# Créditos e descarga

Título | Naveguemos e voemos!
Descrición | REA Naveguemos e voemos! da materia Bioloxía e Xeoloxía de 1º de Educación Secundaria Obrigatoria. Este REA céntrase na adquisición dos contidos relacionados coa atmosfera, hidrosfera e a problemática ambiental asociada a estes dous sistemas. Para poder traballar aspectos curriculares propios da materia, contextualizamos este REA nunha situación real de aprendizaxe na cal o alumnado terá que identificar as causas e os efectos da crise ambiental e como debemos loitar contra o cambio climático. No reto final pódense facer públicos... á comunidade educativa ou á localidade propia do alumnado.
Autoría | Diana Alvite Mouzo Xurxo Pombo Rego María Serramito Calo
Organización | Dirección Xeral de Ordenación e Innovación Educativa. Consellería de Educación, Ciencia, Universidades e Formación Profesional. Xunta de Galicia.
Licenza | Licencia Creative Commons Reconocimiento No comercial Compartir igual 4.0
Identificación | "Naveguemos e voemos!" ; ISSN (web): 3101-0040

Este contido creouse con eXeLearning,

# Versión

Elaborado por: | Dirección Xeral de Ordenación e Innovación Educativa. Consellería de Educación, Ciencia, Universidades e Formación Profesional. Xunta de Galicia.
Versión: | 01 | Data de publicación: | Xuño 2025 | Primeira versión

# Créditos dos recursos multimedia

## Páxina 1

Elaboración propia (proxecto cREAgal). BIX_ESO101_Portada (CC BY-NC-SA)

## Páxina 2

NASA's Scientific Visualization Studio. Global Temperature Anomalies from 1880 to 2023 (SVS5207 - 2023GISTEMP Map 00899 print) (Dominio público)
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
United Nations. Sustainable Development Goals - logo (Dominio público)
United Nations Development Programme. Southeast Asia 2nd prize: Mr. Norman Isaac from Philippines (CC BY-NC-ND)
EU Civil Protection and Humanitarian Aid. Truck with Migrants (CC BY-SA)

## Páxina 3

Mike MacKenzie. Fake News - Computer Screen Reading Fake News (CC BY)
PhotoMIXCompany. Remote control (Dominio público)
Podversichbrenda. Infografia energías (CC BY)
Pictograma de ARASAAC
Herrzzog. Folleto Museo Ciencias Naturales Guadalcázar 2 (CC BY-SA)
Obra derivada (proxecto cREAgal) de NASA-Apollo8-Dec24-Earthrise de NASA/Bill Anders baixo licenza Dominio público. O amencer da Terra (CC BY-NC-SA)
audio/mpeg
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. AUD_BIX_1ESO_REA01_INTRORETO_V01 (CC BY-NC-SA)

## Páxina 4

Edward Kimmel. Climate March 0281 (34210341852) (CC BY-SA)
Obra derivada (proxecto cREAgal) de There is no Planet B - Melbourne climate strike - IMG 4202 (46662181464) de Takver baixo licenza CC BY-SA. Non hai planeta B (CC BY-SA)
Pictograma de ARASAAC
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA)

## Páxina 5

RoRo. Atmosphere representation - nitrogen oxygen carbon dioxide water molecules (Dominio público)
Pictograma de ARASAAC
MsKDinh. Water Molecule Ball and Stick (CC BY-SA)
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Ruben Lijo Education and Dissemination. Cómo se formó la atmósfera? El Universo en 1 Minuto (CC BY-NC-ND)
NationalGeographic. Documental La formacion de la Tierra National Geographic en 169 HD (Licenza estándar de YouTube)
audio/mpeg
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. AUD_BIX_1ESO_REA01_QUELEMBRAMOS_V01 (CC BY-NC-SA)

## Páxina 6

Djexplo. Latitude of the Earth fr (Dominio público)
Ljeto. Ozone O3 (CC BY-SA)
NOAA Satellites. Layers of the Atmosphere (PDM)
Obra derivada (proxecto cREAgal) de Layers of the Atmosphere de NOAA Satellites baixo licenza PDM. Capas da atmosfera en galego (CC BY-NC-SA)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). As capas da atmosfera con cartolinas (CC BY-NC-SA)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). As capas da atmosfera con cartolinas (CC BY-NC-SA)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). As capas da atmosfera con cartolinas (CC BY-NC-SA)

