaturas no interior da codia terrestre, sofre cambios na súa estrutura e composición sen chegar a fundirse. Así se forman as rochas metamórficas, diferenciándose dous tipos:

- Foliadas: son rochas que teñen os minerais orientados por estaren sometidas a presións elevadas: lousa, xisto ou gneis.

- Non foliadas: aquelas que non presentan os minerais orientados: mármore ou cuarcita.

## Rochas sedimentarias: a pegada do tempo

As rochas ígneas, ao estar expostas á auga, ao vento, ao xeo ou aos cambios de temperatura, erosiónanse e os seus fragmentos son transportados ata acumularse en capas ou estratos. Estes sedimentos, ao compactarse e cementarse, dan lugar ás rochas sedimentarias, que poden ser de distintos tipos:

- Detríticas: formadas a partir de fragmentos de diferente tamaño que proceden doutras rochas. Exemplos: conglomerado, arenito e lutitas.

- Non detríticas: orixinadas pola precipitación de substancias disoltas na auga. Exemplos: calcaria ou evaporitas.

Moitas rochas sedimentarias conteñen fósiles, restos de seres vivos ou da súa actividade que axudan a reconstruír a historia da Terra.

## Lectura facilitada

A Terra cambia constantemente.
As rochas tamén cambian co tempo.

Durante millóns de anos, as rochas:

- fórmanse,
- cambian,
- e mesmo desaparecen.

Estes cambios ocorren por causa dos procesos xeolóxicos.
A isto chamámoslle ciclo das rochas.

O ciclo das rochas explícanos
como as rochas ígneas ou magmáticas, metamórficas e sedimentarias
están relacionadas entre si.

## Rochas ígneas ou magmáticas: o inicio do ciclo

O ciclo das rochas comeza no interior da Terra.
Alí hai moita calor e as rochas fúndense, formando magma.
Cando o magma arrefría e se volve sólido, fórmanse as rochas ígneas.

- Plutónicas:

O magma arrefría pouco a pouco baixo terra, por iso forma cristais grandes
que se poden ver a simple vista.

Exemplos: granito, diorita, gabro, peridotita.

- Volcánicas:

O magma sae ao exterior e arrefría moi rápido, en terra ou baixo a auga.
Forma cristais pequenos ou con aspecto de vidro.

Exemplos: riolita, andesita, basalto, obsidiana.

- Filonianas ou subvolcánicas:

O magma arrefría en gretas ou fendas preto da superficie.
Moitas veces teñen forma plana ou de lámina.

Exemplo: pegmatita.

## Rochas metamórficas: cambian no interior da Terra

Cando unha rocha ígnea ou sedimentaria queda enterrada
e soporta moita presión e calor, cambia sen chegar a fundirse.
Así fórmanse as rochas metamórficas.

Hai dous tipos:

- Foliadas:

Teñen os minerais colocados en capas ou liñas.

Exemplos: lousa, xisto, gneis.

- Non foliadas:

Os minerais non están ordenados en capas.

Exemplos: mármore, cuarcita.

## Rochas sedimentarias: formadas polo paso do tempo

As rochas que están na superficie sofren cambios pola auga, o vento, o xeo e a calor.
Eses cambios fan que se rompan en anacos pequenos, que se chaman sedimentos.
Estes anacos van parar a outros lugares e xúntanse en capas.

Co paso do tempo, esas capas prénsanse e péganse,
formando rochas sedimentarias.

Hai dous tipos:

- Detríticas:

Formadas por anaquiños de distintas rochas.

Exemplos: conglomerado, arenito, lutitas.

- Non detríticas:

Formadas cando as substancias disoltas na auga se volven sólidas.

Exemplos: calcaria, evaporitas.

Moitas rochas sedimentarias teñen fósiles,
que son restos de seres vivos antigos.
Estes fósiles axúdannos a coñecer a historia da Terra.

# Un ciclo sen fin

O ciclo das rochas non segue sempre unha orde fixa:

- Unha rocha ígnea pode erosionarse e converterse en sedimentaria, fundirse e converterse noutra ígnea ou transformarse nunha metamórfica.
- Unha sedimentaria pode sufrir metamorfismo antes de chegar a ser magma.
- Unha metamórfica pode erosionarse e formar sedimentos ou tamén fundirse para chegar a ser unha ígnea.

Así, ao longo de millóns de anos, as rochas cambian constantemente, modelando a paisaxe terrestre.

O noso planeta está en evolución continua, e cada rocha conta unha historia do seu pasado!

## Lectura facilitada

O ciclo das rochas non sempre segue a mesma orde.

- Unha rocha ígnea pode romperse e formar unha rocha sedimentaria,
  pode fundirse e volver ser ígnea,
  ou pode cambiar e ser metamórfica.

- Unha rocha sedimentaria pode cambiar antes de fundirse
  e converterse en metamórfica.

- Unha rocha metamórfica pode romperse e formar sedimentos,
  ou pode fundirse e converterse en ígnea.

  As rochas cambian co paso do tempo
  e axudan a darlle forma ao noso planeta.

  A Terra está sempre cambiando,
  e cada rocha garda unha parte da súa historia.

# Máis dinámico, máis sinxelo!

Este vídeo, dividido en dúas partes, explica de forma clara e dinámica o ciclo das rochas, detallando como se forman, transforman e destrúen ao longo do tempo. Ademais, mostra exemplos de rochas ígneas, sedimentarias e metamórficas, explicando como se suceden os diferentes procesos xeolóxicos.

Comparade as rochas que aparecen no vídeo coas que podedes atopar en Galicia ou en calquera outro lugar que visitastes.

Así descubriredes como a Terra nos conta a súa propia historia!

Páxina 18 de 34

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)