## Páxina 7

Pictograma de ARASAAC
Halorache. Inlandsis Terre au loin Groenland 2009 Expédition ACarré (CC BY-SA)
Boris Radosavljevic. Permafrost in Herschel Island 009 (CC BY)
Jeff Schmaltz, MODIS Rapid Response Team, NASA/GSFC. Caspian Sea from orbit (Dominio público)
Robert J Heath. Jungfrau Aletsch Glacier (CC BY)
USGS. Earth's water distribution-gl (Dominio público)

## Páxina 8

Cmichel67. Penny Chisholm in 2023 03 (CC BY-SA)
Global Landscapes Forum . Maria Jose Sanz Sanchez. Programme Coordinator, UN-REDD Programme, FAO (CC BY-NC-SA)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA)

## Páxina 9

Anthony Quintano. Punxsutawney Phil Groundhog Day 2022 Pennsylvania (CC BY)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA)

## Páxina 10

Basile Morin. Water reflection of stringy gray and white clouds in a pond on a sand beach of Don Khon at sunrise in Laos (CC BY-SA)

## Páxina 11

Asierog. Isobaras (CC BY-SA)
Banco de Imágenes Geológicas. Borrasca en Canadá (NASA Terra-Modis) (4996900772) (CC BY)
Daniel FR. Haar-Hygrometer (Dominio público)
NASA Earth Observatory. Top of Atmosphere (Dominio público)
Dbc334. Composition of Earth's atmosphere es (CC BY-SA)
Eme Chicano. Ciclo de oxígeno (Dominio público)
Taha Mzoughi. Tm-ozone-layer-05092021svg (CC BY-SA)
Autoría descoñecida. beach-landscape-tree-water-nature-snow-1033805 (Dominio público)
Alex Alishevskikh. 2013 Chelyabinsk meteor trace (CC BY-SA)
Robert A. Rohde / Berkeley Earth. Annual Average Temperature Map (CC BY)
Pictograma de ARASAAC
NASA's Marshall Space Flight Center. Mars/Earth Comparison (CC BY-NC)
Melikamp. PIA16460 Mars Atmosphere Gases 20121102 (CC BY-SA)
A loose necktie. Greenhouse-effect-t2 (CC BY-SA)
ACCIONA. Qué es el efecto invernadero? Sostenibilidad - ACCIONA (Licenza estándar de YouTube)
NASA Scientific Visualization Studio. Global Temperature Anomalies from 1880 to 2023 (Licenza estándar de YouTube)
David GF. 5.12.- Tiempo y clima no es lo mismo (CC BY)
audio/mpeg
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. AUD_BIX_1ESO_REA01_PROPIEDFUNCI_V01 (CC BY-NC-SA)
audio/mpeg
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. AUD_BIX_1ESO_REA01_INVERNADOIRO_V01 (CC BY-NC-SA)

## Páxina 12

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Globos cheos de aire (CC BY-NC-SA)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Botella chea de aire (CC BY-NC-SA)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Botella aplastada (CC BY-NC-SA)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA)

## Páxina 13

Hannu Iso-Oja. Sen título (Baixo licenza Pexels)
Carol Lin. [shanghai] noise pollution (CC BY-NC-ND)
Jonathan Marvin. img_9046 (CC BY-NC-SA)
Laura Alcocer. Nuestra reacción a la combustión (CC BY-SA)
Felipe Ernesto. Spray (CC BY)
MDE Ciudad Inteligente. Relleno sanitario La Pradera, Don Matías (CC BY-NC-SA)
cwizner. Industry-1827884 1280 (Dominio público)
CIFOR-ICRAF. Pile of logs (CC BY-NC-ND)
Brocken Inaglory. Steam Phase eruption of Castle geyser with shadows.jpg (CC BY-SA)
AWeith. Polar bear (Ursus) maritimus female with its cub, Svalbard (2) (CC BY-SA)
Stanford Woods. Golden Toad (Dominio público)
Global Water Partnership - a water secure world. Drought (CC BY-NC-SA)
Sixto Emmanuel Picones Puebla. Aedes albopictus (Mosquito tigre) (CC BY-SA)
Tomskyhaha. Fanhe Town 10 day interval contrast (CC BY-SA)
Chris LeBoutillier. wasser-smog-schiffe-verschmutzung (Baixo licenza Pexels)
Martin Vorel. Urban Smog Caused By Cars (1) (CC0)
Alfredsito94. Mapa de las lluuvias acidas (CC BY-SA)
Lovecz. Acid rain woods1 (Dominio público)
Nino Barbieri. Acid rain damaged gargoyle - (CC BY-SA)
ARC Centre of Excellence for Coral Reef Studies. Dead staghorn coral Nov 2016 (CC BY-ND)
Saranit gade. Ozone depletion (CC BY-SA)
Plant-for-the-Planet Official. Children planting trees (CC BY-NC)
Sebastopolys. Rerere (CC BY-SA)
NASA Earth Observatory. Ozone Hole 2015 (CC BY)
EcologíaVerde. CALENTAMIENTO GLOBAL: CAUSAS y CONSECUENCIAS (Licenza estándar de YouTube)
EcologíaVerde. SMOG FOTOQUÍMICO - Qué es el SMOG FOTOQUÍMICO? (Licenza estándar de YouTube)
EcologíaVerde. Qué es la LLUVIA ÁCIDA? EFECTOS de la Lluvia ácida (Licenza estándar de YouTube)
EcologíaVerde. CAUSAS de la DESTRUCCIÓN de la CAPA de OZONO (Licenza estándar de YouTube)

## Páxina 14

Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Christinelmiller. PH Scale (CC BY-SA)
Obra derivada (proxecto cREAgal) de PH Scale- Acidic vs. Basic (Alkaline) de Heinrich-Boll-Stiftung baixo licenza CC BY-SA. Escala de pH (CC BY-SA)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) a partir de pictogramas de ARASAAC. Tres plantas en macetas (CC BY-NC-SA)
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Viniciusmc. Eye-Black (Dominio público)
Pictograma de ARASAAC

## Páxina 15

Chapendra. Sweat[Day107]* (CC BY-NC)
Mariano Mantel. Frente del Glaciar (CC BY-NC)
Andy Schmitz. Sodium chloride dissolution (CC BY)
Zappys Technology Solutions. Transpiration Plants (CC BY)
Licenza: CC BY-NC-SA
ryan lee. Cleaning the Dishes - Washing a Plate (CC BY)
music4life. Agricultural Sprinklers (Dominio público)
Carloszelayeta. Central Hidroelectrica El Nihuil 1 (CC BY-SA)
Luis Miguel Bugallo Sánchez (Lmbuga). Termas de Canedo. Ourense. Galiza. EUE-2 (CC BY-SA)
Vatyka. Ciclo del agua para completar (CC BY-SA)
GEOenciclopedia. Cómo funciona el CICLO del AGUA? (Definición, Fases y proceso). (Licenza estándar de YouTube)
audio/mpeg
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. AUD_BIX_1ESO_REA01_AGUACOMPLETO_V01 (CC BY-NC-SA)

## Páxina 16

Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
M-na-druhou. Vzlínání (CC BY-SA)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA)

## Páxina 17

Wilfredor. Contaminacion del Lago de Maracaibo 2 (CC BY-SA)
Mikirabba. Sequia Marismas de Doñana.jpg (CC BY-SA)
USFWS Mountain-Prairie. Oil Covered Pied-billed Grebe (CC BY)
Alexandr Trubetskoy. Potomac green water (CC BY-SA)
Vignesh3597. Save water by Vignesh (CC BY-SA)
CK-12 Foundation adaptado por Senda1234. Illustration of a typical drinking water treatment process-es (CC BY-SA)
CK-12 Foundation . Steps in a typical wastewater treatment process (CC BY-SA)
Global Omnium. La potabilización - Didáctica del Agua (CC BY)
Global Omnium. La depuración - Didáctica del Agua (CC BY)

## Páxina 18

Autoría descoñecida. Soil profile (Dominio público)
Sinnya. Formación del suelo (CC BY-SA)
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC

## Páxina 19

Nesta páxina non hai ningún recurso multimedia.

## Páxina 20

Nesta páxina non hai ningún recurso multimedia.

## Páxina 21

John Robert McPherson. Stratus at sunset 7th Brigade Park Chermside P1060451 (CC BY-SA)
RecondOil. Air Pollution environmental green problem (CC BY)
BriYYZ. Avion Express Airbus A320 LY-VEY (6705403435) (2) (CC BY-SA)
mario valenzuela chagoya. Ballon Fest (CC BY-NC-SA)
Robert Sullivan. X-59 Quiet SuperSonic Technology X-plane, or QueSST (PDM)
Christos Doudoulakis. Perseids (CC BY-SA)
Marco Brotto. Aurora Boreal Marco Brotto-13 (CC BY-SA)

## Páxina 22

Nesta páxina non hai ningún recurso multimedia.

## Páxina 23

RafaelGPaz. SMILE Outreach talk at the National Space Centre (CC BY-SA)
Turk ansiklopedici. Information icon flat (CC BY-SA)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) a partir destes recursos e realizado con Canva. Póster reto (Licenza de contido Canva)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) a partir destes recursos e realizado con Canva. Infografía reto (Licenza de contido Canva)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) a partir destes recursos e realizado con Canva. Tríptico reto 1 (Licenza de contido Canva)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) a partir destes recursos e realizado con Canva.Tríptico reto 2 (Licenza de contido Canva)

## Páxina 24

Pictograma de ARASAAC
Damián Navas. question mark (CC BY-NC-ND)
Pictograma de ARASAAC

## Páxina 25

Dave Gandy. Summary icon (CC BY-SA)
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC

## Páxina 26

Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Pictograma de ARASAAC
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA)

## Páxina 27

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Mapa das capas fluídas (CC BY-NC-SA)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Mapa da atmosfera (CC BY-NC-SA)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Mapa da hidrosfera (CC BY-NC-SA)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA)

## Páxina 28

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Diario de aprendizaxe (CC BY-NC-SA)

## Páxina 29

Elaboración propia (proxecto cREAgal). Icona de descarga (CC BY-NC-SA)

- Os símbolos pictográficos identificados como Pictogramas de Arasaac son propiedade do Goberno de Aragón e foron creados por Sergio Palao para ARASAAC (http://www.arasaac.org), que os distribúe baixo Licenza Creative Common BY-NC-SA.
- Xeración de voz sintética co uso do modelo "Celtia" do Proxecto Nós, licenza Apache License, Version 2.0
  Magariños, Carmen. 2023. Nos_TTS-celtia-vits-graphemes. URL: https://huggingface.co/proxectonos/Nos_TTS-celtia-vits-graphemes.
- Os elementos multimedia incluídos neste REA acolléndose ao dereito de cita con fins educativos, atribúense directamente en cada un deles.

RCraig09. 20200505 Global warming variability - Northern vs Southern hemispheres (CC BY-SA)

Rajumak. Snow covered Jersey city Road (CC BY-SA)

Jules Verne Times Two. 19th century bridge submerged in the Pego do Altar reservoir, here exposed during a severe drought, Santa Susana, Portugal julesvernex2 (CC BY-SA)

Manuel Pérez García and Estefania Monerri Mínguez. Cotxes alçats i arrossegats per la DANA 2024 en una plaça de Catarroja (CC BY-SA)

RCraig09. 20200505 Global warming variability - Northern vs Southern hemispheres (CC BY-SA)

Rajumak. Snow covered Jersey city Road (CC BY-SA)

Jules Verne Times Two. 19th century bridge submerged in the Pego do Altar reservoir, here exposed during a severe drought, Santa Susana, Portugal julesvernex2 (CC BY-SA)

Manuel Pérez García and Estefania Monerri Mínguez. Cotxes alçats i arrossegats per la DANA 2024 en una plaça de Catarroja (CC BY-SA)

Eklip Studio. 3D Illustration of Global Warming and Climate Change (Pro Content license)

Manuel Pérez García and Estefania Monerri Mínguez. Cotxes alçats i arrossegats per la DANA 2024 en una plaça de Catarroja (CC BY-SA)

Eklip Studio. 3D Illustration of Global Warming and Climate Change (Pro Content license)

Icon.doit. Climate Change Illustration (Pro Content license)

RCraig09. 20200505 Global warming variability - Northern vs Southern hemispheres (CC BY-SA)

Rajumak. Snow covered Jersey city Road (CC BY-SA)

Jules Verne Times Two. 19th century bridge submerged in the Pego do Altar reservoir, here exposed during a severe drought, Santa Susana, Portugal julesvernex2 (CC BY-SA)

# Aquí tes o ficheiro fonte para editar este REA

- Este REA publicouse baixo Licenza Creative Commons Recoñecemento Non comercial Compartir igual 4.0, o que significa que tes a posibilidade de usalo, descargalo, redistribuílo e modificalo para adaptalo ás túas necesidades.
- Segue estes pasos para usar/redistribuir/modificar este REA:

1. Descarga o ficheiro fonte. Con isto tes o recurso orixinal en formato de edición.

2. Modifícao usando eXeLearning.

3. Se aínda non o tes, descarga e instala o estilo cREAgal con fases.

4. En caso de modificalo, tes que recoñecer a autoría e publicalo coa mesma licenza (CC BY-NC-SA).

Podes usar esta cita para facer referencia a cREAgal:

Este REA é unha adaptación do recurso orixinal "Esas pedras preciosas!" do proxecto cREAgal da Consellería de Educación, Ciencia, Universidades e Formación Profesional da Xunta de Galicia baixo a licenza de CC BY-NC-SA.

Descargar o ficheiro .elp

Páxina 30 de 30

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Atribución Non-comercial Compartir igual 4.0

Feito con eXeLearning (Nova xanela)